Qaşınma bəzən gündəlik həyatda gözardı etdiyimiz sadə bir narahatlıq kimi görünə bilər. Ancaq bu hiss uzun müddət davam etdikdə, yuxunu pozduqda və ya sosial həyatı məhdudlaşdırdıqda, artıq ciddi bir problemdir. Dərinin səssiz çağırışı kimi başlanan bu simptom, həm fiziki, həm də psixoloji yorğunluğa səbəb ola bilir. Məhz bu səbəblə, təkcə səbəbləri deyil, qaşınmanın təbii müalicə yollarını da dərindən bilmək vacibdir.
Bu yazıda qaşınma nədir, nə üçün yaranır, bədənin fərqli bölgələrində qaşınmanın səbəbləri nədir və ev şəraitində təbii müalicə üsulları ilə bu narahatlıqdan necə xilas olmaq olar kimi suallara cavab tapacaqsınız. İstifadə olunan bütün üsullar real istifadəyə, insan təcrübəsinə və təbii yanaşmalara əsaslanır.
Qaşınma nədir?
Qaşınma, dərinin səthində və ya dərialtı toxumalarda yaranan, insanın qaşımaq ehtiyacı hiss etdiyi narahatlıqdır. Bu bəzən qıcıqlandırıcı bir maddəyə qarşı dərinin verdiyi cavabdır, bəzən də bədənin içindən gələn bir problemin xəbərçisidir.
Dəri ilə sinir ucları arasındakı əlaqə pozulduqda və ya xarici faktorlar sinirləri qıcıqlandırdıqda bu hiss yaranır. Əgər bu hiss mütəmadi baş verirsə və gündəlik həyat keyfiyyətini aşağı salırsa, artıq sıradan bir narahatlıqdan çıxmış olur. Dərini qaşımaq isə vəziyyəti daha da ağırlaşdırır.
Qaşınmanın səbəbini anlamaq, düzgün müalicəyə gedən yolda ilk addımdır. Dərini sakitləşdirmək və balansı bərpa etmək üçün doğru üsulları bilmək vacibdir.
Qaşınmanın ən yayğın səbəbləri
Allergik reaksiyalar
Allergik qaşınma, bədənin toz, qida, kosmetika və ya kimyəvi maddələrə qarşı göstərdiyi həssaslıq reaksiyasıdır. Bədən həmin maddəni təhlükə kimi qəbul edir və müdafiəyə keçərək dəridə qızartı, səpki və qaşınma yaradır.
Əllər, boyun, üz və qol altı bölgələr bu tip qaşınmalara qarşı daha həssasdır. Çünki bu bölgələr daha çox hava ilə və xarici mühitlə təmasdadır. Allergik reaksiyalar bəzən dərhal, bəzənsə saatlar sonra ortaya çıxır.
Bu tip qaşınmada əsas hədəf allergeni müəyyən edib onunla təmasdan uzaq durmaqdır. Çobanyastığı, yulaf ekstraktı və aloe vera kimi sakitləşdirici vasitələr bu prosesdə dəstəkləyici rol oynayır.
Dəri quruluğu
Dəri quruluğu, əsasən nəm balansının pozulması nəticəsində yaranır və qaşınmanın ən ümumi səbəblərindən biridir. Xüsusilə qış aylarında, qapalı mühitlərdə və kondisionerli otaqlarda daha çox görünür.
Quruluq dərinin qoruyucu qatını zəiflədir və qıcıqlanmanı artırır. Qaşınan sahədə qabıqlanma, dartılma və çatlama hiss edilə bilər. Bu tip qaşınma adətən dəridə görünən dəyişikliklərlə müşayiət olunur.
Sadə bir dəyişikliklə, məsələn zeytun yağı və ya hindqozu yağı ilə gündəlik nəmləndirmə, problemin qarşısını ala bilər. Gün ərzində su qəbulunu artırmaq da dərinin nəm səviyyəsini sabit saxlamağa kömək edir.
