D Vitamininin Yan Etkileri Nelerdir? Belirtiler Nelerdir?

D vitamininin yan etkileri çoğunlukla uzun süre yüksek doz takviye kullanımından kaynaklanır ve belirtilerin büyük bölümü kandaki kalsiyum yükselmesine, yani hiperkalsemiye bağlıdır. Bulantı, kusma, iştahsızlık, kabızlık, aşırı susama, sık idrara çıkma, halsizlik ve böbrek taşı, D vitamini fazlalığı belirtileri arasında en yaygın şikayetlerdir. Güneş ışığı ve besinler tek başına D vitamini zehirlenmesine yol açmaz. Risk, kişi hekim kontrolü dışında yüksek doz damla, tablet, kapsül veya ampul kullandığında ortaya çıkar.

D vitamini yağda çözünen bir vitamindir ve vücut fazla D vitaminini karaciğerde ve yağ dokusunda depolar. Böbrekler suda çözünen vitaminlerin fazlasını idrarla kolayca atarken fazla D vitaminini aynı hızla atamaz. Yağ dokusundaki birikim nedeniyle D vitamini fazlalığı belirtileri, kişi takviyeyi bıraktıktan sonra da haftalarca hatta aylarca sürebilir.

D Vitamininin Yan Etkileri Neden Ortaya Çıkar?

D vitamininin vücuttaki temel görevi bağırsaklardan kalsiyum ve fosfor emilimini artırmaktır. Kandaki D vitamini düzeyi normal sınırı aştığında bağırsaklar gereğinden fazla kalsiyum emer, kemikler de kan dolaşımına kalsiyum bırakır. Kan kalsiyumunun yükselmesi sinir, kas, sindirim ve böbrek sistemlerinin çalışmasını bozar. Tıp literatürü aşırı D vitamininin yol açtığı zehirlenme tablosuna hipervitaminoz D adını verir.

D vitamininin yan etkileri klinik pratikte en sık aşağıdaki nedenlerle başlar.

• Hekim önerisi olmadan yüksek doz D vitamini takviyesi kullanmak

• D vitamini eksikliği düzeldikten sonra yükleme dozlarını sürdürmek

• Damla dozunu yanlış ölçmek, özellikle bebeklerde damla sayısını karıştırmak

• D vitamini içeren multivitamin, balık yağı ve tekli D vitamini ürünlerini aynı anda kullanmak

• Etiketteki değerle gerçek içeriği uyuşmayan, üretim hatası taşıyan takviyeleri kullanmak

• 300.000 IU gibi yüksek doz ampulleri kısa aralıklarla tekrarlamak

Güneş ışığı ise D vitamini zehirlenmesine yol açmaz. Cilt, güneşle ürettiği fazla ön D vitaminini etkisiz yan ürünlere dönüştürür ve kendi üretimini sınırlar.

D Vitamini Fazlalığı ve Zehirlenmesi Hangi Değerlerde Başlar?

Hekimler vücudun D vitamini durumunu kandaki 25 hidroksi D vitamini, kısaca 25(OH)D testiyle değerlendirir. ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri Diyet Takviyeleri Ofisi (NIH ODS) verilerine göre 25(OH)D düzeyi 50 ng/mL üzerine çıktığında olası olumsuz etkiler gündeme gelir, D vitamini zehirlenmesi ise çoğunlukla 150 ng/mL üzerindeki düzeylerde ortaya çıkar. Türkiye'deki birçok laboratuvar 30 ng/mL değerini alt sınır, 100 ng/mL değerini ise güvenli üst sınır olarak raporlar.

Kan kalsiyumunun normal değeri yetişkinlerde yaklaşık 8,5 ile 10,5 mg/dL arasındadır. Belirgin şikayetler çoğunlukla kalsiyum 12 mg/dL değerini aştığında başlar. 14 mg/dL üzerindeki kalsiyum değeri ağır hiperkalsemi anlamına gelir ve acil müdahale gerektirir.

NIH ODS, günlük D vitamini alımı için yaş gruplarına göre aşağıdaki üst sınırları belirler. Üst sınır, sağlıklı bir kişinin uzun süre her gün alabileceği ve yan etki olasılığının düşük kaldığı en yüksek miktarı ifade eder. Hekimler eksiklik tedavisinde kısa süreli olarak bu sınırın üzerinde doz planlayabilir.

