Boyunda əllə hiss edilən və ya gözlə görülən bir şişkinlik (vəz) tapmaq əksər insanları dərhal limfa xərçəngi qorxusu ilə təşvişə salır. Lakin boyun nahiyəsindəki bu şişkinliklərin çox böyük bir qismi orqanizmin müdafiə sisteminin fəal şəkildə işlədiyini göstərən limfa düyünü böyümələridir. Bəs bədənimizin bu kiçik süzgəc stansiyaları niyə qəfildən şişir və hansı hallarda həqiqətən təhlükə siqnalı sayılır?
Boyunda limfa düyünlərinin böyüməsi nədir?
Boyunda limfa düyünlərinin böyüməsi (servikal limfadenopatiya) orqanizmə daxil olan infeksiyalara, viruslara və ya yad hüceyrələrə qarşı immun sisteminin verdiyi kəskin və qoruyucu bir reaksiyadır. Limfa düyünləri bədənimizin təbii filtrasiya sistemidir. Boğazda, dişlərdə və ya tənəffüs yollarında hər hansı bir iltihab yarandıqda həmin nahiyəyə ən yaxın olan boyun limfa düyünləri virus və bakteriyaları öz içərisində toplayıb zərərsizləşdirməyə çalışır. Bu gərgin bioloji mübarizə nəticəsində düyünlər fiziki olaraq şişir və böyüyür.
Boyunda limfa düyünləri niyə böyüyür? (Səbəbləri)
Limfa düyünlərinin böyüməsi heç vaxt müstəqil, səbəbsiz baş vermir, o həmişə başqa bir problemin nəticəsidir. Bu böyüməni yaradan əsas səbəblər aşağıdakılardır:
Bakterial və viral infeksiyalar: Ən çox rast gəlinən səbəbdir. Kəskin tonzillit (badamcıq iltihabı), faringit, qulaq infeksiyaları və ağır diş çürümələri birbaşa boyun düyünlərini şişirdir.
Xüsusi virus xəstəlikləri: Epşteyn Barr virusu (infeksion mononukleoz), Sitomeqalovirus və uçuq (Herpes) virusları limfa sisteminə kəskin hücum edərək uzunmüddətli böyümə yaradır.
İmmun sistem xəstəlikləri: Revmatoid artrit və Qırmızı qurd eşənəyi (Lupus) kimi autoimmun xəstəliklər bədənin öz toxumalarına hücum etməsinə və limfa sisteminin xroniki olaraq gərgin işləməsinə səbəb olur.
Onkoloji xəstəliklər: Nadir hallarda olsa da, birbaşa limfa sisteminin öz xərçəngi (Limfoma, Leykoz) və ya başqa orqanlardakı şişlərin boyun nahiyəsinə metastaz verməsi sərt və ağrısız düyün böyümələri yaradır.
Limfa düyünlərinin böyüməsi əlamətləri nələrdir?
Böyümüş limfa düyünü adətən çənə altında, qulaq arxasında və ya boyunun yan tərəflərində noxud və ya lobya böyüklüyündə əllə hiss edilir. Bu şişkinliyə çox vaxt aşağıdakı əlamətlər də qoşulur:
Düyünə toxunduqda və ya başı çevirdikdə yaranan ağrı, həssaslıq.
Udqunma zamanı çətinlik və boğazda qızartı.
Hərarətin yüksəlməsi və kəskin halsızlıq.
Gecə tərləmələri və iştahasızlıq.
Nə zaman həkimə getmək lazımdır?
İnfeksiyaya bağlı şişkinliklər adətən xəstəlik sağaldıqdan sonra bir və ya iki həftə ərzində kiçilərək yox olur. Lakin aşağıdakı təhlükəli "qırmızı bayraq" əlamətləri varsa, mütləq həkimə müraciət edilməlidir:
Düyün ağrısızdır, toxunduqda daş kimi sərtdir və yerindən tərpənmirsə (ətraf toxumaya yapışıqdırsa).