Göbələk və dəri xəstəlikləri
Ayaq barmaqları arası, qoltuq altı, qasıq bölgəsi kimi nəmli nahiyələrdə göbələk infeksiyası qaşınma ilə özünü göstərir. Bu infeksiyalar, gigiyena qaydalarına riayət olunmadıqda daha da yayılır.
Göbələk səbəbindən yaranan qaşınma adətən lokal xarakter daşıyır və səpki, qızartı ilə birlikdə olur. Bu vəziyyət uzun müddət müalicə olunmazsa, dəridə qalıcı izlər buraxa bilər. Əgər bölgədə qoxu və qabıqlanma da varsa, göbələk ehtimalı artır.
Evdə alma sirkəsi ilə hazırlanan məhlullarla gündəlik təmizləmə, göbələk infeksiyasının yayılmasının qarşısını ala bilər. Əlavə olaraq, nəfəs alan geyimlər seçmək vacibdir.
Daxili xəstəliklərə bağlı qaşınma
Qaşınma bəzən görünməyən səbəblərin əlamətidir. Qaraciyər, böyrək, qalxanabənzər vəzin disfunksiyası kimi daxili xəstəliklər də dəridə qaşınma ilə özünü göstərə bilər.
Bu növ qaşınma daha çox bədənin ümumi bölgələrində və səpkisiz şəkildə özünü göstərir. Əgər gecələr artırsa və heç bir dəridə dəyişiklik yoxdursa, bu halda daha ciddi bir səbəb düşünülməlidir.
Təbii üsullar bu halda yalnız rahatlaşdırıcı təsir göstərir, amma problemi tam həll etmir. Tibbi diaqnoz vacibdir və paralel olaraq dəstəkləyici tədbirlər görülə bilər.
Cinsi orqanda qaşınmanın səbəbləri
Cinsi orqanda qaşınma, bəzən infeksiyadan, bəzən də gigiyena qaydalarına riayət edilməməsindən qaynaqlanır. Vajinal göbələk, bakterial vaginoz, sintetik alt paltarı istifadəsi əsas səbəblər arasındadır. Həm qadınlarda, həm kişilərdə qıcıqlandırıcı sabunlar və ətirli gigiyenik məhsullar cinsi orqanda dərinin qoruyucu təbəqəsini poza bilər. Bu da qaşınma və yanma hissi ilə nəticələnə bilər. Təbii həll yollarına lavanda yağı ilə dəriyə yüngül masaj və ya ilıq suda oturma vannaları daxildir. Əgər simptomlar uzun sürürsə, mütləq həkimə müraciət edilməlidir.
Ayaqda qaşınma səbəbləri
Ayaq qaşınması, tez-tez nəmli ayaqqabı geymək, kifayət qədər hava almayan corablar və ya sintetik materiallar səbəbilə baş verir. Ən çox rast gəlinən səbəb isə göbələkdir.
Ayaq barmaqları arasında qabıqlanma, pis qoxu və şiddətli qaşınma varsa, bu infeksiyanın artıq yayıldığını göstərir. Xüsusilə yaz və yay aylarında bu hallar artır.
Bunların qarşısını almaq üçün:
Ayaqları gündəlik yumaq və qurulamaq;
Karbonatlı ilıq suda 10 dəqiqəlik vanna tətbiq etmək;
Təbii pambıq corablardan istifadə etmək tövsiyə edilir.
Dəri altı səpkilərin səbəbləri
Dəri altı səpkilər, bəzən allergik reaksiyalarla, bəzən də hormonal dəyişikliklərlə əlaqəlidir. Bu səpkilər toxunanda hiss edilir, amma bəzən gözlə görünmür.
Bu tip qaşınma daha dərin qatlarda olduğu üçün səthə tətbiq olunan vasitələrin təsiri zəif olur. Buna görə daxildən dəstəkləyici tədbirlər, məsələn qidalanmada dəyişiklik vacib ola bilər.
Əgər səpkilər ağrılı və yayılma meyillidirsə, bu zaman həkim nəzarəti altında müayinə aparılmalıdır. Evdə yulaflı kompreslər ilk mərhələdə təsirli ola bilər.