Sağlıklı yetişkinlerde zehirlenme tablosu çoğunlukla kişinin günde 10.000 IU değerini belirgin şekilde aşan dozları haftalar veya aylar boyunca kullanmasıyla gelişir. Genetik yatkınlığı veya granülomatöz hastalığı olan kişilerde çok daha düşük dozlar da kalsiyumu yükseltebilir.

D Vitamininin Yan Etkileri ve Belirtileri Nelerdir?

D vitamininin yan etkileri kişiden kişiye farklı şiddette ortaya çıkar ve kalsiyum yükseldikçe belirtilerin sayısı artar. Hekimler D vitamini zehirlenmesi belirtilerini etkilenen sisteme göre aşağıdaki gruplarda değerlendirir.

• Sindirim sistemi belirtileri. Hiperkalsemi bağırsak kaslarının kasılmasını yavaşlatır. Bulantı, kusma, iştahsızlık, karın ağrısı, kabızlık ve kilo kaybı sindirim sistemindeki en erken belirtilerdir.

• Böbrek ve idrar belirtileri. Böbrekler fazla kalsiyumu atmaya çalışırken idrar miktarını artırır. Kişi sık idrara çıkar, sürekli susar ve sıvı kaybı (dehidrasyon) yaşar. Uzun süren hiperkalsemi böbrek taşı, böbrekte kireçlenme (nefrokalsinoz) ve böbrek yetmezliği riskini yükseltir.

• Kas ve kemik belirtileri. Aşırı D vitamini kemikten kana kalsiyum geçişini hızlandırır. Kas güçsüzlüğü, kemik ağrısı, denge kaybı ve yürüme güçlüğü ortaya çıkabilir.

• Sinir sistemi belirtileri. Halsizlik, uyuşukluk, baş ağrısı, dikkat dağınıklığı, kafa karışıklığı ve depresif ruh hali hastaların sık bildirdiği şikayetlerdir. Ağır hiperkalsemi bilinç bulanıklığına ve komaya kadar ilerleyebilir.

• Kalp ve damar belirtileri. Yüksek kalsiyum tansiyonu yükseltir, çarpıntıya ve kalp ritim bozukluğuna (aritmi) yol açar. Kalsiyum uzun vadede damar duvarında ve kalp kapaklarında birikebilir.

• Deri ve diğer belirtiler. Ağızda metalik tat, ciltte kuruluk ve kaşıntı eşlik edebilir. Hiperkalsemi nadir olgularda pankreas iltihabına (pankreatit) yol açar.

Belirtiler çoğunlukla takviyeye başladıktan birkaç hafta veya ay sonra başlar. Kandaki 25(OH)D molekülünün yarılanma ömrü yaklaşık 2 ile 3 haftadır ve yağ dokusu D vitaminini yavaşça salar. Bu nedenle kişi takviyeyi bıraksa da D vitamini fazlalığı belirtileri bir süre daha devam edebilir.

D Vitamini İshal Yapar mı?

D vitamini takviyesi bazı kişilerde ishale yol açabilir, ancak ishal hiperkalseminin tipik bir belirtisi değildir. Yüksek kalsiyum bağırsak hareketlerini yavaşlattığı için D vitamini fazlalığı çoğunlukla kabızlık yapar. Takviye kullanırken ishal yaşayan kişilerde ishalin kaynağı çoğunlukla D vitamininin kendisi değil, ürünün içindeki yardımcı maddelerdir. D vitamini ishal yapar mı sorusunun yanıtı bu yüzden büyük ölçüde ürünün formülüne bağlıdır.

İshal riskini artıran başlıca etkenler şunlardır.

• Sorbitol ve ksilitol gibi tatlandırıcılar içeren çiğneme tabletleri ve şuruplar

• Yağ bazlı damlalardaki taşıyıcı yağların hassas bağırsakta yarattığı yumuşak dışkı

• Magnezyum içeren kombine D vitamini ürünleri

• Kişinin yüksek dozu tek seferde ve aç karına alması

Çölyak hastalığı, Crohn hastalığı ve ülseratif kolit gibi emilim bozukluğu yaratan hastalıklar ise hem kronik ishale hem de D vitamini eksikliğine yol açar. Kronik ishal yaşayan ve D vitamini düzeyi düşük çıkan bir kişide ishalin nedeni takviye değil, altta yatan bağırsak hastalığı olabilir. İki ile üç günden uzun süren, kanlı veya ateşle seyreden ishal hekim değerlendirmesi gerektirir.

