Cinsi yolla keçən xəstəliklər müasir dövrdə həm qadınlar, həm də kişilər arasında ən çox rast gəlinən, lakin utancaqlıq və məlumatsızlıq səbəbindən vaxtında həkimə müraciət edilməyən infeksion problemlərin başında gəlir. Bu xəstəliklərin ən qorxulu xüsusiyyəti onların əksər hallarda "səssiz", yəni heç bir kəskin əlamət vermədən inkişaf etməsidir. İnsan illərlə daşıyıcı olduğunu bilmədən həm partnyorunu yoluxdurur, həm də öz orqanizmində sonsuzluq, xroniki çanaq ağrıları və hətta xərçəng kimi ağır fəsadların yaranmasına zəmin hazırlayır.
Bəs ən çox yayılan cinsi yolla keçən xəstəliklər hansılardır və orqanizm bu təhlükə barədə bizə hansı ilkin siqnalları göndərir? Gəlin bu infeksiyaları, onların orqanizmdə yaratdığı fəsadları və diaqnostika yollarını dərindən araşdıraq.
Ən çox rast gəlinən cinsi infeksiyalar
Tibb elminə onlarla fərqli cinsi infeksiya məlum olsa da, gündəlik praktikada ən sıx qarşılaşılan və insan sağlamlığına ən çox zərbə vuran xəstəliklər bunlardır:
Xlamidiya (Səssiz təhlükə)
Xlamidiya dünyada ən çox yayılan bakterial cinsi infeksiyadır. Xəstəlik qadınların təxminən 70 faizində, kişilərin isə 50 faizində heç bir əlamət vermədən illərlə gizli yaşaya bilir. Vaxtında aşkar edilib müalicə olunmadıqda bakteriya uşaqlıq borularına və yumurtalıqlara keçərək ağır iltihab yaradır. Borularda yaranan bitişmələr qadınlarda birbaşa sonsuzluğa və ya uşaqlıqdan kənar hamiləliyə səbəb olur. Kişilərdə isə xlamidiya prostat vəzinin və xaya artımlarının xroniki iltihabını yaradaraq sperma keyfiyyətini kəskin aşağı salır.
Süzənək (Qonoreya)
Xlamidiyadan fərqli olaraq, süzənək özünü daha kəskin və aqressiv şəkildə büruzə verir. Xəstəliyin törədicisi olan qonokokk bakteriyaları sidik yollarının selikli qişasını şiddətlə zədələyir. Kişilərdə sidik kanalından irinli, sarımtıl və ya yaşıl rəngli kəskin axıntı gəlir. Qadınlarda isə bu bakteriya uşaqlıq boynunda yerləşərək kəskin iltihab və qanama yaradır. Qonoreya qısa müddətdə qana keçərək oynaqlarda da iltihab yarada bilən təhlükəli bir infeksiyadır.
İnsan Papilloma Virusu (HPV)
HPV təkcə cinsi əlaqə ilə deyil, sadəcə dəri təması ilə də yoluxa bilən olduqca yayılmış bir virusdur. Bu virusun 100 dən çox növü var. Bəzi növləri genital bölgədə ağrısız, ət rəngində və ya qəhvəyi ziyillər yaradır. Lakin HPV nin ən qorxulu tərəfi onun yüksək riskli növləridir (xüsusilə tip 16 və 18). Bu növlər ziyil yaratmır, birbaşa hüceyrənin DNT quruluşunu dəyişərək qadınlarda uşaqlıq boynu xərçənginə, kişilərdə isə cinsiyyət orqanı xərçənginə səbəb olur.
Sifilis (Məkrli infeksiya)
Tarix boyu ən qorxulu xəstəliklərdən biri sayılan sifilis bu gün də aktuallığını qoruyur. Xəstəlik üç mərhələdə inkişaf edir. İlk mərhələdə yoluxma yerində ağrısız, sərt kənarlı bir yara yaranır və bir neçə həftə sonra öz-özünə itir. İnsan sağaldığını düşünür, lakin bakteriya qana qarışaraq bütün bədənə yayılır. İkinci mərhələdə bədəndə, xüsusilə ovuc içi və ayaq altlarında səpkilər əmələ gəlir. Əgər illərlə müalicəsiz qalarsa, sifilis beyni, ürəyi və sümükləri tamamilə məhv edərək ölümə gətirib çıxarır.
Genital Herpes
Herpes virusu bədənə bir dəfə daxil olduqdan sonra ömür boyu sinir uclarında gizlənərək qalır. İmmunitet zəifləyən kimi virus oyanır və genital bölgədə içi su ilə dolu, olduqca ağrılı və qaşıntılı qabarcıqlar yaradır. Bu qabarcıqlar partladıqda yerində açıq yaralar əmələ gəlir. Herpes tam sağalmır, lakin immuniteti gücləndirməklə onun təkrarlanma tezliyini sıfıra endirmək mümkündür.
Trixomoniaz
Bu infeksiya bakteriya və ya virus deyil, tək hüceyrəli bir parazit tərəfindən törədilir. Qadınlarda kəskin, pis qoxulu (çürük balıq qoxusu), sarımtıl-yaşıl köpüklü axıntı və vulva nahiyəsində dözülməz qaşıntı ilə özünü göstərir. Kişilərdə əksər hallarda heç bir əlamət vermir, lakin onlar aktiv daşıyıcı kimi infeksiyanı partnyoruna ötürürlər.
