SİBO Hastalığının Kesin Tedavisi Nedir? Nasıl Tedavi Edilir?

SİBO hastalığının kesin tedavisi, ince bağırsakta biriken fazla bakteriyi azaltan tedaviyi ve bu çoğalmayı başlatan asıl nedeni ortadan kaldıran planı birlikte içerir. Yalnızca antibiyotik kullanan ya da yalnızca diyet yapan hastaların önemli bir bölümünde SİBO birkaç ay içinde geri döner. Bu yüzden SİBO tedavisi üç aşamada ilerler. Bu aşamalar doğru tanı, bakteri yükünü azaltma ve nüksü önlemedir. İçeriğimizde her aşamayı, tedavi sürelerini ve tedavinin sınırlarını ayrı ayrı açıklıyor.

SİBO Nedir ve Neden Ortaya Çıkar?

SİBO, İngilizce Small Intestinal Bacterial Overgrowth ifadesinin kısaltmasıdır ve ince bağırsakta aşırı bakteri çoğalması anlamına gelir. Sağlıklı bir ince bağırsak, kalın bağırsağa kıyasla çok az bakteri barındırır. Mide asidi, safra, bağırsak hareketleri ve ince bağırsak ile kalın bağırsak arasındaki ileoçekal kapak bu dengeyi korur. Bu koruma mekanizmalarından biri bozulduğunda bakteriler ince bağırsakta birikir, besinleri erkenden fermente eder ve gaz üretir.

SİBO'ya zemin hazırlayan başlıca nedenler şunlardır.

• Bağırsak hareketlerinin yavaşlaması, özellikle bir gıda zehirlenmesinin ardından bağırsak sinirlerinde oluşan hasar

• Uzun süreli mide asidi baskılayıcı ilaç kullanımı

• Hipotiroidi ve diyabet gibi bağırsak hareketini yavaşlatan hastalıklar

• Karın ameliyatlarından sonra gelişen yapışıklıklar

• Çölyak hastalığı, Crohn hastalığı ve irritabl bağırsak sendromu (IBS)

• Kronik stres ve düzensiz öğün alışkanlığı

SİBO hastalığının kesin tedavisi, bu nedenlerden hangisinin hastada etkili olduğunu belirlemeden mümkün olmaz.

SİBO Belirtileri Nelerdir?

SİBO belirtileri çoğunlukla yemekten 30 ila 90 dakika sonra artan şişkinlik ile başlar. Karın ağrısı, yoğun gaz, geğirme, bulantı, ishal veya kabızlık bu tabloya eşlik eder. Bakteriler B12 vitaminini tükettiği ve yağ emilimini bozduğu için bazı hastalarda halsizlik, beyin sisi, demir ve B12 eksikliği de gelişir. Baskın gaz türü belirtileri de değiştirir. Hidrojen üreten bakteriler daha çok ishale, metan üreten mikroorganizmalar ise kabızlığa yol açar. Bu fark tedavi seçimini doğrudan etkiler.

SİBO Testi ve Tanı Süreci

Gastroenteroloji uzmanları SİBO tanısını çoğunlukla hidrojen ve metan nefes testi ile koyar. Hasta test öncesinde 12 ila 24 saat boyunca fermente olan besinlerden uzak durur ve test günü laktuloz ya da glukoz içeren bir solüsyon içer. Test cihazı yaklaşık 2 ila 3 saat boyunca belirli aralıklarla nefesteki gazları ölçer. Kuzey Amerika uzlaşı raporu, 90 dakika içinde hidrojende 20 ppm ve üzeri artışı ya da metanın herhangi bir ölçümde 10 ppm ve üzerine çıkmasını pozitif sonuç olarak kabul eder. Hekimin endoskopi sırasında ince bağırsak sıvısından örnek alıp kültür yapması da bir seçenektir, ancak işlemin invaziv olması ve örneğin ağız ile mide florasıyla kirlenme riski bu yöntemin kullanımını sınırlar. Hekim ayrıca kan testleriyle B12, ferritin ve folik asit düzeylerini kontrol eder.