D Vitamini Kabızlık Yapar mı?

Kabızlık, D vitamininin yan etkileri arasında hekimlerin en sık karşılaştığı sindirim şikayetidir. Hiperkalsemi bağırsak duvarındaki düz kasların kasılma gücünü azaltır ve dışkının bağırsakta ilerleyişini yavaşlatır. D vitamini kabızlık yapar mı konusu özellikle yüksek doz yükleme tedavisi alan kişilerde önem kazanır. Aşırı idrara çıkmaya bağlı sıvı kaybı dışkıyı sertleştirir ve kabızlığı ağırlaştırır.

Normal dozda D vitamini kullanan kişilerde kabızlık çoğunlukla D vitamininden değil, kişinin eş zamanlı aldığı kalsiyum takviyesinden kaynaklanır. Kabızlık yüksek doz D vitamini kullanımıyla birlikte başladıysa ve aşırı susama, sık idrara çıkma veya bulantı eşlik ediyorsa hekimin kan kalsiyumu ve 25(OH)D düzeyini kontrol etmesi gerekir.

D Vitamini Mide Bulantısı Yapar mı ve Mideye Dokunur mu?

İştahsızlık, bulantı ve kusma, D vitamini zehirlenmesinde ortaya çıkan ilk belirtiler arasında yer alır. Yüksek kalsiyum hem sinir sistemini hem de sindirim kanalının hareketlerini etkileyerek bulantı yaratır. D vitamini mide bulantısı yapar mı konusunda normal dozlarda tablo farklıdır. Normal dozda D vitamini kullanan kişilerin küçük bir bölümü, kapsülü veya tableti aç karına aldığında hafif mide rahatsızlığı ve bulantı bildirir.

D vitamini yağda çözündüğü için kişi takviyeyi yağ içeren bir öğünle birlikte aldığında hem emilim artar hem de mide şikayetleri azalır. Aç karına kullanım, D vitamininin mideye dokunması şikayetinin en yaygın nedenidir. Hiperkalsemi ayrıca mide asidi salgısını uyaran gastrin hormonunu artırır ve uzun sürdüğünde mide ülseri riskini yükseltir. Sürekli bulantı, tekrarlayan kusma veya yemek yiyememe şikayeti yaşayan ve yüksek doz D vitamini kullanan bir kişinin kan kalsiyumu ölçümü yaptırması gerekir.

D Vitamini Alerjisi Belirtileri Nelerdir?

Kolekalsiferol (D3) veya ergokalsiferol (D2) moleküllerine karşı gerçek alerji oldukça nadirdir. D vitamini alerji yapar mı sorusunda asıl sorumlu çoğunlukla ürünün taşıyıcı ve yardımcı maddeleridir. Damla, kapsül ve ampul formlarında yer fıstığı yağı, soya yağı, susam yağı, jelatin, balık yağı, renklendiriciler ve koruyucular yer alabilir. Üreticiler kolekalsiferolü çoğunlukla koyun yünü yağından (lanolin) elde eder.

D vitamini alerjisi belirtileri genellikle takviyeyi aldıktan dakikalar veya saatler sonra başlar ve aşağıdaki şikayetleri kapsar.

• Ciltte kaşıntı, kızarıklık ve kurdeşen (ürtiker)

• Dudak, göz kapağı, yüz veya dilde şişlik (anjiyoödem)

• Nefes darlığı, hırıltılı solunum ve boğazda sıkışma hissi

• Karın krampı, bulantı ve kusma

• Baş dönmesi, tansiyon düşüklüğü ve bayılma hissi

Nefes darlığı, dil ve boğazda şişlik veya bayılma hissi anafilaksi belirtisidir ve acil tıbbi müdahale gerektirir. Hiperkalsemiye bağlı kaşıntı ise alerjik bir tepki değildir ve kurdeşen veya şişlik olmadan, genellikle susama ve halsizlikle birlikte seyreder. Yer fıstığı veya soya alerjisi olan kişilerin takviye seçiminde ürünün yardımcı madde listesini hekim veya eczacıyla birlikte incelemesi alerji riskini azaltır.

D Vitamini İlacı Yan Etkileri Formlara Göre Değişir mi?

D vitamini ilacı yan etkileri temelde aynı mekanizmaya, yani kalsiyum yükselmesine dayanır. Ürünün formu ise en sık yaşanan şikayeti ve en büyük riski belirler.

