Psoriaz, xalq arasında daha çox sədəf xəstəliyi kimi tanınan, dərinin xroniki iltihabi xəstəliklərindən biridir. Sedef xesteliyi zamanı dəri hüceyrələri normaldan daha sürətli yenilənir və nəticədə dərinin səthində qalın, qızarmış və qabıqlanan sahələr əmələ gəlir. Psoriaz yoluxucu deyil və insandan insana keçmir. Lakin uzunmüddətli davam edən gedişatı səbəbindən həm fiziki, həm də psixoloji baxımdan həyat keyfiyyətinə təsir göstərə bilər.
Müasir tibbdə psoriaz xəstəliyinin tam səbəbi məlum olmasa da, immun sisteminin fəaliyyəti, genetik meyllilik və bəzi ətraf mühit faktorlarının birlikdə rol oynadığı qəbul edilir. Vaxtında diaqnoz və düzgün müalicə ilə xəstəliyin simptomlarını nəzarət altında saxlamaq mümkündür.
Psoriaz (Sədəf Xəstəliyi) Nədir?
Psoriaz nədir sualı bu xəstəliklə ilk dəfə qarşılaşan insanların ən çox verdiyi suallardan biridir. Psoriaz xəstəliyi dəridə iltihab və hüceyrə yenilənməsinin sürətlənməsi nəticəsində yaranan xroniki autoimmun xəstəlikdir. Sağlam insanlarda dəri hüceyrələrinin yenilənməsi təxminən bir ay davam etdiyi halda, psoriaz xəstələrində bu proses bir neçə gün ərzində baş verir.
Bu sürətli hüceyrə artımı dərinin səthində qalınlaşmış, qızarmış və üzəri ağ-gümüşü pulcuqlarla örtülü lövhələrin yaranmasına səbəb olur. Psoriaz bədənin müxtəlif nahiyələrində müşahidə oluna bilər və bəzi hallarda dırnaqları, saçlı dərini və oynaqları da təsirləndirə bilər.
Sədəf xəstəliyi nədir sualına qısa cavab vermək lazım gəlsə, dərinin immun sistemlə əlaqəli xroniki iltihabi xəstəliyi olduğunu söyləmək mümkündür.
Psoriaz Niyə Yaranır?
Psoriaz neden yaranir sualının tək bir cavabı yoxdur. Xəstəliyin yaranmasında bir neçə faktor birlikdə rol oynayır.
Psoriazın yaranmasına səbəb ola bilən amillər bunlardır:
Genetik meyllilik və ailə tarixçəsi
İmmun sisteminin həddindən artıq aktivləşməsi
Güclü stress və emosional gərginlik
Bəzi infeksiyalar
Dərinin zədələnməsi və travmaları
Siqaret və alkoqol istifadəsi
Hormonal dəyişikliklər
Bəzi dərman preparatları
Artıq çəki və metabolik pozğunluqlar
Bu faktorlar hər insanda eyni təsir göstərməsə də, genetik meylliliyi olan şəxslərdə xəstəliyin ortaya çıxmasını və ya alovlanmasını sürətləndirə bilər.
Sədəf Xəstəliyinin Qarşısını Almaq Mümkündür?
Psoriazın tam şəkildə qarşısını almaq hər zaman mümkün olmaya bilər. Xüsusilə genetik meyllilik olduqda xəstəliyin yaranma riskini tam aradan qaldırmaq mümkün deyil. Bununla belə, bəzi tədbirlər alovlanmaların sayını və şiddətini azaltmağa kömək edə bilər.
Bunun üçün aşağıdakı tövsiyələrə əməl etmək faydalıdır:
Stressin idarə olunması
Sağlam və balanslı qidalanma
Dərinin müntəzəm nəmləndirilməsi
Siqaret və alkoqoldan uzaq durmaq
Normal bədən çəkisinin qorunması
İnfeksiyaların vaxtında müalicəsi
Həkim məsləhəti olmadan dərman istifadəsindən çəkinmək
Həyat tərzində edilən müsbət dəyişikliklər bəzi xəstələrdə simptomların daha uzun müddət nəzarətdə qalmasına kömək edə bilər.
Psoriaz Elametleri Nələrdir?
Psoriaz əlamətləri xəstəliyin növündən və şiddətindən asılı olaraq dəyişə bilər. Ən çox rast gəlinən simptom dəridə qızarmış və qabıqlanan lövhələrin əmələ gəlməsidir.
