Ülseratif Kolit İlaçları ve İğne Tedavisi: Yan Etkiler

Ülseratif kolit ilaçları, kalın bağırsaktaki iltihabı azaltan, kanlı ishal ve karın ağrısı gibi şikayetleri kontrol altına alan ve hastalığın sakin dönemini uzatan ilaçlardır. Hafif hastalıkta genellikle tablet, fitil veya lavman şeklindeki ilaçlar yeterli olur. Hastalık ağırlaştığında ya da bu ilaçlar işe yaramadığında doktorlar daha güçlü ilaçlara ve halk arasında iğne tedavisi olarak bilinen biyolojik ilaçlara geçer.

Ülseratif Kolit İlaçları Hangi Gruplara Ayrılır?

Ülseratif kolit ilaçları beş ana gruptan oluşur, bunlar mesalazin grubu ilaçlar, kortizonlu ilaçlar, bağışıklığı baskılayan ilaçlar, iğne ile verilen biyolojik ilaçlar ve yeni nesil hap şeklindeki ilaçlardır. Ülseratif kolit kalın bağırsağın iç yüzeyinde uzun süre devam eden bir iltihaptır ve her ilaç grubu bu iltihabı farklı bir yoldan durdurur. Doktorlar tedaviye genellikle en hafif ilaçla başlar, yeterli sonuç alamazsa bir üst basamağa geçer.

İlaç grubu	Örnek ilaçlar	Nasıl kullanılır?	Ne zaman tercih edilir?
Mesalazin grubu	Mesalazin, sülfasalazin	Tablet, fitil, lavman	Hafif ve orta hastalıkta
Kortizonlu ilaçlar	Prednizolon, budesonid	Tablet, lavman, serum	Ataklarda kısa süreli
Bağışıklığı baskılayan ilaçlar	Azatiyoprin	Tablet	Kortizonu azaltmak için
Biyolojik ilaçlar (iğne tedavisi)	İnfliksimab, adalimumab, vedolizumab, ustekinumab	İğne veya serum	Orta ve ağır hastalıkta
Yeni nesil hap ilaçlar	Tofasitinib, upadasitinib, ozanimod	Tablet	Diğer ilaçlar yetmediğinde

Hafif ve Orta Ülseratif Kolitte Kullanılan İlaçlar

Hafif ve orta ülseratif kolitte ilk kullanılan ilaç mesalazindir. Mesalazin bağırsağın iç yüzeyine doğrudan etki ederek iltihabı azaltır ve birçok hastada hastalığı yıllarca sakin tutar. Hastalık yalnızca makatın hemen üstündeki bölümdeyse doktorlar fitil veya lavman verir, çünkü ilaç bu şekilde doğrudan hastalıklı bölgeye ulaşır. Hastalık bağırsağın daha geniş bir kısmını tutmuşsa tablet ile fitil birlikte daha iyi sonuç verir.

Mesalazin çoğu kişide sorunsuz kullanılan bir ilaçtır, ancak bazı yan etkiler görülebilir.

Baş ağrısı, bulantı ve karın ağrısı
Ciltte döküntü ve kaşıntı
Çok nadiren ishal ve kanamada artış, bu durumda ilacın bırakılması gerekebilir
Seyrek görülen böbrek sorunları, bu yüzden doktorlar ara ara böbrek testi ister
Sülfasalazin kullanan erkeklerde sperm sayısında geçici azalma

Kortizon Ülseratif Kolitte Ne Zaman Kullanılır?

Kortizon, mesalazinin yetmediği ataklarda iltihabı hızlıca söndürmek için kısa süreli kullanılır. Kortizon birkaç gün içinde etki gösterir, ancak hastalığı uzun süre sakin tutmak için uygun bir ilaç değildir. Bu yüzden doktorlar dozu her hafta biraz azaltarak ilacı kademeli olarak keser. Ağır ataklarda kortizonu hastanede serum yoluyla verirler.

Kortizon uzun süre veya sık sık kullanıldığında şu yan etkiler görülebilir.

Kilo alma, yüzde şişlik ve vücutta su toplama
Şeker ve tansiyon yükselmesi
Kemiklerde zayıflama
Uykusuzluk ve sinirlilik
Gözde katarakt
Enfeksiyonlara daha kolay yakalanma

Kortizonu doktora sormadan birden bırakmak vücutta ciddi bir hormon eksikliğine ve hastalığın şiddetli bir şekilde alevlenmesine yol açabilir.

