Onurğa sütunu bədənimizin əsas dayaq dirəyi, bütün sinir sistemimizin qoruyucu qapısıdır. Sağlam bir onurğa arxadan baxdıqda tam düz bir xətt şəklində görünməlidir. Lakin bəzən bu mükəmməl bioloji struktur müxtəlif səbəblərdən öz təbii oxundan kənara çıxaraq əyilir. Tibbdə onurğanın sağa və ya sola doğru "C" və ya "S" hərfi formasında qeyri təbii əyilməsi Skolioz adlanır. Əksər hallarda uşaqlıq və yeniyetməlik dövründə, xüsusilə də sürətli boyatma mərhələsində səssizcə başlayan bu problem, vaxtında aşkar edilmədikdə orqanizmi ağır fəsadlara doğru sürükləyir.
Bəs skoliozun dərəcələri necə müəyyən edilir? Hansı əyrilik dərəcəsindən sonra vəziyyət orqanizm üçün həyati təhlükə yaratmağa başlayır və ağır onurğa əməliyyatlarından qaçmaq üçün Bioloji Təbabət bizə hansı fərqli, qalıcı yolları təklif edir?
Nəzər yetirin: Uşaqlarda Skolioz Müalicəsi Necə Olur?
Skolioz dərəcələri necə ölçülür?
Skoliozun ağırlıq dərəcəsini və müalicə taktikasını təyin etmək üçün həkimlər rentgen müayinəsindən istifadə edirlər. Rentgen təsvirində əyriliyin ən qabarıq olduğu nöqtədən xüsusi xətlər çəkilir və yaranan bucaq ölçülür. Tibb elmində bu ölçü vahidi Kobb bucağı (Cobb angle) adlanır. Skoliozun inkişafı məhz bu bucağın böyüklüyünə əsasən 4 əsas mərhələyə bölünür.
Skoliozun 4 inkişaf mərhələsi və onların xüsusiyyətləri
Birinci dərəcəli skolioz (10 dərəcəyə qədər): Bu ən yüngül və ən çox rast gəlinən mərhələdir. Kobb bucağı 10 dərəcəyə qədər olduqda əksər həkimlər bunu sadəcə duruş pozuntusu (qamət əyriliyi) kimi dəyərləndirirlər. Bu dərəcədə əyrilik gözlə çətin fərq edilir. Yalnız diqqətlə baxdıqda uşağın çiyinlərindən birinin digərinə nisbətən yüngülcə yuxarıda olduğu, çanaqda kiçik asimmetriya yarandığı görünə bilər. Ağrı demək olar ki, olmur. Bu mərhələdə xəstəlik düzgün idman, fizioterapiya və osteopatik müdaxilə ilə çox asanlıqla bərpa edilir.
İkinci dərəcəli skolioz (11 və 25 dərəcə arası): Əyrilik artıq gözlə daha asan görünməyə başlayır. Pasiyent önə doğru əyildikdə kürək sümüklərinin birinin digərindən daha qabarıq (hündür) olması aşkar nəzərə çarpır. Uşaq uzun müddət ayaqüstə qaldıqda və ya dərs oxuduqda yüngül bel və kürək ağrıları hiss edə bilər. İkinci dərəcə çox kritik bir keçid mərhələsidir. Əgər uşaq boy atma dövründədirsə, bu əyriliyin sürətlə üçüncü dərəcəyə keçmə riski çox yüksəkdir. Buna görə də dərhal profilaktik bərpa proqramlarına başlanmalıdır.
Üçüncü dərəcəli skolioz (26 və 40 dərəcə arası): Ciddi və təhlükəli mərhələ hesab olunur. Onurğanın əyilməsi artıq sadəcə sümüklərlə məhdudlaşmır, eyni zamanda fəqərələr öz oxu ətrafında dönməyə (rotasiya) başlayır. Bu dönmə qabırğaları da özü ilə birlikdə dartır və kürək nahiyəsində gözlə aşkar görünən qabırğa donqarı yaranır. Bədənin ağırlıq mərkəzi dəyişdiyi üçün ayaqlara düşən yük bərabərsiz olur, şiddətli bel və boyun ağrıları yaranır. Bu mərhələdə xüsusi ortopedik korsetlərin (məsələn Şeno korseti) geyinilməsi və intensiv bioloji tənzimləmə terapiyaları mütləqdir.
Dördüncü dərəcəli skolioz (40 dərəcədən yuxarı): Xəstəliyin ən ağır, deformasiyanın ən dərin olduğu mərhələdir. Əyrilik 50 dərəcəni keçdikdə artıq sadəcə estetik və ya sümük problemi olmaqdan çıxır, birbaşa daxili orqanların fəaliyyətini təhdid edən həyati təhlükəyə çevrilir.
Hansı dərəcə təhlükəlidir və orqanizmdə nə kimi fəsadlar yaradır?
Skoliozun birinci və ikinci dərəcələri vaxtında aşkar edilib nəzarətə alındıqda adətən həyati təhlükə yaratmır və insanın normal həyat fəaliyyətinə mane olmur. Lakin üçüncü və xüsusilə dördüncü dərəcəli skolioz çox təhlükəlidir. Bu təhlükə onurğanın vizual olaraq əyilməsindən daha çox, daxili orqanlara göstərdiyi mexaniki təzyiqlə bağlıdır:
Ağciyərlərin sıxılması və oksigen aclığı: Onurğa və qabırğalar əyildikcə döş qəfəsinin həcmi kəskin daralır. Nəticədə ağciyərlər tam genişlənə bilmir. Xəstədə xroniki nəfəs darlığı, tez yorulma və bədənin kəskin oksigen aclığı (hipoksiya) yaranır.
Ürək fəaliyyətinin pozulması: Döş qəfəsindəki deformasiya ürəyi sıxaraq onun normal qan vurma funksiyasını çətinləşdirir. Bu vəziyyət gələcəkdə skoliotik ürək adlanan ağır ürək damar xəstəliklərinə və aritmiyalara (ürək döyüntüsünün pozulmasına) yol açır.
Həzm sisteminin problemləri: Onurğanın əyilməsi qarın boşluğundakı orqanların da yerini dəyişir və sıxır. Bu isə xroniki qəbizlik, həzm problemləri və maddələr mübadiləsinin ləngiməsi ilə nəticələnir.
