Kalın Bağırsak Kanaması Neden Olur? Belirtiler ve Tedavi

Kalın bağırsak kanaması neden olur sorusunun kısa yanıtı, kanamaların büyük bölümünün hemoroid, anal fissür, divertikül, iltihabi bağırsak hastalığı, kolit, polip ve kolorektal kanserden kaynaklanmasıdır. Dışkıda ya da tuvalet kağıdında görülen parlak kırmızı kan çoğunlukla anal kanaldan, rektumdan veya sol kalın bağırsaktan gelir, ancak aynı görüntü kolon kanserinde de olabildiği için nedeni muayene ve gerektiğinde kolonoskopi belirler.

Kalın Bağırsak Kanaması Neden Olur? En Sık Görülen Nedenler

Hastaneye başvuran akut alt sindirim sistemi kanamalarında en sık neden divertikül hastalığıdır, bunu iskemik kolit, hemoroid, kolon kanseri ve iltihabi bağırsak hastalıkları izler. Dört ayrı hastane serisinin derlendiği bir incelemede bildirilen oranlar aşağıdaki tablodadır.

Sıralama çalışmanın yapıldığı ülkeye ve hasta grubuna göre değişir. Vietnam'da 811 hastayı kapsayan çok merkezli bir çalışmada en sık neden %28,6 ile hemoroid bulunmuş, divertikül %9,7 ile geri planda kalmıştır.

Hemoroid ve anal fissür anatomik olarak kalın bağırsağın değil anal kanalın hastalıklarıdır, ancak kan tuvalette aynı görüntüyü verdiği için kalın bağırsak kanaması aramalarında bu iki neden de yer alır. İltihabi bağırsak hastalıkları içinde kanama Crohn hastalığına göre daha sık ülseratif kolitte (kalın bağırsak iltihabı) görülür, bu hastalığın tedavi yaklaşımına ülseratif kolit sayfasından ulaşabilirsiniz.

Dışkıdaki Kanın Rengi Kanamanın Yerini Gösterir mi?

Parlak kırmızı kan çoğunlukla anal kanal, rektum veya sol kalın bağırsaktan, koyu kırmızı ya da bordo kan ise kalın bağırsağın daha üst bölümünden veya ince bağırsaktan gelir. Renk bir ipucudur ve tanı yerine geçmez, çünkü parlak kırmızı kan hemoroidden kaynaklanabildiği gibi bağırsak kanserinde de görülebilir.

Demir takviyesi ve bizmut içeren ilaçlar da dışkıyı siyahlaştırabilir, ancak bu renk genellikle katran kıvamında ve çok kötü kokulu olmaz. Dışkıda mukus da görülüyorsa dışkıda mukusun nedenleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Hemoroid Kanaması ile Anal Fissür Kanaması Nasıl Ayırt Edilir?

Anal fissürde dışkılama sırasında keskin ağrı ve dışkı üzerinde çizgi şeklinde parlak kırmızı kan görülür, iç hemoroid ise genellikle ağrısızdır ve dışkılama sırasında damla damla taze kan getirir. Hemoroid, makattaki damar yastıklarının şişmesiyle oluşur ve kabızlık, uzun süreli ıkınma ve gebelik bu şişmeyi artırır. Anal fissür ise sert dışkının anal kanal derisini yırtmasıyla ortaya çıkar.

Lif takviyesi bu iki durumun ilkinde kanıtlıdır. Cochrane derlemesi 7 çalışmada toplam 378 katılımcıyı inceledi ve lif kullananlarda kanama riskinin kontrol grubuna göre yarıya indiğini (RR 0,50) bildirdi. Derleme, yayın yanlılığı riski ve orta düzeyde çalışma kalitesi uyarısı taşır.

Hemoroid kanaması daha yukarıdaki bir kaynakla aynı anda bulunabilir. Bu nedenle 45 yaş üstündeki ya da ailesinde kolon kanseri öyküsü olan bir kişide kanama hemoroide bağlanmadan önce kolonoskopi gerekip gerekmediği değerlendirilir, kolonoskopinin ne zaman gerektiği ayrıca özetlenmiştir.

Divertikül Kanaması Neden Ağrısız ve Ani Başlar?

Divertikül kanaması, kalın bağırsak duvarındaki keseciğin ağzında bulunan bir damarın zedelenmesiyle oluştuğu için çoğunlukla ağrısız, ani ve bol miktarda başlar. Divertikül, bağırsak duvarında dışa doğru oluşan küçük bir kesecik olup lifsiz beslenme ve hareketsizlik oluşumuyla ilişkilidir. İltihaplı divertikülitte kanama çok nadirdir, kanamanın nedeni iltihap değil damar zedelenmesidir.

Divertiküllerin yaklaşık %75'i sol yarıda bulunur, divertikül kanamalarının ise %50 ile %90'ı sağ yarıdaki divertiküllerden gelir. ACG 2023 kılavuzu, divertikül kanaması nedeniyle yatan hastalarda aspirin dışı NSAİİ'lerin (ibuprofen ve diklofenak gibi steroid olmayan antiinflamatuvar ilaçlar) bırakılmasını önerir. Aynı kılavuz, primer kardiyovasküler korunma için kullanılan aspirinin bırakılmasını ve diğer antiplatelet ilaçların riskli yarar dengesinin yeniden tartılmasını önerir. Bu kararı ilacı yazan doktor verir, ilaç kendi başınıza bırakılmamalıdır.