Bağışıklığı Baskılayan İlaçlar ve Yan Etkileri

Azatiyoprin gibi bağışıklığı baskılayan ilaçlar, hastalığın sakin dönemini uzatmak ve kortizon ihtiyacını azaltmak için kullanılır. Bu ilaçlar yavaş çalışır ve tam etkileri ancak 3 ile 6 ay sonra ortaya çıkar. Doktorlar bazen bu ilaçları iğne tedavisiyle birlikte verir, çünkü bu kombinasyon iğne tedavisinin uzun süre etkili kalmasına yardımcı olur.

Bu ilaçları kullanan kişilerde görülebilecek başlıca yan etkiler şunlardır.

Kan değerlerinde düşme ve enfeksiyona yatkınlık
Karaciğer değerlerinde bozulma
İlk haftalarda pankreas iltihabı
Bulantı ve iştahsızlık
Uzun yıllar kullanımda bazı cilt kanserleri ve lenf kanseri riskinde küçük bir artış

Bu nedenle bu ilaçları kullanan kişiler düzenli kan tahlili yaptırır, yılda bir kez cilt kontrolüne gider ve güneşten korunur.

Ülseratif Kolit İğne Tedavisi Nedir?

Ülseratif kolit iğne tedavisi, bağışıklık sisteminin bağırsağa saldırmasına yol açan belirli maddeleri durduran biyolojik ilaçların iğne ya da serum yoluyla verilmesidir. Doktorlar bu tedaviyi genellikle orta ve ağır hastalıkta, kortizonu bırakamayan veya diğer ilaçlardan fayda görmeyen kişilerde kullanır.

İğne tedavisinde kullanılan ilaçlar üç şekilde çalışır.

İltihap sinyalini kesen ilaçlar. İnfliksimab, adalimumab ve golimumab bu gruptadır. İnfliksimab genellikle hastanede serumla, diğerleri ise karın veya bacak derisinin altına yapılan iğneyle verilir.
İltihap hücrelerinin bağırsağa ulaşmasını engelleyen ilaçlar. Vedolizumab bu gruptadır ve etkisini büyük ölçüde yalnızca bağırsakta gösterir.
İltihabı tetikleyen başka maddeleri hedefleyen ilaçlar. Ustekinumab, mirikizumab, guselkumab ve risankizumab bu gruptadır. Tedavi genellikle hastanede serumla başlar, sonra deri altı iğnelerle devam eder.

İğne tedavisinin etkisi çoğu hastada birkaç hafta içinde hissedilmeye başlar. Doktorlar ilacın işe yarayıp yaramadığını genellikle ikinci ya da üçüncü ayda değerlendirir ve sonuç yetersizse farklı çalışan başka bir ilaca geçer. Aynı ilaçlar Crohn hastalığında iğne tedavisi için de kullanılır.

Ülseratif Kolit İğne Tedavisi Yan Etkileri

Ülseratif kolit iğne tedavisi yan etkileri çoğunlukla hafiftir ve en sık iğnenin yapıldığı yerde kızarıklık, şişlik ve hafif ağrı olarak görülür. Ancak bu ilaçlar bağışıklık sistemini etkilediği için seyrek de olsa ciddi yan etkilere yol açabilir.

Sık görülen yan etkiler şunlardır.

İğne yerinde kızarıklık, kaşıntı ve şişlik
Serum sırasında ateş, titreme, kaşıntı veya nefes darlığı
Soğuk algınlığı, sinüzit ve boğaz ağrısı
Baş ağrısı, eklem ağrısı ve halsizlik

Seyrek görülen ama ciddi yan etkiler şunlardır.