D vitamini hapı yan etkileri çoğunlukla ürünün doz gücüyle ilişkilidir. Piyasada 1.000 IU ile 50.000 IU arasında değişen tablet ve kapsüller yer alır. Üreticinin haftalık kullanım için ürettiği 50.000 IU'luk bir kapsülü her gün alan kişi, birkaç hafta içinde zehirlenme sınırına ulaşabilir.

D3 Vitamini ve D3 K2 Vitamini Yan Etkileri

D3 vitamini yan etkileri D vitamininin genel yan etki profiliyle aynıdır, çünkü kolekalsiferol takviyelerde en sık yer alan D vitamini formudur. D3 formu kandaki 25(OH)D düzeyini D2 formuna göre daha güçlü ve daha kalıcı biçimde yükseltir. D3 ile D2 arasındaki güç farkı, aynı dozda D3 kullanan kişide düzeyin daha hızlı yükselmesi anlamına gelir ve doz takibini daha önemli hale getirir.

D3 K2 vitamini yan etkileri açısından vücut K2 vitaminini (menakinon, özellikle MK7 formu) genellikle iyi tolere eder. K2 vitamini, kalsiyumu kemiğe bağlayan osteokalsin proteinini ve damar duvarını kalsiyum birikimine karşı koruyan matriks Gla proteinini aktifleştirir. Ancak K2 vitamini yüksek doz D vitaminine bağlı hiperkalsemiyi önlemez. D3K2 kombinasyonlarında da asıl risk faktörü D3 dozudur.

K2 vitamininin en önemli riski kan sulandırıcı ilaçlarla etkileşimidir. K2 vitamini, varfarin gibi K vitamini antagonisti ilaçların etkisini azaltır ve pıhtılaşma testi olan INR değerini düşürür. Varfarin kullanan bir kişinin D3K2 takviyesine başlamadan önce hekimiyle görüşmesi pıhtı riskini önlemek açısından gereklidir.

D Vitamini Damlası Yan Etkileri ve Bebeklerde Gaz Şikayeti

Bebeklerde D vitamininin yan etkileri çoğunlukla damla dozundaki hatalardan kaynaklanır. D vitamini damlası yan etkileri en sık bebeklerde ve küçük çocuklarda gündeme gelir. T.C. Sağlık Bakanlığı, bebeklere yaşamın ilk haftalarından itibaren en az 1 yaşına kadar günde 400 IU D vitamini desteği önerir. Damla ürünlerinin konsantrasyonu markadan markaya değişir ve bir üründeki 3 damla ile başka bir üründeki 3 damla çok farklı miktarda D vitamini içerebilir.

Bebeklerde D vitamini fazlalığı genellikle aşağıdaki belirtilerle kendini gösterir.

• Emmede azalma ve beslenmeyi reddetme

• Kusma ve kabızlık

• Huzursuzluk veya aşırı uyku hali

• Kilo alamama ve büyümede duraklama

• Her zamankinden fazla idrar yapma ve susama belirtileri

Bebeklerde D vitamini gaz yapar mı sorusu ebeveynlerin sık sorduğu konular arasındadır. Bilimsel veriler D vitamininin kendisinin gaz sancısına yol açtığını göstermez. Bebek koliği yaşamın ilk 3 ayında zaten yaygındır ve D vitamini desteğinin başladığı dönemle çakışır. Bazı bebeklerde yağ bazlı damlanın taşıyıcı yağı veya katkı maddeleri hafif sindirim rahatsızlığı yaratabilir. Gaz ve huzursuzluk sürüyorsa çocuk doktoru ürün formunu değiştirebilir veya dozu gün içinde bölebilir. Ebeveynin D vitamini damlasını kendi kararıyla kesmesi ise bebeği D vitamini eksikliği ve raşitizm riskiyle karşı karşıya bırakır.

D Vitamini İğnesi Yan Etkileri

Ampul uygulamasında D vitamininin yan etkileri iki başlıkta toplanır. İlk başlık uygulama bölgesine ait yerel şikayetlerdir. Kas içi ampul uygulaması enjeksiyon bölgesinde ağrı, kızarıklık, şişlik ve hassasiyet yaratabilir. İkinci başlık tek seferdeki çok yüksek dozun yarattığı sistemik risklerdir. Türkiye'de yaygın ampuller tek dozda 300.000 IU D vitamini içerir ve 300.000 IU, yetişkinler için günlük üst sınırın 75 katına denk gelir.

