Sağlam bir orqanizm üçün vitaminlərin və mineralların rolu əvəzsizdir. Bu vitaminlər arasında enerji istehsalının ən vacib açarlarından biri olan B2 vitamini (riboflavin) xüsusi yer tutur. Gündəlik həyatımızda tez-tez eşitdiyimiz B kompleks vitaminləri ailəsinin əsas üzvlərindən biri olan B2 vitamini, bədənimizin bir çox həyati funksiyalarını tənzimləyir.
B2 vitamini nədir?
B2 vitamini və ya elmi adı ilə riboflavin, suda həll olan və orqanizmdə uzun müddət depolanmayan bir vitamindir. Suda həll olma xüsusiyyətinə görə bədən ehtiyacı olan miqdarı istifadə edir, artığını isə sidik vasitəsilə bədəndən xaric edir. Buna görə də orqanizmin bu vitaminə olan ehtiyacı gündəlik olaraq qidalar vasitəsilə qarşılanmalıdır. "Flavin" sözü latınca "sarı" mənasını verir və bu vitamin təbii sarı rəngə malik olduğu üçün bəzən qidalara təbii rəngləndirici kimi də əlavə olunur.
B2 vitamini niyə vacibdir?
Bədənimizin bir növ "enerji stansiyası" kimi fəaliyyət göstərməsi üçün B2 vitamini həyati əhəmiyyət daşıyır. O, qəbul etdiyimiz karbohidratların, zülalların və yağların parçalanaraq hüceyrələrin istifadə edə biləcəyi enerjiyə çevrilməsi prosesində həlledici rol oynayır. B2 vitamini olmadan orqanizm aldığı qidaları enerjiyə çevirməkdə çətinlik çəkir. Eyni zamanda, digər B qrupu vitaminlərinin (məsələn, B3 və B6 vitaminlərinin) və fol turşusunun bədəndə aktivləşərək öz işlərini görə bilməsi üçün mütləq şəkildə riboflavinə ehtiyac var.
B2 vitamininin orqanizmdəki funksiyaları
Riboflavin orqanizmin ən kiçik hüceyrəsindən tutmuş ən mürəkkəb sistemlərinə qədər bir çox fərqli mexanizmdə iştirak edir:
Hüceyrə tənəffüsü: Hüceyrələrin oksigendən düzgün istifadə etməsini və enerji istehsalını (ATP yaranmasını) təmin edir.
Antioksidant qoruma: Bədəndəki sərbəst radikallarla mübarizə aparan əsas antioksidant sistemlərindən biri olan "qlutationun" istehsalını dəstəkləyir.
Dəmirin mənimsənilməsi: Orqanizmdə qan istehsalı üçün vacib olan dəmirin bağırsaqlardan sorulmasını və istifadəsini asanlaşdırır.
Sinir sisteminin fəaliyyəti: Sinir hüceyrələrinin qoruyucu təbəqəsinin sağlam qalmasını dəstəkləyir.
B2 vitamininin faydaları
Gündəlik rasionda kifayət qədər B2 vitamini qəbul etmək sağlamlığa bir çox istiqamətdə müsbət təsir göstərir:
Miqrenin qarşısını alır: Elmi araşdırmalar göstərir ki, yüksək dozada riboflavin qəbulu xroniki miqren ağrılarının tezliyini və şiddətini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır.
Gözləri qoruyur: Luteinlə birlikdə göz bəbəyini qoruyur, xüsusilə yaşla bağlı yaranan katarakta xəstəliyinin inkişaf riskini aşağı salır.
Dəri və saç sağlamlığını bərpa edir: Kollagen istehsalına kömək edərək dərinin canlı, gənc və nəm qalmasını təmin edir, saç tökülməsinin qarşısını alır.
Qan azlığının (anemiyanın) qarşısını alır: Dəmirin bədəndə düzgün işlənməsini təmin etdiyi üçün anemiya riskini azaldır.
Nə zaman B2 vitamini qəbul etməliyik?
Normal şərtlərdə sağlam və balanslı qidalanan bir şəxs gündəlik B2 vitamini ehtiyacını qidalarla tam şəkildə qarşılayır. Qadınlar üçün gündəlik ehtiyac təxminən 1.1 mq, kişilər üçün isə 1.3 mq-dır. Lakin həzm sistemi xəstəlikləri (Çölyak, Kron), xroniki alkoqol istifadəsi olan şəxslər, sərt veqan pəhrizi saxlayanlar və hamilə qadınlar həkim məsləhəti ilə əlavə B2 vitamini (həb şəklində) qəbul etməlidirlər. Həmçinin, miqren hücumlarından əziyyət çəkənlərə həkimlər tərəfindən müalicə məqsədilə xüsusi dozalarda riboflavin təyin edilə bilər.
B2 vitamini olan qidalar
Təbiətdə bir çox bitki və heyvan mənşəli qidalar B2 vitamini ilə zəngindir. Ən güclü mənbələr aşağıdakılardır:
Süd və süd məhsulları (pendir, qatıq, kəsmik).
Yumurta.
Heyvan mənşəli qidalar (xüsusilə mal ciyəri, böyrək və qırmızı ət).
Yaşıl yarpaqlı tərəvəzlər (ispanaq, brokoli).
Çərəzlər (xüsusilə çiy badam).
Göbələk və tam taxıllı məhsullar.
B2 vitamini işığa qarşı çox həssasdır. Bu səbəbdən süd və digər riboflavinlə zəngin məhsullar şəffaf şüşə qablarda, günəş işığı altında qaldıqda tərkibindəki vitaminin böyük bir qismini itirir.
B2 vitamini çoxluğu təhlükəlidir mi?
B2 vitamini suda həll olan vitamin olduğu üçün orqanizmdə artıq miqdarda toplana bilmir. Əgər qidalarla və ya dərman şəklində ehtiyacdan çox riboflavin qəbul edilərsə, böyrəklər onu sürətlə süzərək sidik vasitəsilə bədəndən xaric edir. Buna görə də B2 vitamininin "toksikliyi" (zəhərlənməsi) demək olar ki, müşahidə edilmir və çoxluğu təhlükəli hesab olunmur. Yalnız yüksək doza qəbul edildikdə sidiyin rəngi tünd, fosforlu sarı (neon sarı) rəngə boyana bilər ki, bu da tamamilə zərərsiz və müvəqqəti bir haldır.
B2 vitamini çatışmazlığı əlamətləri
Bədəndə riboflavin əskikliyi (tibbi adı ilə ariboflavinoz) uzun müddət davam etdikdə özünü dərhal fiziki dəyişikliklərlə göstərir. Ən xarakterik çatışmazlıq əlamətləri bunlardır:
Dodaqların kənarlarında qızartı, ağrılı çatlar və yaralar (xeylozis).
Dilin şişməsi, qızarması (magenta rəngi alması) və iltihablanması (qlossit).
Gözlərdə qızartı, yanma, işığa qarşı kəskin həssaslıq və tez yorulma.
Burun kənarlarında, qulaq ətrafında və saç diblərində pullanma, qızartı (seboreyalı dermatit).
Daimi halsızlıq, yorğunluq və boğaz ağrısı.
