Bədənimizdə hər hansı bir xəstəlik, infeksiya və ya ciddi zədələnmə baş verdikdə orqanizm dərhal özünmüdafiə sistemini işə salır. Bu mürəkkəb müdafiə sisteminin ən vacib və ən həssas xəbərdarlıq siqnallarından biri qanda C reaktiv zülalın, qısaca CRP göstəricisinin kəskin artmasıdır. Bir çox pasiyent laboratoriya cavabında CRP dəyərinin yüksək olduğunu gördükdə böyük təşvişə düşür və dərhal xüsusi bir müalicə axtarmağa başlayır. Bəs qan analizlərinin ən vacib göstəricilərindən biri olan bu zülal əslində nədir və onun səviyyəsini təbii yolla necə normaya salmaq olar?
C Reaktiv Zülal (CRP) Nədir?
C reaktiv zülal birbaşa qaraciyər tərəfindən istehsal edilən və qana buraxılan çox xüsusi bir kəskin faza zülalıdır. Sağlam və daxili balansı yerində olan bir insanın qanında bu zülalın səviyyəsi sıfıra yaxın və ya çox aşağı olur. Lakin orqanizmin hər hansı bir yerində iltihab, kəskin infeksiya, ağır travma və ya toxuma zədələnməsi yarandıqda qaraciyər dərhal bu zülalın istehsalını yüzlərlə, hətta minlərlə dəfə artırır.
Bunu orqanizmin daxili təcili yardım siqnalı kimi təsəvvür edə bilərsiniz. Bədənin harasındasa bir yanğın (iltihab) varsa, qaraciyər həmin yanğını söndürməyə çalışan immun hüceyrələrinə kömək etmək üçün qana bol miqdarda C reaktiv zülal ifraz edir. Bu zülal iltihab ocağına gedərək zərərli bakteriyaların və ölmüş hüceyrələrin üzərinə yapışır, immun sisteminin onları daha rahat görüb məhv etməsinə şərait yaradır. İltihab təmizləndikdə isə zülalın səviyyəsi yenidən sürətlə aşağı düşərək normaya qayıdır.
C Reaktiv Zülal Analizi
C reaktiv zülal analizi bədəndəki iltihabın mövcudluğunu və şiddətini göstərən ən həssas, ən sürətli laborator testlərdən biridir. Həkimlər əsasən aşağıdakı hallarda xəstədən bu analizin verilməsini tələb edirlər:
Səbəbi bilinməyən qızdırmalar: Uzun müddət davam edən, tez tez təkrarlanan və klassik müalicəyə tabe olmayan yüksək hərarət hallarında gizli infeksiyanı aşkar etmək üçün.
Revmatoloji xəstəliklərin şübhəsi: Oynaqlarda səhər sərtliyi, şişkinlik və kəskin ağrı ilə müşayiət olunan autoimmun proseslərin dərəcəsini ölçmək üçün.
İnfeksiyaların gedişatının izlənməsi: Ağır bakterial infeksiyaların (sətəlcəm, böyrək infeksiyası, sepsis) gedişatını və seçilmiş müalicənin nə dərəcədə təsirli olduğunu addım addım izləmək üçün.
Cərrahi müdaxilələrdən sonra: Aparılan ağır cərrahi əməliyyatlardan sonra bədəndə hər hansı bir ikincili infeksiyanın və ya irinli ağırlaşmanın yaranıb yaranmadığını yoxlamaq məqsədilə.
C Reaktiv Zülal Norması
Laboratoriya testlərində C reaktiv zülal norması adətən sağlam fərdlər üçün çox aşağı qəbul edilir. Standart ölçümlərdə bu göstəricinin 5 mg/L (və ya 0.5 mg/dL) dəyərindən aşağı olması normal hesab olunur. Əgər göstərici 10 mg/L dəyərindən yüksəkdirsə, bu, bədəndə aktiv bir iltihabın başladığını göstərir.
Bununla yanaşı, tibbdə hs-CRP (yüksək həssaslıqlı C reaktiv zülal) adlanan xüsusi bir test də mövcuddur. Bu test qandakı çox cüzi miqdarda olan iltihabı belə ölçə bilir və kardioloqlar tərəfindən gizli ürək damar xəstəlikləri riskini hesablamaq üçün istifadə olunur. hs-CRP dəyərinin 3 mg/L dən yüksək olması gələcəkdə infarkt riskinin yüksək olduğuna işarə edir.
C Reaktiv Zülal Yüksək Olması
Bu analizin ən mühüm xüsusiyyəti onun qeyri spesifik olmasıdır. Yəni bu göstərici bədəndə kəskin iltihab olduğunu yüz faizlik dəqiqliklə göstərir, lakin iltihabın məhz hansı orqanda yerləşdiyini demir. C reaktiv zülal yüksək olması əsasən aşağıdakı ağır problemlərdən xəbər verir:
Kəskin bakterial və virus infeksiyaları: Orqanizmə güclü bir bakteriya daxil olduqda qandakı zülal saatlar ərzində kəskin şəkildə artır və bəzən normal referans aralığından dəfələrlə yuxarı ola bilir.