D vitamini iğnesi yan etkileri ve yüksek doz tek seferlik (bolus) uygulamalar konusundaki en güçlü kanıt, araştırmacıların Avustralya'da 70 yaş ve üzeri 2.256 kadınla yürüttüğü randomize kontrollü çalışmadır. Sanders ve arkadaşlarının 2010 yılında JAMA dergisinde yayımladığı çalışmada yılda bir kez ağızdan 500.000 IU D3 alan kadınlarda düşme riski yaklaşık %15, kırık riski ise yaklaşık %26 arttı. Riskler özellikle dozdan sonraki ilk 3 ayda yükseldi. Çalışma ağızdan tek doz uygulamayı incelediği için sonuçları kas içi ampule birebir uyarlamak doğru olmaz, ancak Sanders çalışması çok yüksek tek dozların güvenliği konusunda önemli bir uyarı niteliği taşır.

Hekimler çok yüksek tek dozların taşıdığı riskler nedeniyle çoğu eksiklik tablosunda günlük veya haftalık düzenli dozları tercih eder ve ampulü emilim bozukluğu gibi özel durumlara saklar. Türk hekimlerin yayımladığı olgu serilerinde D vitamini zehirlenmesinin önemli bir bölümü, kişinin kısa aralıklarla tekrarladığı yüksek doz ampul kullanımıyla ilişkilidir.

Fazla D Vitamini Zararı Kimlerde Daha Yüksektir?

D vitamininin yan etkileri ve fazla D vitamini zararı herkeste aynı dozda ortaya çıkmaz. Bazı hastalıklar ve genetik özellikler, vücudun D vitaminini aktif forma dönüştürme veya yıkma kapasitesini değiştirir.

• Granülomatöz hastalıklar. Sarkoidoz ve tüberküloz gibi hastalıklardaki granülomlar D vitaminini böbrekten bağımsız olarak aktif forma çevirir ve düşük dozda bile kalsiyumu yükseltebilir.

• Primer hiperparatiroidi. Paratiroid bezinin aşırı çalışması kalsiyumu zaten yükseltir ve D vitamini takviyesi hiperkalsemiyi ağırlaştırabilir.

• Böbrek taşı öyküsü ve kronik böbrek hastalığı. Hasarlı böbrekler fazla kalsiyumu atmakta zorlanır ve taş oluşumu hızlanır.

• Bazı lenfoma türleri. Lenfoma hücreleri de aktif D vitamini üretebilir.

• CYP24A1 gen varyantları. CYP24A1 geni D vitaminini yıkan enzimi kodlar. Varyant taşıyan kişilerde normal dozlar bile hiperkalsemi ve böbrek taşına yol açabilir.

• Williams sendromlu çocuklar. Williams sendromu kalsiyum metabolizmasını etkiler ve D vitaminine duyarlılığı artırır.

Bazı ilaçlar da D vitaminiyle etkileşerek riski değiştirir. Tiyazid grubu idrar söktürücüler böbreklerin kalsiyum atımını azaltır ve D vitamini ile birlikte hiperkalsemi riskini artırır. Hiperkalsemi, hekimlerin kalp yetmezliği ve ritim bozukluğunda reçete ettiği digoksinin kalp üzerindeki toksik etkisini güçlendirir. Kortikosteroidler, orlistat, kolestiramin, fenitoin ve fenobarbital ise D vitamininin emilimini veya etkisini azaltır ve hekimin dozu yeniden ayarlamasını gerektirebilir.

D Vitamini Eksikliği ve Fazlalığı Belirtileri Arasındaki Farklar

D vitamini eksikliği belirtileri ile fazlalık belirtileri kısmen örtüşür. Yorgunluk, kas güçsüzlüğü ve kemik ağrısı her iki tabloda da ortaya çıkabilir. D vitamininin yan etkileri ile eksiklik tablosunu kesin olarak ayırmak için belirtiler tek başına yeterli değildir ve kesin ayrımı 25(OH)D ile kan kalsiyumu testleri sağlar.

D vitamini eksikliği çocuklarda raşitizme, yetişkinlerde kemik yumuşamasına (osteomalazi) ve kemik erimesine (osteoporoz) zemin hazırlar. Bazı çalışmalar D vitamini eksikliğini saç dökülmesi ve depresif ruh hali ile de ilişkilendirir.

