Huzursuz Bağırsak Sendromu Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Huzursuz bağırsak sendromu tedavi edilmezse belirtiler çoğu hastada kalıcı hale gelir, bağırsağın ağrıya karşı hassasiyeti artar ve sendrom iş, uyku ve ruh sağlığı üzerinde belirgin bir yük oluşturur. Huzursuz bağırsak sendromu bağırsak dokusunda kalıcı hasar bırakmaz ve kansere dönüşmez. Asıl risk, belirtilerin yıllar içinde yaşam kalitesini aşındırması ve IBS belirtilerini taklit eden başka hastalıkların gözden kaçmasıdır.

Huzursuz Bağırsak Sendromu Nedir?

Huzursuz bağırsak sendromu (IBS), tıptaki adıyla irritabl bağırsak sendromu, kalın bağırsağın işleyişini etkileyen kronik ve fonksiyonel bir sindirim sistemi bozukluğudur. Eski kaynaklar bu tabloya spastik kolon adını verir. Sendromda bağırsakta yapısal bir hasar bulunmaz, sorun bağırsak hareketlerinde, bağırsak ile beyin arasındaki sinir iletişiminde ve bağırsak florasında ortaya çıkar. Dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 5 ile 10'u IBS ile yaşar ve sendrom kadınlarda erkeklere göre daha sık ortaya çıkar. Hekimler tanıda Roma IV kriterlerini esas alır. Bu kriterlere göre son üç ayda haftada en az bir gün tekrarlayan karın ağrısının dışkılama, dışkı sıklığındaki değişiklik ve dışkı kıvamındaki değişiklik durumlarından en az ikisiyle ilişkili olması gerekir.

Huzursuz Bağırsak Sendromu Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Huzursuz bağırsak sendromu tedavi edilmezse ortaya çıkan sonuçlar fiziksel, psikolojik ve sosyal olmak üzere üç alanda toplanır. Bu sonuçların çoğu hayati tehlike taşımaz, fakat birikimli etkileri hastanın günlük yaşamını ciddi biçimde sınırlar. Tedavisiz IBS'nin başlıca sonuçları şunlardır.

• Karın ağrısı, şişkinlik, ishal ve kabızlığın kronikleşmesi

• Bağırsağın ağrıya karşı aşırı duyarlı hale gelmesi

• İş verimi, sosyal yaşam ve seyahat özgürlüğünde kayıp

• Kaygı, depresyon ve uyku bozuklukları

• Hemoroid ve anal fissür gibi anal bölge sorunları

• Gereksiz diyet kısıtlamalarına bağlı besin eksiklikleri

• SİBO, çölyak veya iltihabi bağırsak hastalığı gibi eşlik eden durumların gözden kaçması

Aşağıdaki bölümler her sonucu ayrı ayrı açıklıyor.

Belirtilerin Kronikleşmesi ve Bağırsak Hassasiyeti

IBS dalgalı seyreden bir sendromdur, ancak huzursuz bağırsak sendromu tedavi edilmezse atakların sıklığı ve süresi çoğu hastada artar. Bu artışın temel nedeni viseral hipersensitivite isimli durumdur. Viseral hipersensitivitede bağırsak sinirleri normal miktardaki gazı veya dışkıyı bile ağrı sinyali olarak beyne iletir. Beyin bu sinyalleri tekrar tekrar aldıkça ağrı eşiği düşer ve hasta hafif bir şişkinliği bile kramp olarak hisseder. Ağrı döngüsü uzadıkça hasta belirli besinlerden, toplu yemeklerden ve uzun yolculuklardan kaçınmaya başlar. Bu kaçınma davranışı kaygıyı, kaygı da huzursuz bağırsak sendromu belirtilerini besler.

Yaşam Kalitesi, İş ve Sosyal Hayat Üzerindeki Etkiler

Araştırmalar IBS'nin yaşam kalitesine etkisini bazı ölçümlerde diyabet ve son dönem böbrek hastalığı gibi organik hastalıklarla karşılaştırılabilir düzeyde buluyor. IBS'li kişiler sendromu olmayan kişilere göre daha fazla iş günü kaybeder ve işte bulundukları günlerde de verimleri düşer. Tuvalete ulaşma kaygısı sosyal etkinliklere katılımı, seyahati ve cinsel yaşamı sınırlar. Huzursuz bağırsak sendromu tedavi edilmezse bu kısıtlamalar zamanla hastanın tüm yaşam düzenini sendroma göre şekillendirmesine yol açar.

Kaygı, Depresyon ve Uyku Sorunları

Bağırsak ile beyin, bağırsak beyin ekseni üzerinden sürekli iletişim halindedir. IBS'li kişilerde kaygı bozukluğu ve depresyon genel topluma göre belirgin biçimde daha sık ortaya çıkar. Araştırmalar IBS hastalarının yaklaşık yüzde 30 ile 40'ında klinik düzeyde kaygı veya depresyon belirtisi saptıyor. Bu ilişki iki yönlüdür. Stres bağırsak hareketlerini ve ağrı duyarlılığını artırır, bağırsak belirtileri de stresi büyütür. Huzursuz bağırsak sendromu tedavi edilmezse bu döngü kırılmaz. Kaygı ve karın rahatsızlığı uykuya dalmayı zorlaştırır, kalitesiz uyku da ertesi gün belirtileri şiddetlendirir ve kronik yorgunluğa zemin hazırlar.