Tablodaki temel mesaj, nefes testiyle gaz türünü belirlemeden doğru tedaviyi seçmenin mümkün olmadığıdır.

SİBO Hastalığının Kesin Tedavisi Var mı?

SİBO tedavi edilebilen bir sindirim sorunudur, ancak SİBO hastalığının kesin tedavisi yalnızca bakteriyi yok etmekle sınırlı kalmaz. Bir izlem çalışmasında antibiyotikle başarılı tedavi alan hastaların yaklaşık yüzde 44'ünde SİBO dokuz ay içinde geri döndü. Aynı çalışmada ileri yaş, apandisit ameliyatı öyküsü ve uzun süreli mide asidi baskılayıcı ilaç kullanımı nüks riskini artıran faktörler olarak öne çıktı. Bu veri, kalıcı iyileşmenin altta yatan nedeni düzeltmeye bağlı olduğunu gösterir. Motilite bozukluğu, ameliyat yapışıklığı veya hipotiroidi devam ettiği sürece bakteriler ince bağırsağa yeniden yerleşir.

SİBO Nasıl Tedavi Edilir?

Güncel yaklaşımda SİBO tedavisi dört temel bileşenden oluşur.

• Bakteri yükünü azaltan antibiyotik ya da bitkisel antimikrobiyal tedavi

• Belirtileri kontrol eden ve bakterinin besin kaynağını kısan beslenme düzeni

• Bağırsak hareketini yeniden başlatan prokinetik destek

• SİBO'ya yol açan hastalığı veya alışkanlığı hedef alan nedene yönelik tedavi

Hekim bu bileşenleri nefes testi sonucuna, SİBO tipine ve hastanın eşlik eden hastalıklarına göre birleştirir. Tek bir bileşene dayanan plan çoğunlukla kısa süreli rahatlama sağlar ve SİBO hastalığının kesin tedavisi için yeterli olmaz.

SİBO Antibiyotik Tedavisi

SİBO antibiyotik tedavisinde hekimler en sık rifaksimini tercih eder. Rifaksimin bağırsaktan çok az emilir ve etkisini büyük ölçüde bağırsak içinde gösterir. Standart kür 10 ila 14 gün sürer. Metan baskın tipte hekimler rifaksimini çoğunlukla neomisin veya metronidazol ile birleştirir, çünkü rifaksimin tek başına metan üreten mikroorganizmalar üzerinde sınırlı etki gösterir. Antibiyotik tedavisi bakteri yükünü hızla düşürür, ancak iki önemli sınırı vardır. Antibiyotik sağlıklı florayı da etkiler ve neden ortadan kalkmadığında SİBO tekrarlar. Tekrarlayan kürler zamanla flora bozulması ve direnç riskini artırır.

Bitkisel Antimikrobiyallerle SİBO Tedavisi

Kekik yağı, berberin, allisin (sarımsak özü) ve neem gibi bitkisel antimikrobiyaller, antibiyotiğe alternatif bir SİBO tedavisi seçeneği sunar. Bitkisel kürler genellikle 4 ila 6 hafta sürer ve hekim kontrolü gerektirir.

SİBO Diyeti ve Elemental Diyetin Tedavideki Yeri

SİBO diyeti, bakterilerin beslendiği ve kolayca fermente olan karbonhidratları azaltır. En yaygın model düşük FODMAP diyetidir. Bu diyet soğan, sarımsak, baklagiller, laktoz içeren süt ürünleri, buğday ve elma gibi besinleri geçici olarak kısıtlar, ardından besinleri tek tek geri ekler. Düşük FODMAP diyeti şişkinliği ve gazı azaltır, fakat bakterileri tek başına yok etmez. Kişi bu diyeti uzun süre sıkı biçimde sürdürdüğünde kalın bağırsak florası da zayıflar.