Kolit Türleri Kanamaya Nasıl Yol Açar?

Kolit, kalın bağırsak duvarının iltihaplanmasıdır ve kanlı ishal, karın krampı ve acil tuvalete gitme ihtiyacıyla seyreder. Nedeni iltihabi bağırsak hastalığı, enfeksiyon ya da yetersiz kan akımı olabilir.

İltihabi Bağırsak Hastalığı Kolitinde Kanama

Ülseratif kolit, kalın bağırsağın iç yüzeyinde yaygın ülser oluşturduğu için kanlı ve mukuslu ishale yol açar. Crohn hastalığında kanama daha seyrektir ve ağrı, ishal ve kilo kaybı öne çıkar, alevlenme dönemindeki belirtiler Crohn atak belirtileri yazısında sıralanmıştır.

Enfeksiyöz Kolitte Kanama

Salmonella, Shigella ve Escherichia coli bakterileri kalın bağırsakta iltihap yaparak kanlı ishale neden olur. Ateşle birlikte kanlı ishalde ishal kesici ilaçları doktora sormadan kullanmak önerilmez, çünkü bu ilaçlar bağırsak içeriğinin atılmasını yavaşlatır. Etkeni dışkı kültürü belirler.

İskemik Kolitte Kanama

İskemik kolit, kalın bağırsağın bir bölümüne giden kan akımı azaldığında gelişir ve ani başlayan karın ağrısını kanlı dışkı izler. Hastane serilerinde kanamaların %9 ile %24'ünden sorumludur ve damar hastalığı olan yaşlılarda daha sık görülür.

Kanama Kolon Polipi veya Kanserin Belirtisi Olabilir mi?

Evet, kolon polipleri ve kolorektal kanser dışkıda görünür kana ya da gözle görülmeyen gizli kanamaya yol açabilir, ancak çoğu polip hiç belirti vermez. Türkiye'de kolorektal kanser, Sağlık Bakanlığı verilerine göre en sık görülen üçüncü kanserdir ve yılda yaklaşık 20 bin yeni vaka saptanır. Polipin kansere dönüşmesi yaklaşık 10 yıl sürer, bu nedenle kolonoskopide çıkarılan polip kanser gelişimini önler.

Kanama şu belirtilerden biriyle birlikteyse kolorektal kanser ihtimali öncelikle dışlanmalıdır.

• Bir haftadan uzun süren kabızlık ya da ishal

• Dışkı çapında incelme

• Dışkıyı tam boşaltamama hissi

• Karın ağrısı

• Açıklanamayan kansızlık ve yorgunluk

• İstemsiz kilo kaybı

Türk Gastroenteroloji Derneği, belirtisi olmayan kişilere 45 yaşından itibaren kontrol kolonoskopisi önerir. Ulusal tarama programı KETEM'lerde ve aile sağlığı merkezlerinde 50 ile 70 yaş arasında iki yılda bir gaitada gizli kan testi (dışkıda gizli kan testi) uygular. Test pozitifse kolonoskopi gerekir, negatif sonuç ise kanserin dışlandığı anlamına gelmez. Ailesinde polip, kolon kanseri, ülseratif kolit ya da Crohn hastalığı olanlarda tarama 40 yaşından itibaren yapılabilir.

Kalın Bağırsak Kanamasında Hangi Belirtilerde Acil Servise Gidilmelidir?

Kanamayla birlikte baş dönmesi, çarpıntı, bayılacak gibi olma, solgunluk ya da soğuk terleme varsa, ya da kan pıhtılı ve bol miktarda geliyorsa acil servise gidilmelidir. Aşağıdaki durumlar da acil değerlendirme gerektirir.

• Siyah, katran kıvamında ve kötü kokulu dışkı

• Kan kusma

• Ateşle birlikte kanlı ishal

• Şiddetli ve giderek artan karın ağrısı

• Kan sulandırıcı ilaç kullanırken başlayan kanama

Bu belirtiler yoksa da ilk kez görülen ya da tekrarlayan dışkıda kan, en kısa sürede bir gastroenteroloji veya genel cerrahi polikliniğinde değerlendirilmelidir. Kullandığınız kan sulandırıcıyı doktorunuza danışmadan bırakmayın.

Doktor Kanamanın Nedenini Hangi Testlerle Bulur?

Kanamanın nedeni fizik muayene, kan sayımı, dışkı testleri ve en güvenilir yöntem olan kolonoskopi ile belirlenir.

Kalın Bağırsak Kanaması Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi kanamanın kaynağına göre belirlenir. Hemoroid ve fissürde lif, sıvı ve ilaçla başlanır, kanayan polip kolonoskopi sırasında çıkarılır, iltihabi bağırsak hastalığında iltihabı baskılayan ilaçlar kullanılır. Divertikül kanamasında kanayan damar kolonoskopide klips, bant ligasyonu ya da koagülasyonla kapatılır. Enfeksiyöz kolitte etkene göre tedavi planlanır.

