Uşaqlarda Polen Allergiyası Nədir? Allergiya Müalicə Olunur?

Uşaqlarda Polen Allergiyası Nədir? Allergiya Müalicə Olunur?

Saman qızdırması və ya allergik rinit kimi də tanınan uşaqlarda polen allergiyası ağaclar, otlar və çiçəkli bitkilər tərəfindən buraxılan polen hissəciklərinə qarşı ümumi immunoloji cavabdır. Uşaqlarda bu həssaslıq asqırma və burun tıxanıqlığından tutmuş göz qaşınmasına və ümumi yorğunluğa qədər bir sıra simptomlarla özünü göstərir. 

Bu allergiyanın şiddətləndiricilərini, simptomlarını və idarə edilməsini haqqında məlumatları bilmək valideynlərə polen aktivliyinin artması mövsümlərində uşaqlar üçün sağlam və rahat bir mühit təmin etmələrinə kömək edəcək.

Bu səbəbdən də polen allergiyasının səbəbləri, qarşısının alınma yolları və simptomları haqqında məlumatları yazımızda sizə verməyə çalışacağıq.
 

Uşaqlarda polen allergiyasın səbəbləri nələrdir?


Uşaqlarda bu allergiyaya səbəb olan ümumi polenlər coğrafi mövqeyə görə dəyişir və həmin polenlərə bunlar daxildir:

Bahar polenləri. Palıd, ağcaqayın, sidr, şam kimi ağaclar yaz aylarında çiçək tozcuqlarını buraxır.

Yay polenləri. Timoti və ryegrass kimi otlar yay aylarında uşaqlara təsir edən polen istehsal edir.

Payız polenləri. Alaq otları payızda olan polen allergiyasına əsas səbəbdir və bir çox uşaqlarda allergik reaksiyalara səbəb olur.

Uşaqlarda polen allergiyası ən çox hansı fəsildə olur?


Uşaqlarda bu allergiyanın vaxtı və şiddəti polen buraxan bitkilərin spesifik növlərindən və mühitdən asılı olaraq dəyişə bilər. Ümumiyyətlə isə polen uşaqlarda ən çox yaz və payız mövsümlərində olur. Bu mövsümlərdə alerjen tozcuqların əsas mənbələri yazda ağaclar və payızda alaq otlarıdır.

Uşaqlarda polen allergiyasının hansı simptomları var?


Sözü gedən allergiyanın simptomları müxtəlif yollarla özünü göstərə bilər, o cümlədən:

Tənəffüs simptomları. Uşağın asqırması, burnunun axması və ya tıxanması, bunlarla bərabər gözlərinin qaşınması və ya sulanması, həmçinin boğaz ağrısı.

Dəri reaksiyaları. Uşaq polen allergiyası olarkən onda dəri qaşınması və ya dərisində səpgilər ola, eyni zamanda egzemanın alovlanmasına rastlanmaq olar.

Ümumi narahatlıqlar. Uşaq polen allergiyası olarkən digər vaxtlardan fərqli olaraq uşaqda yorğunluğa və əsəbilik hallarına rastlaşmaq mümkündür.

Yuxu pozğunluqları. Uşaqda polen allergiyası səbəbilə olan burun tıxanıqlığı və ya digər əlamətlərə görə onların yatmaları çətinləşə bilər.

Uşaqlarda polen allergiyasının astama ilə əlaqəsi varmı?


Uşaqlarda bu allergiya ilə astma arasında əhəmiyyətli bir əlaqə var. Həssas uşaqlarda polen allergiyası astma simptomlarını da şiddətləndirə bilir. 

Bu allergiyanın astma ilə əlaqəsi aşağıdakı faktorlarladır:

Ümumi şiddətləndiricilər. Uşaqda polen allergik reaksiyalara səbəb ola bilən ümumi bir ətraf mühit allergenidir. Astma xəstəsi olan uşaqlar üçün polenə məruz qalma tənəffüs simptomlarına səbəb ola bilər ki, bu da astma hallarını şiddətləndirə bilir.

Oxşar iltihab yolları. Uşaqlarda həm polen allergiyası, həm də astma iltihabla xarakterizə olunan immun sisteminin reaksiyasını ehtiva edir. Tozcuqlara məruz qalma tənəffüs yollarının iltihabına kömək edə bilir ki, bu da astması olan uşaqlar üçün tənəffüs simptomlarını idarə etməyi çətinləşdirir.

