Dalaq bədənimizin ən səssiz, lakin ən zəhmətkeş və həyati orqanlarından biridir. Qarın boşluğunun sol yuxarı hissəsində, qabırğaların dərhal altında yerləşən bu kiçik orqan həm qanımızın əsas süzgəci, həm də immun sistemimizin ən güclü qalasıdır. Normal halda təxminən bir yumruq boyda olan dalaq bəzən müxtəlif xəstəliklər, daxili infeksiyalar və ya qaraciyər problemləri səbəbindən həddindən artıq böyüyür. Tibb elmində bu vəziyyət splenomeqaliya adlanır.
Bir çox insan dalağının böyüdüyünü tamamilə təsadüfi bir ultrasəs müayinəsi (USM) zamanı öyrənir. Bəs dalağın genişlənməsi orqanizmdə hansı gizli təhlükələrin başlandığını xəbər verir? Bədənimiz bu problemi bizə hansı əlamətlərlə bildirir və ən əsası orqanı cərrahi yolla kəsib çıxarmadan bioloji yollarla bədəni necə sağaltmaq olar? Gəlin bu vacib orqanın sirlərini və sağlamlıq yollarını birlikdə araşdıraq.
Dalaq bədəndə hansı funksiyaları yerinə yetirir?
Genişlənmiş dalağın yaratdığı problemləri anlamaq üçün ilk növbədə onun bədəndə nə iş gördüyünü bilmək lazımdır. Dalaq orqanizmdə üç əsas həyati funksiyanı həyata keçirir:
Qanın təmizlənməsi: Dalaq qan dövranındakı köhnəlmiş, zədələnmiş və ömrünü başa vurmuş qırmızı qan hüceyrələrini (eritrositləri) tutur və parçalayır. Sağlam hüceyrələrin isə sərbəst dövriyyəsinə icazə verir.
İmmun müdafiəsi: Dalaq bədənə daxil olan virus və bakteriyalarla mübarizə aparmaq üçün xüsusi ağ qan hüceyrələri (limfositlər) istehsal edir. O, qanı infeksiyalardan təmizləyən ən böyük limfa düyünü kimi fəaliyyət göstərir.
Hüceyrə anbarı: Fövqəladə hallar üçün bədənin ehtiyat qanını, xüsusilə də qanın laxtalanmasını təmin edən trombositləri və ağ qan hüceyrələrini öz daxilində ehtiyat kimi saxlayır.
Genişlənmiş dalağın əsas əlamətləri nələrdir?
Dalaq böyüməyə başladıqda əvvəlcə heç bir əlamət vermir. Lakin orqan həcmini artırdıqca ətrafdakı orqanlara təzyiq edir və bədənin qan balansını pozur. Ən çox rast gəlinən həyəcan siqnalları bunlardır:
Sol qabırğaaltı ağrı: Qarın boşluğunun sol yuxarı hissəsində yaranan dolğunluq, ağırlıq və ya küt ağrı. Bu ağrı bəzən sol çiyinə qədər yayıla bilir.
Tez doyma hissi: Böyümüş dalaq birbaşa mədəni sıxdığı üçün xəstə çox az miqdarda yemək yedikdə belə dərhal toxluq hissi, şişkinlik və qarın nahiyəsində narahatlıq yaşayır.
Xroniki yorğunluq və anemiya: Dalaq böyüdükcə həddindən artıq işləməyə başlayır və sağlam qırmızı qan hüceyrələrini də məhv edir. Nəticədə bədəndə oksigen aclığı (anemiya), davamlı halsızlıq və yorğunluq yaranır.
Tez tez təkrarlanan infeksiyalar: İmmun mərkəzi olan dalağın funksiyası pozulduqda xəstə ən xırda viruslara belə asanlıqla yoluxur və çətin sağalır.
Səbəbsiz göyərmə və qanamalar: Dalaq qanın laxtalanmasında iştirak edən trombositləri normadan çox toplayıb məhv etdiyi üçün dəridə kiçik toxunuşlardan belə göyərmələr və qanamalar baş verir.
Dalağın böyüməsinə səbəb olan gizli amillər
Dalaq heç vaxt səbəbsiz yerə, öz özlüyündə böyümür. Dalağın böyüməsi hər zaman bədəndə başqa bir ciddi problemin nəticəsidir. Əsas səbəblər aşağıdakılardır:
İnfeksiyalar: Xüsusilə mononukleoz kimi virus infeksiyaları, malyariya kimi parazitar xəstəliklər və ya ağır bakterial infeksiyalar dalağı həddindən artıq yükləyərək şişirdir.
