Kompüter tomoqrafiyası (KT) bədənin daxili strukturlarını daha detallı şəkildə görüntüləyən müasir diaqnostik müayinə üsuludur. KT müayinəsi zamanı rentgen şüalarından istifadə edilərək bədənin müxtəlif nahiyələrinin çoxsaylı görüntüləri əldə edilir və kompüter vasitəsilə həmin görüntülər ətraflı şəkildə qiymətləndirilir.
Adi rentgen müayinəsindən fərqli olaraq kompüter tomoqrafiya toxumaları və orqanları daha detallı göstərir. Bu xüsusiyyət KT-ni müxtəlif xəstəliklərin diaqnostikası, travmaların qiymətləndirilməsi və müalicə prosesinin izlənməsi zamanı əhəmiyyətli müayinə üsullarından birinə çevirir.
KT nədir?
KT, yəni kompüter tomoqrafiyası rentgen şüaları vasitəsilə bədənin seçilmiş nahiyəsinin kəsik görüntülərini təqdim edən müayinə üsuludur. Müayinə zamanı pasiyent xüsusi hərəkətli masa üzərində yerləşir və masa tomoqrafiya cihazının içərisindən keçir. Cihaz müxtəlif bucaqlardan görüntülər əldə edir və kompüter həmin məlumatları birləşdirərək ətraflı görüntü yaradır.
Kompüter tomoqrafiya baş, beyin, ağciyər, döş qəfəsi, qarın, çanaq, onurğa və digər nahiyələrin müayinəsində istifadə oluna bilər. Həkim pasiyentin şikayətləri, klinik vəziyyəti və ilkin müayinələrin nəticələrinə əsasən KT müayinəsinə ehtiyac olub-olmadığını müəyyən edir.
Bəzi hallarda görüntünün daha aydın alınması üçün kontrast maddədən istifadə olunur. Kontrastlı KT zamanı damarlar, bəzi orqanlar və toxumalar daha aydın görünə bilər. Kontrast maddənin istifadəsi müayinənin məqsədindən və həkimin qiymətləndirməsindən asılıdır.
KT nə işə yarayır?
KT müayinəsinin əsas məqsədi bədənin daxilində baş verən dəyişikliklər haqqında ətraflı görüntü əldə etməkdir. Bu müayinə sümük, yumşaq toxuma və bəzi daxili orqanlarla bağlı problemlərin qiymətləndirilməsinə kömək edə bilər.
Kompüter tomoqrafiya xüsusilə travmalardan sonra daxili zədələnmələrin araşdırılmasında istifadə olunur. Baş və beyin nahiyəsinin KT müayinəsi kəllə-beyin travmaları zamanı sümük və bəzi digər dəyişikliklərin qiymətləndirilməsinə imkan verir.
KT həmçinin ağciyərlərin, qarın boşluğu orqanlarının və digər anatomik nahiyələrin müayinəsində istifadə edilir. Müayinə nəticələri həkimə xəstəliyin xarakterini və yayılma xüsusiyyətlərini daha ətraflı qiymətləndirməkdə kömək edə bilər.
Kompüter tomoqrafiya hansı xəstəliklərin diaqnozunda istifadə olunur?
KT müayinəsinin hansı nahiyədə aparılması pasiyentin şikayətləri və həkimin klinik qiymətləndirməsi ilə müəyyənləşir.
KT aşağıdakı vəziyyətlərin araşdırılmasında istifadə oluna bilər:
Kəllə-beyin travmaları və baş nahiyəsində yaranan dəyişikliklər
Ağciyər və döş qəfəsi ilə əlaqəli xəstəliklər
Qaraciyər, böyrəklər, mədəaltı vəzi və digər qarın boşluğu orqanlarında dəyişikliklər
Böyrək və sidik yollarında daşların qiymətləndirilməsi
Sümük və onurğa problemləri
Müxtəlif travmalar nəticəsində yaranan daxili zədələnmələr
Şiş və digər törəmələrin qiymətləndirilməsi
Damarların və qan dövranı ilə əlaqəli bəzi problemlərin araşdırılması
KT nəticəsi təkbaşına yekun diaqnoz anlamına gəlmir. Həkim görüntüləri pasiyentin şikayətləri, fiziki müayinə və digər laborator və instrumental müayinələrin nəticələri ilə birlikdə qiymətləndirir.
Kompüter tomoqrafiya təhlükəlidir mi?
KT müayinəsində rentgen şüalarından istifadə olunur. Buna görə də müayinənin radiasiya yükü adi rentgen müayinəsindən daha yüksək ola bilər. Bununla belə, həkim KT müayinəsini təyin edərkən gözlənilən diaqnostik faydanı və mümkün riskləri nəzərə alır.
KT müayinəsinə ehtiyac olduqda pasiyent müayinə öncəsi həkimə mövcud xəstəlikləri, istifadə etdiyi dərmanları və əvvəlki müayinələr zamanı kontrast maddəyə qarşı hər hansı reaksiya yaşayıb-yaşamadığını bildirməlidir.
Kontrastlı KT zamanı əlavə olaraq kontrast maddədən istifadə edilir. Kontrast maddənin tətbiqindən əvvəl pasiyentin vəziyyəti və müayinəyə uyğunluğu qiymətləndirilir. Xüsusilə böyrək funksiyası ilə bağlı problemlər və əvvəlki kontrast reaksiyaları barədə həkimə məlumat vermək vacibdir.
Hamiləlik ehtimalı olan pasiyentlər də KT müayinəsindən əvvəl bunu həkimə bildirməlidirlər. Həkim müayinənin zəruriliyini qiymətləndirərək uyğun yanaşmanı müəyyən edir.
KT qiymətləri
Kompüter tomoqrafiya qiymətləri müayinənin aparıldığı nahiyədən, kontrast maddəyə ehtiyac olub-olmamasından və klinikanın qiymət siyasətindən asılı olaraq dəyişə bilər. Bioloji Təbabət Inteqrativ Müalicə Mərkəzində kompüter tomoqrafiya üzrə qiymətlər belədir:
KT, hər bir nahiyə üçün: 110 AZN
Tam qarın boşluğu KT: 140 AZN
Kontrast maddə əlavəsi: 50 AZN
Kontrast maddə yalnız müayinə kontrastlı tələb olunduqda əsas qiymətin üzərinə əlavə edilir. Kontrastlı və ya kontrastsız KT müayinəsinə ehtiyac həkimin klinik qiymətləndirməsinə əsasən müəyyən edilir.