Kronik kanama demir eksikliği anemisine yol açtığında demir takviyesi eklenir, ağızdan alınan demir yetersiz kalırsa damardan demir verilir.

İntegratif Tıp Kanama Tedavisine Ne Katabilir?

Kanamanın kaynağı belirlenmeden hiçbir bitkisel ya da tamamlayıcı ürün kanamayı durdurmak amacıyla kullanılmamalıdır, çünkü kaynak polip, kolit veya kanser olabilir ve denemek tanıyı geciktirir. İntegratif tıp (bütünleyici tıp), nedeni doktor belirledikten sonra standart tedaviye eklenen destekleri kapsar ve bu destekler tedaviyi bırakmanın ya da geciktirmenin yerine geçmez.

2022 tarihli bir takviye ve kanama derlemesi, glukozamin-kondroitin, zerdeçal, melatonin ve çemen otunun da kan sulandırıcı kullananlarda kanama riskiyle ilişkili olduğunu bildirir. Aynı derlemede balık yağı, ginseng ve saw palmetto ile kanama arasında klinik bir ilişki bulunmamıştır.

Sık Sorulan Sorular

Kalın Bağırsak Kanaması Kendiliğinden Geçer mi?

Fissür ve hemoroid kaynaklı hafif kanamalar kabızlık düzeldiğinde çoğu zaman durur, ancak kanamanın durması nedenin ortadan kalktığı anlamına gelmez. Polip, kolit ve kanser aralıklı kanayabilir ve kanama günler ya da haftalar sonra yeniden başlayabilir. İlk kez görülen ya da tekrarlayan her dışkıda kan doktor değerlendirmesi gerektirir.

Dışkıda Kan Varsa Kolonoskopi Şart mı?

Gaitada gizli kan testi pozitifse, 45 yaşını geçtiyseniz, kansızlık, kilo kaybı ya da bağırsak alışkanlığında değişiklik varsa veya ailenizde kolon kanseri öyküsü bulunuyorsa kolonoskopi gerekir. Genç bir kişide tipik fissür belirtileri varsa doktor önce muayene ve lif tedavisiyle başlayabilir, kanama sürerse kolonoskopiye geçer.

Kanama Görmeden Kalın Bağırsakta Kanama Olabilir mi?

Evet, gizli kanama dışkıda gözle görülmez ve yalnızca gizli kan testiyle ya da kan sayımındaki demir eksikliği anemisiyle fark edilir. Sürekli hafif kan kaybı halsizlik, çarpıntı ve solgunluğa yol açar. Açıklanamayan demir eksikliği anemisi, kalın bağırsağın kolonoskopiyle incelenmesi için başlı başına bir nedendir.

Kan Sulandırıcı Kullanırken Dışkıda Kan Normal mi?

Kan sulandırıcılar kanama riskini artırır, ancak kanama altta yatan bir kaynak olduğunu gösterir ve normal kabul edilmez. Hangi ilacın ve hangi kaynağın kanamayla ilişkili olduğunu doktor belirler. İlacı kendiniz bırakmayın, çünkü pıhtılaşmayı önleyen tedavinin kesilmesi inme ve emboli riski taşır.

Kalın Bağırsak Kanamasında Hangi Bölüme Başvurulur?

İlk basamakta aile hekimi ya da dahiliye değerlendirir, ardından gastroenteroloji veya genel cerrahi bölümü devreye girer. Gastroenteroloji uzmanı kolonoskopiyi yapar ve gerekirse polipleri çıkarır, makat kaynaklı hastalıklarda genel cerrahi de değerlendirme yapar. Baş dönmesi, çarpıntı ya da bol kanama varsa doğrudan acil servise gidilir.

Biyolojik Tıp Kliniği'nde Bu Konuda Nasıl Destek Alabilirsiniz?

Biyolojik Tıp Kliniği, Bakü, Sumqayıt, Göyçay ve Masallı merkezlerinde konvansiyonel tanı yöntemlerini tamamlayıcı yaklaşımlarla birleştirir. Sindirim sistemi hastalıkları, özellikle ülseratif kolit, Crohn hastalığı ve irritabl bağırsak sendromu kliniğin güçlü alanları arasındadır. Dışkıda kan şikâyetiyle başvuran bir kişide ilk adım, kanamanın kaynağını belirleyen muayene ve tetkiklerdir. Kanamanın iltihabi bağırsak hastalığına bağlı olduğu belirlendiyse, kullandığınız ilaçlar sürerken beslenme ve tamamlayıcı destekler tedavi eden doktorla birlikte planlanır. Yurt dışından başvurmak isteyenler uluslararası hasta sayfasından bilgi alabilir, tüm başvurular için iletişim sayfası kullanılabilir.

İlgili yazılar:

• Tehlikeli ishalin belirtileri

• Bağırsak biyopsisi nasıl yapılır

• Karın ağrısı ve bağırsak hastalıkları