Zatürre gibi ağır enfeksiyonlar
Vücutta sessizce bekleyen verem veya hepatit B mikrobunun yeniden aktif hale gelmesi
Bazı kişilerde sedef hastalığına benzeyen cilt döküntüleri
Kalp yetmezliği olan kişilerde şikayetlerin artması
Bağışıklığı baskılayan ilaçlarla birlikte kullanıldığında lenf kanseri riskinde küçük bir artış
Vücudun zamanla ilaca alışması ve ilacın etkisinin azalması

Her ilacın yan etki riski farklıdır. Örneğin vedolizumab etkisini bağırsakta gösterdiği için vücudun geri kalanında enfeksiyon riski daha düşüktür. Tedavi edilmeyen iltihap da zamanla bağırsak kanseri ve ameliyat riskini artırdığı için doktorlar ilacın riskini hastalığın riskiyle birlikte değerlendirir.

Ülseratif Kolit İğne Tedavisine Başlamadan Önce Hangi Testler Yapılır?

İğne tedavisinden önce doktorlar verem, hepatit B, hepatit C ve HIV testi yapar ve aşı durumunu kontrol eder. Bu testlerin amacı, tedavi sırasında gizli bir enfeksiyonun ortaya çıkmasını önlemektir.

Verem için deri testi veya kan testi ve akciğer filmi
Hepatit B, hepatit C ve HIV testleri
Tam kan sayımı, karaciğer ve böbrek testleri
Aşı kartının kontrolü ve eksik aşıların tedaviden önce tamamlanması
Hamilelik planının doktora söylenmesi

Hap Şeklindeki Yeni Nesil Ülseratif Kolit İlaçları

Hap şeklindeki yeni nesil ülseratif kolit ilaçları, iğneye gerek kalmadan ağızdan alınan ve orta ile ağır hastalıkta kullanılan tofasitinib, upadasitinib, filgotinib, ozanimod ve etrasimod gibi ilaçlardır. Bu ilaçlar iltihabı hücrenin içinden veya iltihap hücrelerini bağırsağa ulaşmadan durdurarak etki eder. Bazıları birkaç gün içinde etki göstermeye başlar. Doktorlar bu ilaçları genellikle iğne tedavisinden sonuç alınamadığında ya da kişi hap kullanmayı tercih ettiğinde verir.

Tofasitinib ve upadasitinib gibi ilaçlar zona hastalığı riskini artırabilir, kolesterolü yükseltebilir ve damarlarda pıhtı oluşma riskini artırabilir. Bu risk özellikle 50 yaşın üzerindeki ve kalp hastalığı riski taşıyan kişilerde daha yüksektir. Ozanimod ve etrasimod ise ilk günlerde kalp atışını yavaşlatabilir, bu yüzden doktorlar başlamadan önce kalp grafisi ve göz muayenesi ister. Bu ilaçlar hamilelikte kullanılmaz.

Ülseratif Kolit İlaçları Kullanırken Hangi Durumlarda Doktora Gidilmeli?

Ülseratif kolit ilaçları kullanan bir kişide yüksek ateş, şiddetli karın ağrısı, kanlı ishalde belirgin artış veya enfeksiyon belirtisi görüldüğünde hemen doktora başvurmak gerekir. Aşağıdaki durumlar ilacın yan etkisine ya da hastalığın ciddi bir atağına işaret edebilir.

38 derecenin üzerinde ateş ve titreme
Günde 6 veya daha fazla kanlı tuvalete çıkma, şiddetli karın ağrısı ve karında şişlik
Üç haftadan uzun süren öksürük, gece terlemesi ve nedensiz kilo kaybı
Ciltte veya gözlerde sararma ve koyu renk idrar
Ani nefes darlığı, göğüs ağrısı veya tek bacakta şişlik ve ağrı
Vücudun bir tarafında ağrılı ve su kabarcıklı döküntü
Serum sırasında yüzde şişlik, nefes darlığı veya baş dönmesi

Doktora danışmadan ilacı bırakmak ya da dozunu değiştirmek hastalığın ağır şekilde alevlenmesine neden olabilir.

İntegratif Tıp Ülseratif Kolite Nasıl Bakar?

İntegratif tıp ülseratif koliti yalnızca bağırsaktaki bir yara olarak değil, bağırsak bakterileri, beslenme, stres ve bağışıklık sistemi arasındaki dengenin bozulmasıyla ortaya çıkan bir sorun olarak görür. Araştırmalar, ülseratif kolitli kişilerin bağırsağında faydalı bakterilerin azaldığını ve bağırsağın iç yüzeyini koruyan maddelerin daha az üretildiğini gösteriyor. Çalışmalar ayrıca uzun süreli stresin, düzensiz uykunun ve hazır gıdalarla beslenmenin atakları tetikleyebileceğini ortaya koyuyor.