Qolların qaşınmasının səbəbləri
Qollarda qaşınma, xüsusilə yay aylarında günəş şüaları və tərləmə səbəbindən artır. Dəri bu bölgələrdə həm geyim, həm də hava ilə daha çox təmasda olduğu üçün qıcıqlanma ehtimalı da çoxdur.
Sintetik geyimlər, dərini sıxan qol bandları və ya dərinin tez-tez sürtünməsi vəziyyəti daha da çətinləşdirə bilər. Qaşınma səpkisiz də ola bilər, səpkili də.
Bu hallarda dərini qorumaq üçün aloe vera jeli və soyuq kompreslər istifadə edilə bilər. Geyim seçiminə diqqət yetirmək və dərini nəmli saxlamaq önəmlidir.
Əllərin qaşınmasının səbəbləri
Əllər, gündəlik həyatda ən çox istifadə olunan orqan olduğundan qaşınmaya da ən çox məruz qalan sahələrdəndir. Sabunlar, yuyucu maddələr və spirt əsaslı dezinfektantlar bu bölgənin dərisini zədələyə bilir.
Davamlı su ilə təmas, dərinin təbii yağ balansını pozur və quruluğa səbəb olur. Qaşınma ilə yanaşı qabıqlanma və çatlama da müşahidə edilə bilər.
Əl dərisini qorumaq üçün zeytun yağı ilə gecə baxımı, qoruyucu əlcəklərdən istifadə və qıcıqlandırıcı maddələrdən uzaq durmaq faydalıdır.
Qaşınmanın Təbii Yolla Müalicəsi Mümkündürmü?
Bəli, qaşınmanın təbii yolla müalicəsi bir çox halda mümkündür və effektli nəticələr verir. Ancaq bu, qaşınmanın səbəbinə və intensivliyinə bağlıdır. Əgər səbəb daxili orqanlarla əlaqəli deyilsə və dəridə infeksiya yoxdur, təbii üsullar ciddi rahatlama təmin edə bilər.
Təbii vasitələrin üstünlüyü onların dərini zədələmədən, yan təsir yaratmadan təsir göstərməsidir. Ənənəvi xalq təbabəti və müasir fitoterapiya bu sahədə müxtəlif bitki və maddələrin faydasını sübut edib. Əsas məsələ düzgün vasitəni düzgün problemdə istifadə etməkdir.
İnsanlar xüsusilə dərman istifadəsindən çəkinən zamanlarda və ya dərmanlara qarşı allergiyası olduqda təbii müalicəyə üstünlük verirlər. Bu yanaşma təkcə dərini sakitləşdirmir, həm də psixoloji olaraq insanı rahatlaşdırır.
Qaşınmanın Təbii Müalicə Üsulları
Aloe Vera ilə Qaşınmanın Azaldılması
Aloe vera tərkibindəki vitaminlər və təbii qlikozidlər sayəsində dərini sakitləşdirir. Xüsusilə yanma hissi ilə müşahidə olunan qaşınmalarda istifadə edildikdə daha tez effekt göstərir.
Təzə aloe yarpağının içindəki jel hissəsi qaşınan sahəyə nazik qatla çəkilməlidir. 15-20 dəqiqə saxlandıqdan sonra ilıq su ilə yuyulması tövsiyə olunur. Bu üsul dərini həm nəmli saxlayır, həm də qıcıqlanmanı azaldır.
Mütəmadi istifadə edildikdə dəri səthində qoruyucu təbəqə formalaşır. Bu da xarici qıcıqlandırıcılara qarşı dərinin dözümlülüyünü artırır.
Çobanyastığı və Bitki Çayları ilə Müalicə
Çobanyastığı, lavanda, melisa və kalendula çayları dəri üçün sakitləşdirici və iltihabəleyhinə təsirə malikdir. Bu bitkilərin dəmləməsi kompres şəklində tətbiq oluna bilər.
İlıq şəkildə dəmlənmiş çay steril tənzifə hopdurularaq qaşınan bölgəyə qoyulur. 10-15 dəqiqəlik tətbiq dəri gərginliyini azaldır və qan dövranını tənzimləyir. Bu üsul həm dəri quruluğundan, həm də səpkilərdən yaranan qaşınmalarda effektivdir.