Psoriaz xəstəliyinin əsas əlamətləri:
Dəridə qırmızı və qalınlaşmış sahələr
Ağ və ya gümüşü rəngli qabıqlanma
Qaşınma və yanma hissi
Dərinin quruması və çatlaması
Dırnaqlarda rəng və forma dəyişiklikləri
Baş dərisində qabıqlanma
Oynaqlarda ağrı və sərtlik
Dəridə həssaslıq və qıcıqlanma
Əlamətlər bəzi dövrlərdə zəifləyə, bəzi dövrlərdə isə daha da şiddətlənə bilər.
Psoriaz Xəstəliyinin Diaqnozu
Psoriaz xəstəliyinin diaqnozu adətən dermatoloq tərəfindən aparılan klinik müayinə əsasında qoyulur. Həkim dəri dəyişikliklərini qiymətləndirərək xəstəliyin xarakterik xüsusiyyətlərini müəyyən edir.
Lazım gəldikdə əlavə müayinələr də təyin oluna bilər:
Dərinin fiziki müayinəsi
Xəstəlik tarixçəsinin qiymətləndirilməsi
Dermatoskopik müayinə
Dəri biopsiyası
Oynaq şikayətləri olduqda əlavə laborator və görüntüləmə müayinələri
Erkən diaqnoz xəstəliyin daha effektiv idarə olunmasına imkan yaradır.
Psoriaz Müalicəsi və İstifadə Olunan Metodlar
Psoriaz müalicəsi xəstəliyin yayılma dərəcəsinə, növünə və xəstənin ümumi vəziyyətinə uyğun olaraq planlaşdırılır. Məqsəd simptomları azaltmaq, alovlanmaların qarşısını almaq və həyat keyfiyyətini yüksəltməkdir.
Psoriaz xesteliyinin mualicesi zamanı istifadə edilə bilən üsullar:
Yerli kremlər və məlhəmlər
Nəmləndirici vasitələr
Fototerapiya (işıq müalicəsi)
Sistemik dərman müalicələri
Bioloji preparatlar
Həyat tərzi və qidalanma dəyişikliyi
Müalicə planı hər xəstə üçün fərdi şəkildə hazırlanmalıdır. Özbaşına dərman istifadəsi tövsiyə edilmir.
BTK Klinikasında İnteqrativ Təbabət Üsulu ilə Təbii Psoriaz Müalicəsi
BTK Klinikasında psoriaz xəstələrinin qiymətləndirilməsi zamanı yalnız dəri əlamətlərinə deyil, bütövlükdə orqanizmin vəziyyətinə diqqət yetirilir. İnteqrativ təbabət yanaşması çərçivəsində xəstəliyin yaranmasına və alovlanmasına təsir göstərə bilən amillər araşdırılır.
Psoriaz tebii mualicesi proqramları fərdin ehtiyaclarına uyğun şəkildə planlaşdırıla bilər və aşağıdakı istiqamətləri əhatə edə bilər:
Qidalanma vərdişlərinin qiymətləndirilməsi
Bağırsaq sağlamlığının dəstəklənməsi
Stress idarəetmə proqramları
Həyat tərzi dəyişiklikləri
Vitamin və mineral balansının qiymətləndirilməsi
Ümumi sağlamlıq vəziyyətinin kompleks təhlili
İnteqrativ yanaşma ənənəvi tibbi müalicələri əvəz etmək üçün deyil, onları dəstəkləmək və xəstənin ümumi sağlamlığını yaxşılaşdırmaq məqsədilə tətbiq olunur.
Psoriaz Xəstəliyində Doğru Müalicənin Önəmi
Psoriaz xesteliyi uzunmüddətli nəzarət tələb edən xəstəlikdir. Müalicənin gecikdirilməsi və ya düzgün aparılmaması simptomların ağırlaşmasına, dəri zədələnmələrinin genişlənməsinə və bəzi hallarda oynaq problemlərinin inkişafına səbəb ola bilər.
Doğru diaqnoz, fərdiləşdirilmiş müalicə planı və müntəzəm həkim nəzarəti xəstəliyin effektiv idarə olunmasında əsas rol oynayır. Erkən müdaxilə həm simptomların azaldılmasına, həm də xəstənin gündəlik həyat keyfiyyətinin qorunmasına kömək edir.
Psoriaz və ya sədəf xəstəliyi ilə bağlı şikayətləriniz varsa, vaxt itirmədən mütəxəssis həkimə müraciət etməyiniz tövsiyə olunur.