Cinsi infeksiyalar necə yoluxur və yanlış bilindiklərimiz
İnsanlar arasında bu xəstəliklərin yalnız ənənəvi cinsi əlaqə yolu ilə keçdiyinə dair çox böyük bir yanlış inanc var. Reallıq isə tamamilə fərqlidir. Cinsi yolla keçən xəstəliklər oral və anal əlaqə zamanı da tam eyni risklə həm ağız boşluğuna, həm də bağırsaqlara yoluxa bilir.
HPV və Genital Herpes kimi bəzi viruslar isə selikli qişaya ehtiyac duymur, xəstə bölgənin sağlam dəriyə adi təması (sürtünməsi) ilə belə asanlıqla keçə bilir. Digər vacib bir yoluxma yolu isə anadan uşağa keçiddir. Hamiləlik dövründə və ya təbii doğuş zamanı anadakı infeksiyalar körpəyə keçərək onda ağır göz infeksiyaları və sətəlcəm yarada bilər. Lakin qeyd etmək lazımdır ki, hamam, hovuz və ya ümumi tualetlərdən bu xəstəliklərə yoluxma riski demək olar ki, sıfıra bərabərdir.
Mütləq diqqət edilməli olan ortaq əlamətlər
Xəstəliklərin növləri fərqli olsa da, bədənin verdiyi bəzi həyəcan siqnalları var ki, onları gördükdə dərhal laborator müayinədən keçmək mütləqdir:
Sidik ifrazı zamanı ağrı: Tualetə gedərkən kəskin yanma, göynəmə və ya bıçaq kəsirmiş kimi ağrı hiss etmək.
Qeyri-adi axıntılar: İstər qadınlarda, istərsə də kişilərdə cinsi orqandan gələn pis qoxulu, rəngli (sarı, yaşıl, boz) və ya kəsmiyəbənzər axıntılar.
Yaralar və qabarcıqlar: Genital bölgədə, ağız ətrafında yaranan ağrılı və ya ağrısız səpkilər, qızartılar və ət xalları.
Cinsi əlaqə zamanı ağrı: Xüsusilə qadınlarda əlaqə zamanı dərin çanaq ağrısı və əlaqədən dərhal sonra yaranan ləkə şəkilli qanamalar.
Müalicə gecikdirilərsə hansı ağır fəsadlar yaranır?
Utancaqlıq hissi ilə həkimə getməyi təxirə salmaq kiçik bir infeksiyanı bütün həyatınızı məhv edəcək bir problemə çevirə bilər. Vaxtında müalicə olunmayan infeksiyalar qadınlarda Çanaq Orqanlarının İltihabi Xəstəliyinə (PİD) səbəb olur. Bu vəziyyət uşaqlıq borularını tamamilə tıxayaraq qalıcı sonsuzluq yaradır.
Kişilərdə isə infeksiya xayaya və prostata yayılaraq xroniki prostatit yaradır, sperma hərəkətliliyini və sayını kəskin şəkildə aşağı salır. Bundan əlavə, müalicəsiz qalmış cinsi infeksiyalar orqanizmin immun sistemini zəiflədərək HİV (QİÇS) virusuna yoluxma riskini dəfələrlə artırır.
Doğru diaqnoz necə qoyulur?
Çox vaxt xəstələr internetdə əlamətləri oxuyaraq özlərinə diaqnoz qoymağa və aptekdən dərman almağa çalışırlar. Bu, ən böyük xətadır. Əksər infeksiyalar bir-birinə çox bənzəyir və dəqiq diaqnoz yalnız xüsusi laboratoriya testləri ilə qoyula bilər. Müasir tibbdə ən dəqiq və sürətli üsul PZR (Polimeraz Zəncirvari Reaksiya) testləridir. Bu testlər sidik kanalından və ya uşaqlıq boynundan götürülmüş kiçik bir yaxma vasitəsilə bakteriyanın birbaşa DNT sini aşkarlayır. Eyni zamanda sifilis və HİV kimi xəstəliklər üçün mütləq qan analizi verilməlidir. Aktiv cinsi həyatı olan hər bir fərd heç bir şikayəti olmasa belə ildə ən azı bir dəfə profilaktik yoxlanışdan keçməlidir.
Xroniki infeksiyalara bioloji baxış
Klassik tibbdə cinsi yolla keçən xəstəliklər aşkarlandıqda xəstəyə dərhal ən ağır və geniş spektrli antibiotik kursları təyin edilir. Əgər xəstəlik xroniki hala keçibsə, bu antibiotik kursları aylarla təkrarlanır. Bioloji Təbabət Klinikası olaraq qəti şəkildə bildiririk ki, bədənin daxili balansını qorumadan və immuniteti gücləndirmədən təkrarlanan ağır antibiotik istifadəsi problemi qalıcı həll etmir.
Ağır antibiotiklər sidik yollarındakı və bağırsaqlardakı faydalı floranı (mikrobiomu) kütləvi şəkildə məhv edir. Faydalı bakteriyaların ölümü ilə bədənin təbii müdafiə sipəri çökür, immunitet zəifləyir və göbələk infeksiyaları baş qaldırır. Nəticədə əsas xəstəlik qısa müddət sonra xroniki və antibiotiklərə tamamilə rezistent (davamlı) formada daha şiddətlə geri qayıdır.
İnteqrativ Təbabətin əsas məqsədi xəstənin orqanizmini kimyəvi dərmanlarla zəhərləmək deyil, bədənin öz müdafiə mexanizmlərini (immuniteti) aktivləşdirərək infeksiyanı kökündən məhv etməkdir. Məqsədimiz xəstəliyin əlamətini müvəqqəti gizlətmək deyil, reproduktiv sağlamlığı təbii, bioloji və tam qalıcı şəkildə bərpa etməkdir.