Bitki çayları istifadəsi ilə dərinin ehtiyac duyduğu təbii flavonoidlər də təmin olunur. Bu da dərinin özünü bərpa etmə qabiliyyətini gücləndirir.
Alma Sirkəsi ilə Qaşınmaya Qarşı İstifadə
Alma sirkəsi, dəridəki pH səviyyəsini balanslaşdırmaqla mikroorqanizmlərin çoxalmasının qarşısını alır. Antibakterial xüsusiyyəti ilə tanınır və xüsusilə göbələk mənşəli qaşınmalarda geniş istifadə olunur.
İstifadə zamanı alma sirkəsi 1:1 nisbətində su ilə seyreldilərək pambıqla dərinin qaşınan nahiyəsinə çəkilir. 10 dəqiqə saxlanıldıqdan sonra yuyulması kifayətdir.
Davamlı istifadə infeksiyanın qarşısını almağa və təkrar qaşınmaların azalmasına kömək edir. Ancaq açıq yaralı dəriyə tətbiq edilməməlidir.
Hindqozu Yağı və Zeytun Yağı ilə Dəri Baxımı
Hindqozu yağı və zeytun yağı, dərini nəmləndirir və iltihabın qarşısını alır. Xüsusilə quru dərili insanlarda bu yağlar qaşınmanın əsas səbəbini – nəm çatışmazlığını – aradan qaldırır.
Gecə yatmazdan əvvəl az miqdarda yağı qaşınan bölgəyə masaj edərək çəkmək məsləhətdir. Bu, dərinin gecə boyu qidalanmasını və yenilənməsini təmin edir.
Yağların içindəki E vitamini və antioksidantlar dəriyə zərər verən sərbəst radikalları neytrallaşdırır. Bu da dərinin təbii qoruma sistemini gücləndirir.
Yulaf (Avena) Vannası ilə Qaşınmanın Yüngülləşdirilməsi
Yulaf, dərini rahatlaşdırmaq və qızartını azaltmaq üçün uzun illərdir istifadə olunan təbii bir vasitədir. Tərkibindəki avenantramid maddəsi sayəsində qaşınmanı azaldır.
1 stəkan yulaf unu isti vannaya əlavə edilərək qarışdırılır və bədəndə 15 dəqiqəlik vanna şəklində istifadə olunur. Bu üsul bədənin geniş sahələrində qaşınma olan şəxslər üçün daha uyğundur.
Vanna sonrası dərini yumşaq dəsmalla qurulamaq və təbii nəmləndirici ilə dəstəkləmək tövsiyə edilir. Xüsusilə atopik dermatitli şəxslərdə bu metod effektiv nəticələr verir.
Karbonat (Soda) ilə Qaşınmanın Azaldılması
Karbonat, dəridəki turşu-baz balansını tənzimləyərək qaşınmanın qarşısını alır. Həm antiseptik, həm də sakitləşdirici xüsusiyyəti ilə tanınır.
İlıq suya 2-3 xörək qaşığı karbonat əlavə edilərək qarışdırılır və bu qarışıq ilə qaşınan nahiyə yuyulur və ya kompres şəklində tətbiq edilir. Gündə bir dəfə istifadə kifayətdir.
Həm də ayaq göbələkləri və digər səthi dəri infeksiyalarında dəstəkləyici tədbir kimi faydalıdır. Dərinin təbii qoruyucu qatını pozmadan təsir göstərir.
Gecə Artan Qaşınmanın Təbii Yolla Azaldılması
Gecə qaşınma daha çox dərinin quruması, yataq mühitindəki allergenlər və bədənin temperatur dəyişiklikləri ilə əlaqələndirilir. Xüsusilə temperaturun yüksəlməsi dəridəki qıcıqlanmanı artırır.
Bu problemin qarşısını almaq üçün yataq otağının havasını təmiz saxlamaq, sintetik yataq örtüklərindən uzaq durmaq və gecə dərini nəmləndirmək vacibdir. Lavanda yağı ilə rahatlaşdırıcı masaj da yuxu öncəsi qaşınmanı azalda bilər.
