Ürək-damar xəstəlikləri müasir dünyada ən çox rast gəlinən və həyat üçün ən böyük təhlükə yaradan sağlamlıq problemlərinin başında gəlir. Bu xəstəliklərin əsas "səssiz" səbəbkarlarından biri isə qanda xolesterinin yüksək olmasıdır. Əslində xolesterin orqanizm (xüsusilə beyin, hüceyrə divarları və hormonların sintezi) üçün həyati əhəmiyyət daşıyan yağabənzər bir maddədir. Lakin "pis xolesterin" olaraq bilinən LDL (Aşağı Sıxlıqlı Lipoprotein) səviyyəsinin qanda normadan artıq çoxalması, onun damar divarlarına yapışaraq kirəcləşmə (ateroskleroz) yaratmasına səbəb olur.
Gəlin xolesterini təbii yolla azaldan və ürək sağlamlığını qoruyan ən güclü qidalarla tanış olaq:
Xolesterinə qarşı ən güclü 7 təbii qida
1. Yulaf kəpəyi və tam taxıllar (Həllolan lif mənbəyi): Yulaf (gerkules) xolesterinlə mübarizədə təbiətin ən güclü silahlarından biridir. Onun sirri tərkibindəki beta-qlükan adlanan xüsusi həllolan liflərdədir. Siz yulaf yediyiniz zaman bu liflər həzm sistemində geləbənzər bir maddəyə çevrilir və qidadakı xolesterini özünə birləşdirərək qana keçməsinin qarşısını alır, bədəndən birbaşa xaric edir. Gündə cəmi 1 boşqab yulaf sıyığı yemək qısa müddətdə LDL (pis xolesterin) səviyyəsini ciddi şəkildə aşağı sala bilər.
2. Paxlalı bitkilər (Mərcimək, noxud, lobya): Paxlalılar həm bitki mənşəli zülal, həm də həllolan liflərlə olduqca zəngindir. Gündəlik rasionda qırmızı əti (tərkibində doymuş yağlar çoxdur) qismən mərcimək, noxud və ya qara lobya ilə əvəz etmək həm toxluq hissini uzun müddət qoruyur, həm də xolesterin istehsalını ləngidir. Paxlalılar həzmi yavaşlatdığı üçün qan şəkərinin də anidən yüksəlməsinin qarşısını alır.
3. Çərəzlər: Qoz, badam və kətan toxumu: Qoz, badam, fındıq və kətan toxumu ürək-damar dostudur. Xüsusilə qoz və kətan toxumu təbii Omeqa-3 yağ turşuları ilə zəngindir. Tədqiqatlar göstərir ki, gündə bir ovuc çiy (qovrulmamış və duzsuz) badam və ya qoz yemək qan damarlarının daxili divarını (endoteli) qoruyur və xolesterinin oksidləşərək damara yapışmasını əngəlləyir. Tərkiblərindəki bitki sterolları xolesterinin bağırsaqlardan sorulmasını 15-20% azaldır.
4. Yağlı dəniz balıqları (Omeqa-3 xəzinəsi): Somon (qızılbalıq), skumbriya, sardina və siyənək kimi yağlı dəniz balıqları Omeqa-3 yağ turşuları ilə ən zəngin qidalardır. Omeqa-3 birbaşa xolesterini aşağı salmasa da, qandakı digər təhlükəli yağ növü olan triqliseridləri kəskin şəkildə azaldır. Eyni zamanda qanın axıcılığını artırır, qan təzyiqini tənzimləyir və damarlarda tromb (qan pıxtası) yaranma riskini sıfıra endirir. Həftədə ən azı iki dəfə bu balıqlardan istehlak etmək ürək sağlamlığı üçün kritikdir.
5. Sızma zeytun yağı və Avokado: Xolesterin probleminiz varsa, mətbəxinizdəki günəbaxan, qarğıdalı və digər rafinə olunmuş duru yağları mütləq Soyuq Sıxım (Sızma) Zeytun yağı ilə əvəz etməlisiniz. Zeytun yağı və avokado təkli doymamış yağlarla (Olein turşusu) zəngindir. Bu yağlar "pis" xolesterini (LDL) azaltdığı halda, ürəyi qoruyan "yaxşı" xolesterini (HDL) artırmağa qadir olan nadir qidalardandır.
6. Pektinlə zəngin meyvələr (Alma, üzüm, sitrus meyvələri): Alma, üzüm, çiyələk və sitrus meyvələri (portağal, qreypfrut) pektin adlanan həllolan liflə zəngindir. Pektin eynilə yulafda olduğu kimi həzm traktında xolesterinə yapışaraq onu bədəndən kənarlaşdırır. Gündə 1 və ya 2 ədəd qabığı ilə birlikdə alma yemək, xolesterin əleyhinə çox təsirli bir ev müalicəsidir.
7. Sarımsaq və Sarıkök (Zərdəçal): Sarımsağın tərkibindəki allisin maddəsi qaraciyərdə xolesterin sintezini ləngidir və qan təzyiqini aşağı salır. Sarıkökün (zərdəçal) aktiv maddəsi olan kurkumin isə dünyadakı ən güclü təbii antioksidant və iltihab əleyhinə maddələrdən biridir. O, LDL xolesterinin oksidləşərək toksik hala gəlməsinin və damar divarına hücum etməsinin qarşısını tamamilə alır.
