Revmatoid Faktor (RF)
*Regiondakı filiallarımızda qiymət fərqlidir
Revmatoid faktor analizi qiyməti
Bədənimizin immun sistemi bizi xarici təhlükələrdən – viruslardan, bakteriyalardan və zərərli mikroorqanizmlərdən qoruyan mükəmməl bir "müdafiə ordusudur". Lakin bəzən immun sistemində biokimyəvi bir "proqram xətası" baş verir; bu ordu dostu düşməndən ayıra bilmir və xarici mikroblar əvəzinə öz sağlam hüceyrələrimizə hücum etməyə başlayır. Tibb elmində bu vəziyyət "autoimmun xəstəliklər" adlanır. Xüsusilə oynaqları, sümükləri və birləşdirici toxumaları hədəf alan bu xəstəliklərin ən ilkin və ən vacib laborator xəbərdarlıq siqnallarından biri qanda Revmatoid Faktorun (RF) kəskin yüksəlməsidir.
Bəs revmatoloji xəstəliklərin diaqnostikasında qızıl standart hesab edilən Revmatoid Faktor analizi bizə bədənimiz haqqında hansı dərin məlumatları verir və bu göstəricinin normadan kənara çıxması hansı təhlükələrdən xəbər verir?
Revmatoid faktor hüceyrə səviyyəsində nədir?
Revmatoid Faktor, qandakı immun sistemi hüceyrələri tərəfindən yanlışlıqla istehsal olunan xüsusi bir zülaldır (buna tibbdə "autoantitel" deyilir). Normal və sağlam bir bədəndə anticisimlər yalnız xəstəlik törədən yad maddələri məhv etmək üçün yaranır. Lakin Revmatoid Faktor öz bədənimizin normal anticisimlərinə (IgG zülallarına) düşmən kimi yanaşır və onlara birləşərək mürəkkəb immun kompleksləri yaradır.
Bu aqressiv komplekslər qan dövranı ilə hərəkət edərək əsasən oynaqların daxili qişasında (sinovial qişada) toplanır. Burada onlar şiddətli və davamlı bir iltihab prosesi başladırlar. Nəticədə oynaq daxilindəki maye artır, toxumalar şişir, sümük və qığırdaq quruluşu yavaş-yavaş əriməyə və deformasiyaya uğramağa başlayır. Qısacası, qanda RF səviyyəsinin yüksək olması orqanizmin öz-özünü daxildən zədələdiyini göstərən ən aydın biokimyəvi sübutdur.
RF analizi hansı hallarda təyin edilir?
Bu analiz əsasən revmatoloqlar və ya terapevtlər tərəfindən pasiyentdə oynaq və birləşdirici toxuma xəstəliklərinin şübhəsi olduqda təyin edilir. Əgər sizdə aşağıdakı əlamətlərdən bir neçəsi varsa, bu analizi verməyiniz mütləqdir:
Səhər sərtliyi: Səhər yuxudan oyanarkən oynaqlarda (xüsusilə barmaq, əl biləyi və dizlərdə) hərəkət məhdudiyyətinin və tutulmanın olması. Bu sərtliyin açılması üçün adətən 30-60 dəqiqədən çox vaxt tələb olunur.
Simmetrik oynaq ağrıları: Ağrı və şişkinliyin bədənin hər iki tərəfində eyni anda başlaması (məsələn, həm sağ, həm də sol əl biləyinin eyni vaxtda ağrıması Revmatoid Artritin ən xarakterik əlamətidir).
Göz və ağız quruluğu: Şeqren sindromu adlanan digər bir autoimmun xəstəlikdə oynaqlardan əlavə tüpürcək və göz yaşı vəziləri hədəf alınır ki, bu da RF yüksəkliyi ilə müşayiət olunur.
Dərialtı düyünlər: Dirsəklərdə və ya əl nahiyəsində dəri altında kiçik, sərt və ağrısız qabarcıqların (revmatoid düyünlərin) yaranması.
Səbəbsiz yorğunluq və subfebril hərarət: Axşama doğru artan halsızlıq və 37.0 - 37.5 dərəcə arası dəyişən qalıcı hərarət.
Analizə necə hazırlaşmalı?