Autoimmun xəstəliklər: Revmatoid artrit (oynaq revmatizmi), qırmızı qurd eşənəyi və ya ankilozedici spondilit kimi xəstəliklərdə immun sistemi öz sağlam toxumalarına hücum etdiyi üçün qanda daimi və xroniki bir iltihab yaranır.
Metabolik sindrom və piylənmə: Qarın və qaraciyər ətrafında toplanan daxili yağ toxuması sadəcə bir estetik qüsur deyil. Bu yağ hüceyrələri bədənə dayanmadan iltihab yaradan toksinlər ifraz edən çox aktiv bir orqan kimi fəaliyyət göstərir və iltihab göstəricisini xroniki olaraq yüksəldir.
C Reaktiv Zülal Müalicəsi
Tibb elmində birbaşa olaraq yalnız bu zülalı aşağı salmaq üçün yaradılmış tək bir kimyəvi dərman yoxdur. Klassik tibbdə xəstənin analiz nəticəsi yüksək çıxdıqda əsl səbəb dərindən araşdırılmadan pasiyentə dərhal ağır kimyəvi antibiotiklər, ağrıkəsicilər və ya çox güclü hormonal (steroid) dərmanlar təyin edilir. Bu sintetik preparatlar qandakı iltihab reaksiyasını zorla basdırıb rəqəmi kağız üzərində süni şəkildə aşağı salsa da, xəstəliyin kökünü əsla sağaltmır. İllərlə fasiləsiz qəbul edilən bu kimyəvi maddələr qaraciyəri toksik yükləyir, mədənin qoruyucu qişasını məhv edərək ağır xoralar yaradır və böyrəklərin süzmə qabiliyyətini kəskin pisləşdirir.
Bioloji Təbabət Klinikası olaraq qəti şəkildə bildiririk ki, bu göstəricinin yüksək olması bədənin bizə göndərdiyi vacib bir imdad çığlığıdır. İnteqrativ Təbabətdə bizim məqsədimiz kimyəvi dərmanlarla xəstəliyi ört basdır etmək deyil, orqanizmi bu qədər dərin iltihaba məcbur edən gizli səbəbi aşkarlayıb hüceyrəvi səviyyədə zərərsizləşdirməkdir. Yüksək iltihabın arxasında çox vaxt ağır metal toksikliyi, xroniki parazitlər, qida dözümsüzlükləri və Sızan Bağırsaq Sindromu dayanır.
Klinikamızda qandakı kəskin və xroniki iltihabı təmizləmək üçün bədəni yormayan, əksinə hüceyrələri bərpa edən elmi əsaslı bioloji tənzimləmə üsulları tətbiq edilir. Pasiyentlərə fərdi olaraq tətbiq edilən əsas bioloji müalicə üsulları bunlardır:
Ozonoterapiya ilə dərin iltihabın təmizlənməsi
Qana tətbiq edilən Ozonoterapiya vasitəsilə orqanizmdəki xroniki iltihab ocaqları, gizli virus və bakteriyalar ən yüksək səviyyədə aktiv oksigenlə məhv edilir. Ozon qazı qan dövranını sürətləndirir, toxumaların oksigen aclığını aradan qaldırır və immunitetin təbii fəaliyyətini tam olaraq bərpa edir.
Kolonohidroterapiya və mikrobiomun bərpası
Bağırsaqlardakı disbakteriozu (zərərli mühiti) təmizləmək və sağlam floranı bərpa etmək üçün aparatla Kolonohidroterapiya həyata keçirilir. Çünki immun sisteminin tam 70 faizi məhz bağırsaqlarda yerləşir və bağırsaq florası xəstədirsə qandakı iltihab heç vaxt dayanmır. Xüsusi yuma prosedurundan sonra xəstəyə fərdi probiotiklər təyin edilərək daxili müdafiə balansı sıfırdan qurulur.
Bioloji preparatlarla hüceyrəvi tənzimləmə
Zərurət olduqda pasiyentə sintetik iltihab əleyhinə dərmanlar deyil, qaraciyəri və böyrəkləri yükləməyən, bitki və mineral mənşəli bioloji preparatlar təyin edilir. Bu homotoksikoloji preparatlar hüceyrələri qidalandırır, bədənin özünü sağaltma mexanizmini sürətləndirir. Sağlamlıq laboratoriya kağızındakı rəqəmi dərmanla dəyişdirməkdə deyil, bədənin daxili balansını və özünü təmizləmə mexanizmini təbii yolla bərpa etməkdədir.