Çarpaz reaktivlik. Bəzi uşaqlarda astma şiddətləndiriciləri ilə əlaqəli müəyyən polenlər və allergenlər arasında çarpaz reaksiya yaranır. Bu o deməkdir ki, spesifik polenlərə məruz qalma uşaqlarda astma simptomlarını potensial olaraq pisləşdirə bilər.

Mövsümi dəyişikliklər. Polenlərin pik mövsümlərində uşaqlarda astma simptomları ağırlaşır. Ona görə də həm polen allergiyası, həm də astması olan uşaqlar polen səviyyəsinin yüksəldiyi dövrlərdə artan tənəffüs çətinliyi yaşayırlar.

Profilaktik tədbirlər. Uşaqlarda bu allergiyanın effektiv şəkildə idarə etmək astmaya daha yaxşı nəzarət etməyə kömək edir. Tozcuqlara məruz qalmanın minimuma endirilməsi, hava təmizləyicilərinin istifadəsi və allergiya dərmanlarının qəbulu kimi strategiyalar astmanın kəskinləşməsi riskini azaltmağa kömək edir.

İnteqrasiya edilmiş müalicə yanaşması. Həkim uşaqlarda həm polen allergiyası, həm də astmanın idarə edilməsinə inteqrasiya olunmuş yanaşma tətbiq edirlər. Buraya allergiya dərmanları, astma inhalyatorları və ətraf mühitdəki allergenlərə məruz qalmağı minimuma endirmək üçün həyat tərzi dəyişiklikləri daxildir. 

Polen allergiyası olan uşaqların valideynlər allergiya mövsümlərində xüsusilə diqqətli olmalı və hər iki vəziyyəti effektiv şəkildə idarə etmək üçün pediatrla sıx əməkdaşlıq etməlidirlər. Tozcuqlara qarşı allergiyaya qarşı mübarizə astmanın daha yaxşı idarə olunmasına və bununla birgə mövcud şərtləri olan uşaqlar üçün həyat keyfiyyətinin yaxşılaşmasına kömək edir.

Uşaqlarda polen allergiyasının qarşısının alınması mümkündürmü?


Uşaqlarda bu allergiyanın qarşısının alınması məruz qalmanı minimuma endirmək və simptomları idarə etmək üçün proaktiv tədbirləri əhatə edir.

Sözü gedən allergiyanın qarşısının alınması üçün edilən tədbirlərə bunlar daxildir:

Triggerləri müəyyənləşdirin. Allergiya testi vasitəsilə uşaqda spesifik polen şiddətləndiricilərini təyin edin, həkim tərəfindən təyin edilən məqsədyönlü profilaktik tədbirlərə əməl edin.

Qapalı allergen nəzarəti. Yüksək polen mövsümlərində açıq alerjenlərin evə daxil olmasının qarşısını almaq üçün pəncərələri bağlı saxlayın. Daxili polen səviyyəsini azaltmaq üçün filtrli hava təmizləyicilərindən də istifadə edə bilərsiniz.

Allergiyaya davamlı yataq otaqları. Allergen keçirməyən döşək və yastıq örtüklərindən istifadə etməklə uşağın yataq otağında polensiz mühit yaradın. Uşağın pastellərini mütəmadi olaraq isti suda yuyun.

Polensiz oyun sahələri. Tozcuqların pik vaxtlarında uşağı oynaması üçün çölə, açıq havaya qoymayın, mümkün qədər oyun üçün qapalı yerlər seçim edin, uşağın tozcuqlara məruz qalmasını azaldın.

Şəxsi gigiyena. Uşağın dərisi və saçından polenləri çıxarmaq üçün açıq hava fəaliyyətindən sonra onun əllərini və üzlərini təmiz yuyun.

Çöl geyim dəyişiklikləri. Qapalı yerlərdə polen allergiyasını minimuma endirmək üçün yüksək polen mövsümlərində açıq havada vaxt keçirdikdən sonra uşaqlara paltar dəyişdirmələrini və duş qəbul etmələrinin lazım olduğunu öyrədin.

Müəyyən vaxtlarda açıq havada olmağı məhdudlaşdırın. Günortadan sonra və ya yağışdan sonra tozcuqların sayının aşağı olduğu vaxtlarda uşağın çöldə olmamasına nəzarət edin.

