Müasir kosmetologiya və dermatologiya dünyasında saysız-hesabsız məhsullar və inqrediyentlər mövcud olsa da, onilliklər boyu "qızıl standart" olaraq qəbul edilən və elmi cəhətdən təsdiqini tapmış yeganə maddə retinoldur. Xüsusilə yaşlanma əleyhinə (anti-aging) və sızanaq müalicəsində əvəzedilməz olan bu möcüzəvi maddə dərini sanki yenidən kəşf edir. Bəs qulluq rutinlərinin ən güclü silahı olan retinol tam olaraq nədir və onun möcüzəvi faydalarından zərər görmədən necə yararlanmaq olar?
Retinol nədir?
Retinol, yağda həll olan A vitamininin xüsusi bir törəməsidir və böyük "retinoidlər" ailəsinə aiddir. Dəriyə tətbiq edildikdə, orqanizm tərəfindən retinoik turşuya çevrilərək hüceyrə səviyyəsində işləməyə başlayır. Bir çox kosmetik məhsullar yalnız dərinin ən üst təbəqəsini (epidermisi) nəmləndirdiyi halda, retinol dərinin daha dərin qatlarına (dermaya) nüfuz edərək hüceyrələrin DNT-sinə birbaşa siqnal göndərir və onların daha gənc, daha sürətli işləməsini təmin edir.
Retinol dərini necə yeniləyir?
İnsan yaşlandıqca dəri hüceyrələrinin yenilənmə sürəti (dövrü) və kollagen istehsalı kəskin şəkildə yavaşlayır. Gənc yaşlarda dəri özünü 28 gündən bir yeniləyirsə, 30 yaşdan sonra bu müddət uzanır və dəridə ölü hüceyrələr toplanaraq qırışlara, solğunluğa səbəb olur. Retinol hüceyrə bölünməsini süni şəkildə sürətləndirərək dərini sürətlə yenilənməyə "məcbur edir". Eyni zamanda, dərinin elastikliyini təmin edən kollagen və elastin zülallarının parçalanmasının qarşısını alır.
Retinolun faydaları nələrdir?
Müntəzəm və düzgün istifadə edildikdə, retinol dəridə kompleks və gözlə görüləcək dərəcədə bərpaedici dəyişikliklər yaradır. Əsas retinol faydaları bunlardır:
Qırışları və incə cizgiləri açır: Kollagen istehsalını kəskin artıraraq dərini içəridən dolğunlaşdırır və qırışların dərinliyini azaldır.
Sızanaq (akne) və qara nöqtələri təmizləyir: Məsamələrin içindəki ölü hüceyrələri və yağı təmizləyərək tıxanmaların qarşısını alır, sızanaq əmələ gəlmə riskini sıfıra endirir.
Ləkələri və piqmentasiyanı soldurur: Günəş ləkələri, yaşlılıq ləkələri və sızanaqdan sonra qalan izləri (hiperpiqmentasiya) hüceyrə yenilənməsi sayəsində dərindən təmizləyir.
Dəri tonunu və teksturasını bərabərləşdirir: Dəriyə daha hamar, parlaq və sağlam, "şüşə kimi" bir görünüş bəxş edir.
Məsamələri daraldır: İçi təmizlənmiş və kollagenlə əhatə olunmuş məsamələr vizual olaraq daha kiçik və sıx görünür.
Retinol istifadə qaydası necə olmalıdır?
Retinol çox güclü bir aktiv maddə olduğu üçün retinol istifadə qaydası xüsusi diqqət və səbir tələb edir. Dərini bu maddəyə öyrəşdirmək üçün "retinizasiya" adlanan uyğunlaşma mərhələsi keçilməlidir:
Yalnız gecələr istifadə edin: Retinol günəş işığına və UV şüalarına qarşı çox həssasdır. Gündüz istifadəsi dərini ləkələndirə bilər. Səhərlər mütləq yüksək qoruyuculu (SPF) günəş kremi çəkilməlidir.
Tədricən başlayın: Dəriniz retinola öyrəşənə qədər ilk iki həftə ərzində məhsulu həftədə yalnız 1 və ya 2 dəfə, sonrakı həftələrdə isə günaşırı istifadə edin.
Noxud boyda tətbiq edin: Bütün üz, boyun və dekolte nahiyəsi üçün cəmi bir noxud dənəsi böyüklüyündə məhsul kifayətdir. Çox çəkmək faydanı artırmır, əksinə qızartı və soyulma yaradır.
Təmiz və quru dəriyə çəkin: Üzünüzü yuduqdan sonra dərinin tam qurumasını gözləyin. Nəm dəri retinolun daha dərindən sorulmasına və qıcıqlanmaya səbəb ola bilər.
"Sandviç metodu"ndan istifadə edin: Əgər dəriniz həssasdırsa, əvvəlcə üzünüzə nəmləndirici krem çəkin, retinol vurun və üzərindən yenidən nəmləndirici tətbiq edin. Bu, maneə yaradaraq dərini qurumaqdan qoruyur.
Kimlər retinoldan uzaq durmalıdır?
Faydalı olmasına baxmayaraq, bəzi qruplar üçün retinol istifadəsi qəti qadağandır və ya həkim nəzarəti tələb edir:
Hamilə və südverən analar: Yüksək dozalı A vitamini dölün inkişafında anomaliyalara səbəb ola biləcəyi üçün bu dövrdə istifadəsi qəti qadağandır (əvəzinə təbii alternativ olan "Bakuçiol" istifadə edilə bilər).
Ağır rosacea (gül xəstəliyi) və ekzeması olanlar: Dəri baryeri onsuz da zədələnmiş olduğu üçün retinol dərini daha da kəskinləşdirə bilər.
Gənclər və uşaqlar: 20-25 yaşdan aşağı gənclərdə (əgər ağır sızanaq müalicəsi yoxdursa) hüceyrə yenilənməsi onsuz da sürətli olduğu üçün anti-aging məqsədli retinola ehtiyac yoxdur.
Dəri sağlamlığında İnteqrativ Təbabətin rolu
Dərimiz, daxili orqanlarımızın, xüsusilə mədə-bağırsaq sisteminin və qaraciyərin aynasıdır. Yalnız kənardan bahalı retinol kremləri sürtmək xroniki dəri problemlərini kökündən həll etmir. İnteqrativ Təbabət dəri problemlərinə daha bütöv yanaşaraq orqanizmin daxildən təmizlənməsini təmin edir:
Qaraciyər detoksifikasiyası: Biotənzimləyici preparatlar vasitəsilə bədənin toksinlərdən təmizlənməsi sızanaqların və ləkələrin yaranma səbəbini ortadan qaldırır.
Mikrobiomun bərpası: Bağırsaq florasının (probiyotiklərlə) tənzimlənməsi bədəndəki xroniki iltihabı azaldır, bu da birbaşa dərinin elastikliyinə və aydınlığına müsbət təsir edir.
Ozonoterapiya və PRP: Ozon terapiyası hüceyrələrin oksigenlə təminatını artıraraq dərinin özünü bərpa (regenerasiya) qabiliyyətini gücləndirir, xaricdən tətbiq olunan vitaminlərin və retinolun təsirini qat-qat artırır.