Qaraciyər xəstəlikləri: Qaraciyər və dalaq qan dövranı vasitəsilə bir birinə sıx bağlıdır. Qaraciyərdə sirroz və ya ağır yağlanma olduqda qan qaraciyərdən rahat keçə bilmir və geriyə, dalağa doğru qayıdır. Bu yüksək təzyiq dalağı su ilə dolmuş şar kimi böyüdür.
Qan xərçəngləri: Leykemiya və limfoma kimi qan hüceyrələrinin xərçəngi zamanı dalaq qeyri normal hüceyrələrlə dolur və həcmini dəfələrlə artırır.
Metabolik və autoimmun xəstəliklər: Revmatoid artrit kimi autoimmun problemlər və qida dözümsüzlükləri bədəndə xroniki iltihab yaradaraq dalağın daimi stress altında qalmasına səbəb olur.
Genişlənmiş dalaq hansı həyati təhlükələr yaradır?
Böyümüş dalaq çox kövrək və həssas bir quruluşa sahib olur. Bu vəziyyət orqanizm üçün ciddi risklər daşıyır. Ən böyük təhlükə dalağın yırtılması, yəni partlaması riskidir. Qarın nahiyəsinə dəyən yüngül bir zərbə, avtomobil qəzası və ya idman travması böyümüş dalağın asanlıqla partlamasına və qarın boşluğuna kəskin qanama verməsinə səbəb ola bilər. Bu vəziyyət dərhal cərrahi müdaxilə tələb edən həyati təhlükədir.
İnteqrativ Təbabət Yanaşması: orqanı kəsib çıxarmaq yoxsa bədəni təmizləmək?
Klassik tibbdə dalaq həddindən artıq böyüdükdə və qan hüceyrələrini məhv etməyə başladıqda çox vaxt yeganə həll yolu kimi orqanın tamamilə kəsilərək çıxarılması (splenektomiya əməliyyatı) təklif edilir. Lakin dalaqsız yaşamaq orqanizmin immun sistemini ömürlük zəiflədir və xəstəni həyatı boyu ağır infeksiyalara, sətəlcəm və meningit kimi təhlükələrə açıq vəziyyətdə qoyur.
Bioloji Təbabət Klinikası olaraq qəti şəkildə bildiririk ki, dalağın böyüməsi xəstəliyin səbəbi deyil, nəticəsidir. İnteqrativ Təbabətdə əsas məqsədimiz orqanı bədəndən qoparıb atmaq deyil, dalağı şişməyə məcbur edən daxili iltihabı, infeksiyanı və ya qaraciyər tıxanıqlığını hüceyrəvi səviyyədə müalicə etməkdir.
Klinikamızda genişlənmiş dalağın səbəblərinə qarşı tətbiq edilən əsas bioloji müalicə üsulları bunlardır:
Ozonoterapiya ilə qanın və toxumaların oksigenlənməsi
Dalağın böyüməsinə səbəb olan xroniki virus və bakteriyaları məhv etməyin ən təbii yolu Ozonoterapiyadır. Qana tətbiq edilən aktiv oksigen bədəndəki gizli iltihab ocaqlarını təmizləyir, immun sistemini gücləndirir və dalağın üzərinə düşən infeksiya yükünü kəskin şəkildə azaldır.
Bağırsaq mikrobiomunun bərpası və qaraciyərin detoksikasiyası
Qeyd etdiyimiz kimi, dalağın böyüməsi çox vaxt qaraciyərin toksinlərlə yüklənməsi və qan dövranının çətinləşməsi ilə bağlıdır. Xüsusi aparatla həyata keçirilən Kolonohidroterapiya vasitəsilə bağırsaqlar toksinlərdən dərinləməsinə yuyulur, qana zəhər axınının qarşısı alınır. Qaraciyər rahatladıqda portal damardakı təzyiq düşür və dalaq təbii olaraq öz əvvəlki ölçüsünə qayıtmağa başlayır. Xəstəyə fərdi probiotiklər təyin edilərək daxili mikrobiom sıfırdan bərpa olunur.
Bioloji preparatlarla limfa sisteminin təmizlənməsi
Müalicə prosesində qaraciyəri və böyrəkləri yükləyən ağır kimyəvi dərmanlar deyil, bitki və mineral mənşəli bioloji preparatlar (homotoksikologiya) istifadə olunur. Bu preparatlar bütün limfa sisteminin drenajını təmin edir, hüceyrə daxilindəki tullantıları bədəndən xaric edir. Məqsədimiz xəstəliyin əlamətini yox etmək üçün orqanı fəda etmək deyil, bədənin daxili balansını və özünü təmizləmə mexanizmini təbii yolla bərpa edərək bütün orqanları xilas etməkdir.
