Ayaqda keyimə nədir?
Ayaqda keyimə (uyușma) sinir və ya qan dövranı sistemində yaranan müvəqqəti və ya xroniki pozğunluq nəticəsində meydana çıxan hiss itkisidir. Bu zaman ayaqlarda:
- iynə batırılması hissi
- sancı və yanma
- hissiyatın azalması
müşahidə olunur.
Bəzən bu hal sadə səbəblərdən (uzun müddət oturmaq və ya ayaq üstə qalmaq) yaranır. Lakin bəzi hallarda ciddi xəstəliklərin ilkin əlaməti ola bilər.
Ayaqda keyimənin əsas səbəbləri
1. Sinir sıxılması və zədələnməsi
Sinirlərin sıxılması ayaqlarda keyimənin ən yayılmış səbəblərindəndir.
- Bel yırtığı (disk yırtığı)
- Siyatik sinir ağrısı
- Tarsal tunel sindromu
2. Qan dövranı pozğunluğu
Qan axınının zəifləməsi sinirlərin qidalanmasını azaldır.
- Ateroskleroz (damar tıxanması)
- Varikoz genişlənmə
- Periferik arteriya xəstəliyi
3. Şəkərli diabet və neyropatiya
Diabet sinir uclarını zədələyərək diabetik neyropatiya yaradır.
Əlamətlər:
- Ayaqlarda yanma və keyimə
- Barmaq uclarında hiss itkisi
- Gecə artan uyuşma
4. Vitamin çatışmazlığı
Sinir sistemi üçün vacib olan vitaminlərin azlığı:
- B12 vitamini çatışmazlığı
- B6 və E vitaminlərinin azlığı
5. Tiroid problemləri
Hipotiroidizm maddələr mübadiləsini zəiflədir və sinir toxumalarında ödem yaradır.
6. Spirt və siqaret
- Alkoqol → sinir zədələnməsi (neyropatiya)
- Siqaret → damar daralması və qan dövranının zəifləməsi
7. Mexaniki səbəblər
- Uzun müddət oturmaq
- Dar ayaqqabı
- Yuxuda ayağın sıxılması
Bu hallar adətən müvəqqətidir.
Ayaqda keyimə hansı xəstəliklərin əlaməti ola bilər?
Ayaqda keyimə aşağıdakı xəstəliklərlə əlaqəli ola bilər:
- Multipl skleroz (MS)
- Parkinson xəstəliyi
- Zəhərlənmələr (ağır metallar, dərmanlar)
Əlavə simptomlar
Keyimə ilə birlikdə aşağıdakılar da ola bilər:
- Yanma və sancı
- Ayaqlarda soyuqluq
- Əzələ zəifliyi
- Gəzərkən ağrı
- Balans pozğunluğu
Ayaqda keyimə necə diaqnoz olunur?
Diaqnostika üçün istifadə olunur:
- Qan analizləri (şəkər, B12, hormonlar)
- Neyroloji müayinə
- EMQ (elektromioqrafiya)
- Doppler USM
- MRT (onurğa və sinirlər)
Ayaqda keyimənin müalicəsi
1. Dərman müalicəsi
- B qrupu vitaminləri
- Sinir qoruyucu preparatlar
- Ağrıkəsici və neyropatik dərmanlar
2. Fizioterapiya
- Masaj və manual terapiya
- Elektrik stimulyasiyası
- Gəzinti və hərəkət
3. İnteqrativ tibbi yanaşmalar
- Ozon terapiyası
- Akupunktur
- Refleksoterapiya
4. Həyat tərzi və qidalanma
- Vitaminlə zəngin qidalanma
- Gündəlik aktivlik
- Siqaret və alkoqoldan uzaq durmaq
Qarşısının alınması
- B12 və maqneziumla zəngin qidalar qəbul edin
- Uzun müddət eyni vəziyyətdə qalmayın
- Ayaqları hərəkətdə saxlayın
- Qan dövranını yaxşılaşdırın
Nəticə
Ayaqda keyimə bəzən sadə səbəblərlə yaransa da, çox vaxt sinir və damar problemlərinin xəbərçisidir. Əgər bu hal tez-tez təkrarlanırsa, mütləq həkimə müraciət edilməlidir.
Tez-tez verilən suallar (FAQ)
Ayaqda keyimə stressdən ola bilərmi?
Bəli, stress əzələlərin gərginləşməsi və qan dövranının zəifləməsi ilə müvəqqəti keyimə yarada bilər.
Yuxuda ayağın uyuşması normaldır?
Bəli, uzun müddət eyni vəziyyətdə qalmaq səbəbindən baş verir və adətən tez keçir.
Davamlı keyimə təhlükəlidirmi?
Bəli. Uzunmüddətli keyimə ciddi sinir və damar xəstəliklərinin əlaməti ola bilər.
Dr.Yeganə Heydərova