Allergiya dərmanları. Burun spreyləri və ya göz damcıları kimi uşaqlar üçün uyğun allergiya dərmanları barədə həkimlə məsləhətləşin. Allergiyanın pik mövsümlərində həkimin göstərişlərin uyğun olaraq həmin dərmanları tətbiq edin. Bu profilaktik tədbirlərin məqsədi sözü gedən vəziyyətin təsirini azaltmaq və onların ümumi rifahını yaxşılaşdırmaqdır. 

Uşaqlarda polen allergiyasına diaqnoz qoyulma prosesi necədir?


Uşaqlarda polen allergiyasının diaqnozu aşağıdakı addımlardan ibarətdir:

Klinik qiymətləndirmə. Pediatr əvvəlcə uşaqdakı allergiya simptomlarına və onların mövcud olma vaxtına diqqət yetirən ətraflı tibbi müayinə aparır. Eyni zamanda fiziki əlamətlərə aid olan burun tıxanıqlığı, qırmızı gözlər və ya dəri reaksiyaları kimi tipik əlamətlərin yoxlanılmasını həyata keçirir.

Allergiya testi. Ümumi polenlər də daxil olmaqla uşaqdakı xüsusi allergenləri müəyyən etmək üçün dəri prick testləri və ya qan testləri (spesifik IgE) bura daxildir.

Eliminasiya pəhrizi (əgər varsa). Bəzi hallarda, şübhəli allergenlərin aradan qaldırılması və sistematik olaraq reintroduksiya edilməsi, dəqiq diaqnozu polen allergiyası olan uşaqlar üçün uyğunlaşdırılmış idarəetmə strategiyaları yaratmağa imkan verir.

Uşaqlarda polen allergiyasının müalicəsi necə olur?


Polen allergiyası olan uşaqların müalicəsi aşağıdakı kimi aparılır:

Antihistaminiklər. Bu həkim tərəfindən uşaqda polen allengiyası səbəbilə olan asqırma və qaşınma kimi simptomları yüngülləşdirmək üçün təyin olunan dərmanlardır.

Burun kortikosteroidləri. Burun iltihabını və tıxanıqlığı azaltmaq üçün pediatrın təyin etdiyi spreylər.

Göz damcıları. Qaşıntı və sulu gözləri aradan qaldırmaq üçün göz damcılarından istifadə oluna bilər. Bu damcılar mütləq şəkildə həkimin təyin etdiyi dozalarda olmalıdır.

Leykotrien dəyişdiriciləri. Bunlar xüsusilə iltihab yollarını hədəf alan dərmanlardır.

İmmunoterapiya. Allergiyalara qarşı uzunmüddətli desensitizasiya üçün allergiya iynələri və ya dilaltı tabletlər.

Ətraf mühitə nəzarət. Pəncərələri bağlı saxlamaqla, hava təmizləyicilərindən istifadə etməklə və tozcuqların pik vaxtlarında açıq hava fəaliyyətini idarə etməklə məruz qalmağı minimuma endirmək bura daxildir. 

Bu müalicə üsulları allergiyanın şiddətindən aslı olaraq uşaqlar arasında fərqli ola bilər. Düzgün müalicə və diaqnoz üçün polen allergiyası simptomları ilə qarşılaşılan zamanı həkimə müraciət edilməlidir. Həkim hər bir uşağa fərdi yanaşmaqla lazımi müayinə ilə allergiyanı idarə etməyə kömək edəcək.

Uşaqlarda polen allergiyasının inteqrativ təbabət yanaşması: Allergiya zamanı selikli qişaların tamlığı pozulduğundan ilk növbədə lokal atrofik prosesi bərpa etmək lazımdır. İnteqrativ təbabətin mikrobioloji və izopatik terapiya növlərini tətbiq etməklə selikli qişanın tamlığı bərpa olunur. Sekretur IgA-n sintezi artır. Bu isə allergik prosesin tamamilə zəifləməsinə səbəb olur. Allergin drenaj yolu ilə selikli qişalardan təmizləndikdən sonra immunokorreksiya edici izopatik xüsusi preparatlardan istifadə olunur. Nəticədə orqanizmə heç bir zərər vermədən həm allergen selikli qişadan xaric olunur, həm də orqanizmin özünü müdafiə sistemlərinin hesabına pasient bütünlüklə tam sağlamlığına qovuşur.