Bundan əlavə, çobanyastığı dəmləməsi ilə gecə kompresi tətbiq edilə bilər. Bu üsul dərini sakitləşdirərək yuxunu daha keyfiyyətli edir.
Allergik Qaşınma Üçün Təbii Həll Yolları
Allergenlə təmas dayandırıldıqdan sonra simptomların aradan qalxması sürətlənir. Bu mərhələdə dəriyə yumşaq yanaşma vacibdir. Təbii vasitələrlə dəstəkləyici tədbirlər qaşınmanı azalda və dərinin bərpasını sürətləndirə bilər.
Aşağıdakı üsullar faydalı olur:
Çobanyastığı kompresləri dərini sakitləşdirir;
Yulaf və aloe vera maskaları qızartı və şişkinliyi azaldır.
Eyni zamanda allergik fonda olan qaşınmalarda pəhriz də nəzərə alınmalıdır. Həssaslaşmanı artıran qidalardan uzaq durmaq faydalıdır.
Uşaqlarda Qaşınmanın Təbii Müalicəsi
Uşaqlarda qaşınma, tez-tez atopik dermatit və gigiyena ilə bağlı səbəblərlə əlaqəlidir. Həssas dəriyə malik olduqları üçün istifadə olunan hər məhsul diqqətlə seçilməlidir.
Uşaqlar üçün təhlükəsiz və effektiv üsullara yulaflı vanna, hindqozu yağı və aloe vera jeli daxildir. Bu vasitələr dərini yumşaq şəkildə nəmləndirir və qaşınmanı azaldır.
Sabun və təmizləyici məhsulların qoxusuz, parabensiz və hipoallergen olması vacibdir. Sintetik geyimlərdən uzaq durmaq və dərinin hava almasına şərait yaratmaq lazımdır.
Qaşınma Zamanı Edilən Ən Çox Səhvlər
İnsanlar qaşınmanı aradan qaldırmaq üçün çox vaxt instinktiv olaraq yanlış üsullara əl atırlar. Bu isə vəziyyəti daha da pisləşdirə bilər.
Ən çox rast gəlinən səhvlər bunlardır:
Dərini intensiv qaşımaq və zədələmək;
Təsadüfi krem və məlhəmlərdən istifadə etmək;
Səbəb məlum olmadan dərman qəbul etmək.
Bu tip davranışlar həm ikincili infeksiyaların yaranmasına, həm də müalicənin gecikməsinə səbəb olur. Qaşınma başladıqda ilkin olaraq dərini sakitləşdirmək və səbəbi aydınlaşdırmaq daha doğrudur.
Qaşınma Hansı Hallarda Təhlükəli Sayılır?
Qaşınma adi bir dəri reaksiyasından daha ciddi bir problemin əlaməti də ola bilər. Xüsusilə aşağıdakı hallarda diqqətli olmaq lazımdır:
Qaşınma səpkisiz və gecə artan formadadırsa;
Bədəndə geniş sahələrdə yayılıbsa və nəmləndirməyə baxmayaraq keçmirsə;
Qaşınma ilə birlikdə zəiflik, kilo itkisi və ya sarılıq müşahidə olunursa.
Bu hallarda gecikmədən həkimə müraciət edilməli, lazımi analizlər və müayinələr aparılmalıdır. Təbii üsullar simptomu azaltsa da, səbəbi aradan qaldırmaz.
Qaşınmanın Qarşısını Almaq Üçün Təbii Qoruyucu Yollar
Qaşınmanın qarşısını almaq, onu müalicə etməkdən daha asandır. Günlük həyat tərzinə daxil edilən sadə dəyişikliklər dəri sağlamlığını qorumağa kömək edir.
Aşağıdakı tədbirlər qaşınmanın qarşısını almaqda sizə kömək edəcək:
Dərinin nəm balansını qorumaq üçün gündəlik nəmləndirmə;
Bol su içmək və antioxidantlarla zəngin qidalanma;
Hipoallergen məhsullardan istifadə və sintetik geyimlərdən uzaq durmaq;
Evin havasını təmiz saxlamaq və yataq örtüklərini mütəmadi dəyişmək.