Hemoroid, Anal Fissür ve Sıvı Kaybı

Kabızlık baskın IBS'de sert dışkı ve uzun süreli ıkınma anal bölgedeki damarlara baskı yapar. Huzursuz bağırsak sendromu tedavi edilmezse bu baskı hemoroid ve anal fissür (makatta yırtık) gelişimini kolaylaştırır. İshal baskın IBS'de sık ve sulu dışkılama anal bölgede tahrişe neden olur. Uzun süren ishal atakları özellikle sıcak havada ve ileri yaştaki kişilerde sıvı ve elektrolit kaybına yol açar. Sıvı kaybı halsizlik, baş dönmesi ve kas kramplarıyla kendini gösterir.

Yetersiz Beslenme ve Gereksiz Diyet Kısıtlamaları

Tedavi almayan birçok IBS hastası belirtileri kontrol etmek için kendi başına geniş besin gruplarını diyetinden çıkarır. Süt ürünlerini, tahılları, meyveleri ve sebzeleri aynı anda kısıtlayan bir beslenme düzeni kalsiyum, lif, B vitaminleri ve demir eksikliğine zemin hazırlar. Lif eksikliği ise bağırsak florasını zayıflatır ve kabızlığı artırır. Uzmanların önerdiği düşük FODMAP diyeti bile geçici bir eleme diyetidir ve besinleri kontrollü biçimde geri eklemeyi gerektirir. Huzursuz bağırsak sendromu tedavi edilmezse hasta çoğu zaman bu kontrollü süreç yerine rastgele ve kalıcı yasaklarla yaşar.

IBS Belirtilerinin Arkasındaki Hastalıkların Gözden Kaçması

IBS belirtileri çölyak hastalığı, Crohn hastalığı, ülseratif kolit, laktoz intoleransı, SİBO ve kolon kanseri gibi hastalıklarla benzerlik gösterir. Bazı çalışmalarda IBS hastalarının üçte birinden fazlasında SİBO testi pozitif sonuç verdi. Huzursuz bağırsak sendromu tedavi edilmezse ve hasta hekim değerlendirmesinden geçmezse, tedavi gerektiren başka bir hastalığın tanısı gecikebilir. Aşağıdaki tablo, IBS ile açıklanamayan ve hekim değerlendirmesi gerektiren alarm belirtilerini özetler.

Tablodaki belirtilerden herhangi biri IBS tanısını tek başına açıklamaz ve ileri tetkik gerektirir.

Huzursuz Bağırsak Sendromu Kansere Dönüşür mü?

Hayır, huzursuz bağırsak sendromu kansere dönüşmez ve bağırsak dokusunda kalıcı yapısal hasar bırakmaz. IBS'li kişilerde kolon kanseri riski genel toplumla benzer düzeydedir. Buna rağmen huzursuz bağırsak sendromu tedavi edilmezse ve hasta alarm belirtilerini IBS'ye bağlayıp hekime başvurmazsa, kolon kanseri gibi gerçek bir hastalığın tanısı gecikebilir. Risk sendromun kendisinde değil, tanının eksik kalmasındadır.

Huzursuz Bağırsak Sendromu Tedavisinde Temel Yaklaşımlar

Huzursuz bağırsak sendromu tedavisi belirtilerin tipine ve şiddetine göre kişiye özel ilerler. Güncel yaklaşım dört alanı birlikte ele alır.

• Düşük FODMAP diyeti ve düzenli öğün alışkanlığı gibi beslenme düzenlemeleri

• Bilişsel davranışçı terapi, bağırsak odaklı hipnoterapi ve düzenli egzersiz ile stres yönetimi

• İshal, kabızlık veya kramp belirtilerini hedefleyen ilaç tedavileri

• SİBO ve flora dengesizliği gibi altta yatan faktörlerin tedavisi

Klasik ilaç tedavileri çoğunlukla belirtileri hafifletir, ancak sendromun nedenini ortadan kaldırmaz ve uzun süreli kullanımda yan etki ile ilaç bağımlılığı sorunlarını gündeme getirir. Bu nedenle IBS'de kalıcı iyileşme, belirtileri tetikleyen nedenlere yönelik bütüncül bir plan gerektirir.

Huzursuz Bağırsak Sendromunun İntegratif Tıp ile Tedavisi

İntegratif tıp, huzursuz bağırsak sendromu tedavi edilmezse ortaya çıkan kronik ağrı, flora bozulması ve stres döngüsünü birlikte ele alır. Biyolojik Tıp Kliniği bu yaklaşımda yalnızca doğal içerikli Alman menşeli preparatları, integratif ve fonksiyonel tıbbın imkanlarıyla birleştirerek tedavi uygular. Bu tedavi bağırsak florasını, bağırsak hareketlerini ve bağırsak beyin eksenini aynı anda hedef alır. Kimyasal ilaç içermeyen integratif tedavi uzun süreli yan etki ve ilaç bağımlılığı oluşturmaz, hasta finansal olarak da ilaçlara bağımlı kalmaz. Kronik bir sendrom olan IBS'de amaç, belirtileri geçici olarak bastırmak değil uzun süreli remisyon sağlamaktır.