Şişkinlik iki və ya üç həftədən çox davam edir və getdikcə daha da böyüyürsə.
Hər hansı bir aydın infeksiya (boğaz və ya qulaq ağrısı) olmadan qəfildən yaranıbsa.
Səbəbsiz və sürətli çəki itkisi, şiddətli gecə tərləmələri müşahidə olunursa.
Diaqnoz necə qoyulur?
Diaqnoz üçün ilk növbədə həkim tərəfindən fiziki müayinə aparılır və düyünün ölçüsü, sərtliyi, hərəkətliliyi yoxlanılır. Ən dəqiq görüntüləmə üsulu Ultrasəs Müayinəsidir (USM). USM vasitəsilə düyünün daxili quruluşu, qanlanması və xoşxassəli (reaktiv) yoxsa bədxassəli olduğu böyük ölçüdə aydınlaşır. İnfeksiyanın növünü təyin etmək üçün qan analizləri tələb olunur. Şişkinlik şübhəli göründükdə və ya uzun müddət keçmədikdə düyündən iynə vasitəsilə kiçik bir toxuma parçası (biopsiya) alınaraq laboratoriyada yoxlanılır.
Boyunda limfa düyünlərinin müalicəsi
Klassik tibdə müalicə tamamilə düyünün böyümə səbəbinə yönəlir. Səbəb bakterial infeksiyadırsa (məsələn, irinli angina), antibiotiklər təyin edilir. Virus mənşəli infeksiyalarda isə antibiotiklərin heç bir təsiri yoxdur, yalnız istirahət, bol maye və simptomatik müalicə tövsiyə olunur. Onkoloji səbəblər aşkar edildikdə isə müvafiq olaraq kimyaterapiya, şüa terapiyası və ya cərrahi əməliyyat planlaşdırılır.
İnteqrativ Təbabət ilə limfa düyünlərinin müalicəsi
Limfa sistemi bədənin kanalizasiya və təmizləmə şəbəkəsidir. Bioloji Təbabət Klinikasında limfa düyünlərinin xroniki böyüməsi və təkrarlanan iltihabları zamanı problemi sadəcə antibiotiklərlə basdırmaq deyil, bütün limfa sistemini toksinlərdən təmizləmək hədəflənir. Xüsusilə uşaqlarda və gənclərdə tez-tez təkrarlanan boyun limfadenopatiyaları zəifləmiş immunitetin göstəricisidir. Tətbiq edilən bioloji müalicələr aşağıdakılardır:
Limfa drenajı və Bioloji Detoksikasiya: Xüsusi homotoksikoloji (bioloji) preparatlar vasitəsilə bədəndəki hüceyrələrarası sahədə və limfa düyünlərində toplanmış toksinlər, ölü hüceyrə qalıqları və viruslar təbii yolla təmizlənir. Limfa axını sürətləndikcə düyünlərdəki ödem və böyümə sürətlə kiçilir.
Ozonoterapiya: Xroniki virus infeksiyalarının müalicəsində ən effektiv bioloji vasitədir. Qana verilən aktiv oksigen virusları birbaşa məhv edir, limfa hüceyrələrinin (leykositlərin) infeksiyalarla mübarizə gücünü kəskin şəkildə artırır.
Mikrobiom bərpası: İmmunitetin böyük bir qismi bağırsaqlarda formalaşır. Probiotik müalicələrlə bağırsaq florası bərpa edildikdə orqanizmin daxili müdafiə baryeri güclənir və boyun limfa düyünlərinin tez-tez şişməsinin (xroniki iltihabın) qarşısı kökündən alınır.
Erkən və düzgün diaqnostika ilə yanaşı tətbiq edilən bu kompleks bioloji yanaşma bədənin immun sistemini bərpa edir və xəstəni lazımsız antibiotik yüklənməsindən qoruyur.