Klasik ülseratif kolit ilaçları iltihabı bastırmada etkilidir, ancak hastalığın neden tekrar tekrar alevlendiği sorusuna cevap vermez. Biz bu sorunun peşine düşüyoruz. Ülseratif kolitte sık görülen demir, B12 ve D vitamini eksikliklerini de değerlendiriyoruz, çünkü bu eksiklikler halsizliğin ve kansızlığın önemli nedenleri arasındadır. Amacımız ilaçların yerini almak değil, bağırsağın kendini onarmasına yardımcı olmak, hastalarımızın günlük yaşam kalitesini artırmak ve hastalığın sakin dönemini olabildiğince uzatmaktır.

Biyolojik Tıp Kliniği’nde İntegratif Tedavi ile Ülseratif Kolit Tedavisi

Biyolojik Tıp Kliniği olarak ülseratif kolit tedavisinde kimyasal ilaçlar yerine doğal içerikli Alman menşeli preparatlar kullanıyor ve her hastamız için ayrı bir tedavi planı hazırlıyoruz. Hedefimiz, iltihabı besleyen nedenleri azaltarak yan etkisi düşük ve uzun süreli bir iyilik hali sağlamaktır. Tedavi planımızda şu yöntemlere yer veriyoruz.

Detaylı değerlendirme. Kolonoskopi raporlarınızı, kan tahlillerinizi ve bağırsaktaki iltihabı gösteren dışkı testini birlikte inceliyoruz. Böylece hastalığın şu anki durumunu ve eksik olan vitamin ve mineralleri ortaya koyuyoruz.
Doğal içerikli Alman menşeli preparatlar. Bu preparatlarla bağırsaktaki iltihabın yatışmasını ve bağırsağın iç yüzeyinin onarılmasını destekliyoruz. Hangi preparatın kullanılacağını hastalığın yaygınlığına ve şikayetlere göre belirliyoruz.
Bağırsak bakterilerinin dengelenmesi. Ülseratif kolitte azalan faydalı bakterilerin yeniden çoğalmasına yardımcı olan uygulamalar planımızın önemli bir parçasıdır.
Kişiye özel beslenme. Atak dönemi ve sakin dönem için ayrı bir beslenme düzeni hazırlıyor, şikayetleri artıran yiyecekleri birlikte tespit ediyoruz. Ülseratif kolitte beslenme bu sürecin temelini oluşturur.
Eksikliklerin tamamlanması. Tahlil sonuçlarına göre demir, B12 ve D vitamini gibi eksiklikleri gideriyor, halsizlik ve kansızlık gibi şikayetlerin azalmasını hedefliyoruz.
Stres ve yaşam düzeni. Uyku, hareket ve stres atakların sıklığını etkileyebildiği için bu konularda da hastalarımıza destek oluyoruz.

Tedavi süreci ilk görüşmede hastalığın geçmişini, kullanılan ilaçları ve önceki tahlilleri ayrıntılı olarak konuşmamızla başlar. Bu bilgilere göre preparatları, beslenme düzenini ve günlük yaşamla ilgili önerileri içeren planı hazırlıyoruz. Kontrol görüşmelerinde şikayetlerdeki değişimi ve tahlil sonuçlarını takip ederek planı gerektiği zaman güncelliyoruz.

Hastalarımızın çoğu ilk birkaç hafta içinde sindirim şikayetlerinde değişim fark eder, ancak bağırsağın onarılması ve kalıcı bir denge kurulması genellikle birkaç ay sürer. Bu süre hastalığın ne kadar yaygın olduğuna, ne zamandır devam ettiğine ve plana ne kadar uyulduğuna göre değişir. Düzenli kontroller, olası bir atağı erken fark etmemizi sağlar.

Bizim tedavimiz, gastroenteroloğunuzun önerdiği tedaviyle birlikte yürütülebilir. Kullandığınız ilaçların azaltılması veya bırakılması kararını her zaman sizi takip eden gastroenterolog verir. Ülseratif kolitte doğal tedavi yaklaşımımızı bu iş birliği içinde uyguluyoruz.