D Vitamininin Yan Etkilerinde Teşhis ve Tedavi Süreci

Hekim, D vitamininin yan etkileri şüphesinde önce kişinin kullandığı tüm takviyeleri, dozları ve kullanım süresini sorgular. Ardından hekim aşağıdaki testleri ister.

• Kan 25(OH)D düzeyi

• Serum kalsiyumu ve iyonize kalsiyum

• Fosfor ve paratiroid hormonu (PTH), çünkü D vitamini fazlalığı PTH düzeyini baskılar

• Kreatinin ve böbrek fonksiyon testleri

• 24 saatlik idrarda kalsiyum atımı

• Kalp ritmini değerlendiren elektrokardiyografi (EKG) ve gerekirse böbrek ultrasonu

Tedavinin temel hedefi kan kalsiyumunu düşürmektir. Hekim tüm D vitamini ve kalsiyum takviyelerini keser, kişinin bol sıvı almasını sağlar veya damar yoluyla serum verir. Ağır hiperkalsemide hekim kortikosteroid, bifosfonat veya kalsitonin gibi ilaçlara başvurur. Çok ağır ve böbrek hasarı gelişmiş olgularda diyaliz gündeme gelir. Hafif olgularda kalsiyum birkaç hafta içinde normale döner. Yüksek 25(OH)D düzeyinin tamamen düşmesi ise yağ dokusundaki birikim nedeniyle aylar sürebilir.

Sürekli kusma, bilinç bulanıklığı, belirgin kas güçsüzlüğü, çarpıntı veya idrar miktarında belirgin azalma yaşayan ve yüksek doz D vitamini kullanan bir kişinin vakit kaybetmeden acil servise başvurması gerekir.

D Vitamininin Yan Etkilerinden Korunmak İçin Güvenli Kullanım

Kişiler D vitamininin yan etkilerini birkaç temel alışkanlıkla büyük ölçüde önleyebilir.

• Takviyeye başlamadan önce 25(OH)D düzeyini ölçtürmek

• Hekimin belirlediği doz ve süreye bağlı kalmak

• Yükleme tedavisinden 8 ile 12 hafta sonra kontrol testi yaptırmak

• D vitamini içeren tüm ürünlerin etiketini okuyup toplam günlük dozu hesaplamak

• Damla dozunu ürünün kendi damlalığıyla ölçmek

• Takviyeleri çocukların ulaşamayacağı bir yerde saklamak

• Uzun süreli kullanımda yılda en az bir kez kan kalsiyumu ve 25(OH)D düzeyini kontrol ettirmek

Güneş ışığı D vitamini zehirlenmesine yol açmayan doğal bir kaynaktır, ancak cilt kanseri riskini göz ardı etmeden makul sürelerle güneşten yararlanmak gerekir. Yağlı balık, yumurta sarısı ve D vitamini katkılı gıdalar da D vitamini ihtiyacına destek sağlar ve besinler tek başına zehirlenme düzeyine ulaşmaz.

D Vitamini Eksikliği ve Yan Etkilerinde İntegratif Tıp ile Tedavi

Biyolojik Tıp Kliniği, D vitamini eksikliğini ve D vitamininin yan etkilerini integratif ve fonksiyonel tıp yaklaşımıyla ele alır. İntegratif tıp, düşük D vitamini değerini tek başına bir sayı olarak görmez. Biyolojik Tıp Kliniği eksikliğe yol açan bağırsak emilim sorunlarını, karaciğer ve böbrek fonksiyonlarını, D vitamininin aktivasyonunda görev alan magnezyum düzeyini ve kronik iltihabi süreçleri birlikte değerlendirir. Kişiye özel doz planını düzenli laboratuvar takibiyle yöneten klinik, D vitamini fazlalığı riskini en baştan kontrol altında tutar.

Biyolojik Tıp Kliniği tedavide kimyasal ilaç yerine yalnızca doğal içerikli, Alman menşeli preparatlar kullanır. Doğal içerikli preparatlar bağımlılık yapmaz ve kimyasal ilaçlara özgü uzun süreli yan etki yükü oluşturmaz. Kronik hastalıklarda uzun süreli remisyon hedefleyen integratif yaklaşım, hastayı ömür boyu ilaç kullanımına bağımlı bırakmaz ve uzun vadeli ilaç masraflarının yarattığı finansal yükü ortadan kaldırır.