Qanda Revmatoid Faktor səviyyəsini yoxlamaq üçün xüsusi və mürəkkəb bir hazırlığa ehtiyac yoxdur, lakin nəticənin dəqiq olması üçün qanvermə standartlarına riayət edilməlidir:
Analiz mütləq səhər saatlarında, acqarına (ən azı 8-12 saatlıq qida fasiləsindən sonra) damardan alınan qan vasitəsilə verilməlidir.
Qan verməzdən 24 saat əvvəl həddindən artıq yağlı qidaların və spirtli içkilərin qəbulu dayandırılmalıdır.
Əgər davamlı olaraq hər hansı bir immunosupressiv (immuniteti basdıran) və ya kortikosteroid qrupu dərman qəbul edirsinizsə, bu barədə həkimi mütləq məlumatlandırmalısınız, çünki bu dərmanlar analizin nəticəsini maskalaya bilər.
RF göstəricisinin yüksək olması nə deməkdir? (Pozitiv nəticə)
Revmatoid Faktorun qanda aşkar edilməsi (pozitiv çıxması) ilk növbədə Revmatoid Artrit (Oynaq revmatizmi) xəstəliyinin ən güclü göstəricisidir. Klinik tədqiqatlar göstərir ki, bu xəstəliyə tutulan insanların təxminən 70-80%-də RF analizi pozitiv çıxır.
Lakin RF analizi yalnız Revmatoid Artritə xas (spesifik) bir test deyil. Bu göstərici aşağıdakı xəstəliklərdə və hallarda da yüksələ bilər:
Şeqren sindromu (pasiyentlərin 90%-də RF yüksək olur)
Sistem Qırmızı Qurd Eşənəyi (Lupus)
Xroniki İnfeksiyalar: Hepatit B və C, vərəm, sifilis və xroniki bakterial endokardit kimi uzunmüddətli infeksiyalar immun sistemini davamlı qıcıqlandırdığı üçün RF səviyyəsini artıra bilir.
Yaş amili: 65 yaşdan yuxarı sağlam insanların təxminən 10-20%-də heç bir xəstəlik olmadan qanda cüzi miqdarda RF aşkar edilə bilər.
Analizin "Normal" (Neqativ) çıxması xəstəliyin olmadığını sübut edirmi?
Ən çox verilən suallardan biri budur: "Oynaqlarım ağrıyır, amma RF analizim normal çıxdı. Deməli, məndə revmatizm yoxdur?"
Tibb elmində buna cavab "Xeyr"dir. Pasiyentlərin təxminən 20-30%-də klassik revmatoid artrit əlamətləri və oynaq zədələnmələri olsa da, onların qanında Revmatoid Faktor tapılmır. Bu vəziyyət tibbdə Seroneqativ Revmatoid Artrit adlanır. Buna görə də, RF analizi təkbaşına diaqnoz qoymaq üçün kifayət etmir. Həkimlər tam və dəqiq mənzərəni görmək üçün adətən RF ilə bərabər Anti-CCP (daha spesifik və həssas bir anticisim testi) və CRP (iltihab göstəricisi) analizlərini birlikdə təyin edirlər.
Revmatoid Faktor (RF) analizi qiyməti
Autoimmun xəstəliklər və oynaq revmatizmi zamanla yarışan xəstəliklərdir. Əgər diaqnoz gecikərsə və iltihab prosesi dayandırılmazsa, oynaqlarda yaranan qığırdaq əriməsi və sümük deformasiyaları (əyriliklər) geridönməz xarakter alır. Bu səbəbdən ilkin əlamətlər hiss edildiyi anda laborator diaqnostikaya müraciət etmək oynaqların gələcək fəaliyyətini xilas etmək deməkdir.
Ən müasir reaktivlər və beynəlxalq standartlara cavab verən avadanlıqlarla təchiz olunmuş Bioloji Təbabət Klinikasında Revmatoid Faktor (RF) analizi qiyməti 12 AZN təşkil edir.
Səhərlər yaranan oynaq sərtliyi, barmaqlarda səbəbsiz şişkinlik və qızartı kimi şikayətləriniz varsa, vaxt itirmədən analiz verərək bədəninizdəki gizli iltihabın və autoimmun reaksiyaların səviyyəsini dəqiq yoxlada bilərsiniz. Sağlam oynaqlar aktiv və ağrısız bir həyatın təməlidir.