Kreatinin
*Regiondakı filiallarımızda qiymət fərqlidir
Kreatinin analizi
Orqanizmimizin ən böyük filtrasiya sistemi olan böyrəklərin fəaliyyətini yoxlamaq üçün tibbdə ən çox istifadə edilən və ən etibarlı göstəricilərdən biri kreatinin analizidir. Böyrəklərin qanı necə təmizlədiyini və hər hansı bir gizli problemin olub-olmadığını öyrənmək üçün bu test həyati əhəmiyyət daşıyır.
Kreatinin nədir?
Kreatinin, bədəndəki əzələlərin gündəlik fəaliyyəti və qidalanma (xüsusilə ət istehlakı) nəticəsində yaranan təbii tullantı maddəsidir. Əzələlər enerji istehsal edərkən "kreatin" adlı maddəni parçalayır və nəticədə qana kreatinin ifraz olunur. Sağlam böyrəklər qandakı bu tullantını süzərək sidik vasitəsilə bədəndən xaric edir. Buna görə də qanda kreatinin səviyyəsinin normal olması, böyrəklərin öz işini düzgün yerinə yetirdiyinin ən böyük sübutudur.
Kreatinin analizi üçün göstərişlər (Kimlər test verməlidir?)
Böyrək xəstəlikləri çox vaxt son mərhələyə qədər səssiz irəliləyir. Aşağıdakı şikayətləri olan və ya risk qrupuna daxil olan şəxslərin mütəmadi olaraq bu analizi verməsi tövsiyə olunur:
Tez-tez və ya gecələr sidiyə çıxma, sidiyin rənginin və miqdarının dəyişməsi, köpüklü sidik.
Ayaqlarda, topuqlarda, göz ətrafında səbəbsiz şişkinlik (ödem).
Şəkərli diabet və yüksək qan təzyiqi (hipertenziya) xəstələri (bu xəstəliklər böyrəkləri zədələyən əsas faktorlardır).
Səbəbsiz yorğunluq, ürəkbulanma, qaşınma və iştahasızlıq.
Böyrək daşı və ya böyrək çatışmazlığı şübhəsi olanlar.
Böyrəklərə təsir edə biləcək ağır dərmanların (bəzi antibiotiklər, ağrıkəsicilər) uzunmüddətli qəbulu zamanı orqanın vəziyyətini izləmək üçün.
Qanda kreatinin yüksək olması nə anlama gəlir?
Analiz nəticəsində kreatinin səviyyəsinin normadan yüksək olması adətən böyrəklərin qanı yetərincə süzə bilmədiyini (böyrək funksiyasının zəiflədiyini) göstərir. Əsas səbəbləri bunlardır:
Kəskin və ya xroniki böyrək çatışmazlığı.
Böyrək yollarının tıxanması (böyrək daşları və ya prostat vəzinin böyüməsi).
Şiddətli susuzluq (dehidratasiya).
Ağır idman və ya travma nəticəsində əzələlərin həddindən artıq parçalanması (rabdomioliz).
Həddindən artıq qırmızı ət istehlakı və ya əzələ inkişaf etdirici (kreatin tərkibli) qida əlavələrinin nəzarətsiz qəbulu.
Kreatinin səviyyəsinin aşağı olması nə anlama gəlir?
Kreatinin birbaşa əzələ kütləsi ilə bağlı olduğu üçün onun normadan aşağı olması adətən böyrək problemi deyil, əzələ kütləsinin azlığı ilə əlaqədardır. Əsas səbəbləri:
Ağır çəki itkisi, qeyri-sağlam qidalanma və zülal çatışmazlığı.
Əzələ kütləsinin itirilməsi (miodistrofiya və ya yaşla bağlı əzələ əriməsi).
Ağır qaraciyər xəstəlikləri (kreatin qaraciyərdə sintez olunduğu üçün).
Hamiləlik (hamiləlik dövründə qan həcmi və böyrəklərdən qan axını artdığı üçün kreatinin səviyyəsi təbii olaraq aşağı düşə bilər).
Analizə necə hazırlaşmalı?
Qan birbaşa venadan (damardan) alınır.
Analizdən əvvəl 8-12 saatlıq aclıq tövsiyə edilir (mütləq deyil, lakin daha dəqiq və stabil nəticə üçün ideal hesab olunur).
Testdən bir gün əvvəl ağır fiziki idmandan və çox miqdarda qırmızı ət istehlakından uzaq durmaq lazımdır, çünki bunlar qandakı kreatinin miqdarını süni şəkildə yüksəldə bilər.
Kreatinin analizi qiyməti
Laboratoriya testləri arasında ən çox tələb olunan və böyrək sağlamlığı üçün "qızıl standart" hesab edilən bu testin xərci pasiyentləri tez-tez maraqlandırır. Ümumiyyətlə, kreatinin analizi qiyməti müraciət etdiyiniz laboratoriyanın cihaz təchizatından və testin tək, yoxsa ümumi "böyrək check-up" paketi (məsələn, sidik cövhəri - Ureya ilə birlikdə) daxilində verilməsindən asılı olaraq dəyişir. Bioloji Təbabət Klinikasında kreatinin analizi qiymeti 10 AZN təşkil edir.