Elemental diyet ise amino asit, basit şeker ve yağ asidi formunda besin içeren sıvı formüllerden oluşur. Vücut bu besinleri ince bağırsağın üst bölümünde emer, böylece aşağıdaki bakterilere besin kalmaz. Diyet, SİBO hastalığının kesin tedavisinde destekleyici bir rol üstlenir.

SİBO Hastalığının Kesin Tedavisinde Nüksü Önleme

SİBO hastalığının kesin tedavisinde en çok ihmal edilen aşama nüksü önlemedir. Bu aşamanın merkezinde migratuar motor kompleks (MMC) isimli temizleme dalgası yer alır. Açlık dönemlerinde ince bağırsak bu dalgalarla bakteri ve besin artıklarını kalın bağırsağa süpürür. Sık atıştırma bu dalgayı keser ve bakterilerin yeniden birikmesine zemin hazırlar.

Nüksü önleyen başlıca adımlar şunlardır.

• Öğünler arasında 4 ila 5 saatlik boşluk bırakmak

• Hekimin uygun gördüğü durumlarda prokinetik ilaç ile bağırsak hareketini desteklemek

• Mide asidi baskılayıcı ilaçların gerekliliğini hekimle birlikte yeniden değerlendirmek

• Hipotiroidi, diyabet ve çölyak gibi eşlik eden hastalıkları kontrol altına almak

• Kronik stresi azaltmak, çünkü stres bağırsak hareketlerini doğrudan yavaşlatır

Probiyotiklerin SİBO üzerindeki etkisine ilişkin kanıtlar karışıktır ve bazı probiyotikler bazı hastalarda şişkinliği artırabilir.

SİBO Tedavi Süresi Ne Kadar?

SİBO tedavi süresi, SİBO tipine, altta yatan nedene ve hekimin seçtiği yönteme göre değişir. Antibiyotik kürü 10 ila 14 gün, bitkisel antimikrobiyal kür 4 ila 6 hafta, elemental diyet 2 ila 3 hafta sürer. Kür bittikten yaklaşık 2 ila 4 hafta sonra yapılan kontrol nefes testi tedavinin başarısını gösterir. Nedene yönelik tedavi ve nüksü önleme aşamasıyla birlikte SİBO hastalığının kesin tedavisi çoğu hastada 2 ila 6 ay arasında tamamlanır.

SİBO Tedavi Edilmezse Hangi Sorunlar Gelişir?

Tedavi almayan SİBO, belirtileri sürdürmenin ötesinde besin emilimini bozar. Uzun vadede B12 vitamini eksikliği, demir eksikliği anemisi, A, D, E ve K vitaminlerinin eksikliği ve istemsiz kilo kaybı gelişebilir. Bağırsak duvarındaki kronik iltihap bağırsak geçirgenliğini artırır ve rosacea, gıda hassasiyetleri ile yorgunluk gibi sindirim dışı şikayetlere zemin hazırlar. SİBO kendiliğinden geçen bir durum değildir, bu nedenle erken tanı SİBO hastalığının kesin tedavisi için önemli bir avantaj sağlar.

SİBO'nun İntegratif Tıp ile Tedavisi

İntegratif tıp, SİBO hastalığının kesin tedavisi için bakteriyi baskılamanın yanında SİBO'ya yol açan motilite bozukluğunu, flora dengesizliğini ve eşlik eden hastalıkları birlikte ele alır. Biyolojik Tıp Kliniği bu yaklaşımda yalnızca doğal içerikli Alman menşeli preparatları, integratif ve fonksiyonel tıbbın imkanlarıyla birleştirerek tedavi uygular. Kimyasal ilaç içermeyen bu tedavi, uzun süreli yan etki ve ilaç bağımlılığı riski taşımaz. Tekrarlayan antibiyotik kürlerine olan ihtiyacı azalttığı için hasta finansal olarak da ilaçlara bağımlı kalmaz. Diğer kronik sindirim hastalıklarında olduğu gibi SİBO'da da hedef, belirtileri geçici olarak bastırmak değil, uzun süreli remisyon sağlamaktır.