Güzgüdə özünə baxarkən reallığı fərqli görmək, nə qədər arıq olsa da daim kökəlmək qorxusu ilə yaşamaq və qidadan imtina edərək bədəni acından öldürmək... Tibb dilində "Anorexia nervosa" adlanan bu vəziyyət sadəcə bir pəhriz, iştahasızlıq və ya estetik arıqlamaq istəyi deyil. O, həm psixikanı, həm də daxili orqanları eyni anda məhv edən, vaxtında və düzgün qarşısı alınmadıqda isə ölümlə nəticələnə bilən ən ağır qidalanma pozuntusudur.
Bir çox hallarda ailələr anoreksiyanı sadəcə "şıltaqlıq" kimi qəbul edərək, xəstəni məcbur yedizdirməklə problemi həll edəcəklərini düşünürlər. Digər tərəfdən isə klassik tibb bu xəstəliyi yalnız psixiatrik problem kimi dəyərləndirib xəstəni ağır kimyəvi antidepresanlarla yükləyir. Lakin anoreksiya dərin bioloji, nevroloji və metabolik kökləri olan mürəkkəb bir sistem xəstəliyidir. Bəs bu təhlükəli proses niyə yaranır? Xəstəliyin ilk əlamətləri nələrdir, diaqnoz necə qoyulur və İnteqrativ Təbabət orqanizmi bu uçurumdan necə xilas edir?
Anoreksiyanın yaranma səbəbləri nələrdir?
Anoreksiya bir gecədə yaranmır, o, bioloji, psixoloji və sosial amillərin bir araya gəlməsi ilə illər ərzində formalaşır. Xəstəliyi tətikləyən əsas səbəblər bunlardır:
Psixoloji amillər: Mükəmməliyyətçi (hər şeyi qüsursuz etməyə çalışan) şəxsiyyət tipi, uşaqlıq travmaları, özgüvən əskikliyi və həyatı üzərində idarəni itirmək qorxusu. Xəstə qidasını və çəkisini nəzarətdə saxlayaraq sanki bütün həyatını idarə etdiyi illüziyasına qapılır.
Sosial və cəmiyyət təzyiqi: Müasir dövrdə sosial şəbəkələrin, mediyanın və moda sənayesinin "zəiflik və həddindən artıq arıqlıq" anlayışını ideal gözəllik kimi təqdim etməsi, xüsusilə yeniyetmələrin psixikasına dağıdıcı təsir göstərir.
Bioloji və genetik köklər: Müasir İnteqrativ Təbabət sübut edir ki, anoreksiya sadəcə beyindəki bir düşüncə deyil. Xəstəliyin kökündə bədənin hormon balansının pozulması, beyindəki iştaha mərkəzlərinin düzgün işləməməsi və "Bağırsaq-Beyin" oxunun tamamilə sıradan çıxması dayanır. Ailəsində qidalanma pozuntusu, depressiya və ya asılılıq olan şəxslərdə genetik meyllilik daha yüksəkdir.
Anoreksiyanın əsas əlamətləri: Bədən necə reaksiya verir?
Xəstəlik adətən çox məsum bir pəhrizlə başlayır, lakin qısa müddətdə nəzarətdən çıxır. Anoreksiya həm davranışlarda, həm də fiziki bədəndə çox kəskin əlamətlərlə özünü göstərir:
Davranış və psixoloji əlamətlər:
Hər loxmanın kalorisini qorxu içində hesablamaq, qidaları xırda hissələrə bölərək saatlarla çeynəmək.
Başqalarının yanında yemək yeməkdən imtina etmək, yemək vaxtı bəhanələr gətirərək masadan qaçmaq.
Kökəlməkdən panik dərəcəsində qorxmaq, gün ərzində dəfələrlə tərəzidə çəkilmək və güzgüdə özünü daim "kök" görmək.
Həddindən artıq arıq olmasına baxmayaraq, fasiləsiz və ağır idman məşqləri etmək.
Fiziki (Bioloji) əlamətlər:
Bədən kütləsi indeksinin normadan çox aşağı düşməsi, sümüklərin nəzərə çarpacaq qədər üzə çıxması.
Hormonal çöküş: Qadınlarda reproduktiv sistemin fəaliyyətini dayandırması və aybaşının tamamilə kəsilməsi (amenoreya).
Saçların kəskin tökülməsi, dırnaqların qırılması, dərinin quruması və saralması.
Bədən istiliyini qorumaq üçün bütün dəri səthində narın, ağ tüklərin (lanuqo) yaranması.
Daimi üşümə, qan təzyiqinin düşməsi, xroniki yorğunluq və ürək döyüntülərinin (nəbzin) kəskin yavaşlaması.
Anoreksiyanın diaqnozu necə qoyulur?
Anoreksiyanın diaqnozu kompleks şəkildə, həm psixiatrik meyarlar, həm də daxili orqanların vəziyyətini yoxlayan tibbi analizlərlə qoyulur:
Psixoloji qiymətləndirmə: Mütəxəssis tərəfindən xəstənin qidaya, çəkisinə və bədən formasına münasibəti araşdırılır (DSM-5 beynəlxalq meyarlarına əsasən).
Laborator qan analizləri: Qan azlığı (anemiya), elektrolit disbalansı (kalium, natrium əskikliyi), qaraciyər və böyrək funksiyaları, qalxanabənzər vəzi hormonları yoxlanılır.
Elektrokardioqramma (EKQ): Uzunmüddətli aclıq ürək əzələsini əritdiyi və ritm pozuntusu yaratdığı üçün ürəyin fəaliyyəti mütləq yoxlanılır.
Sümük sıxlığının ölçülməsi: Kalsium və D vitamini çatışmazlığı sümük əriməsi (osteoporoz) yaratdığı üçün sümüklərin vəziyyəti radioloji olaraq dəyərləndirilir.
Kimyəvi dərmanlarla müalicənin gizli təhlükələri
Klassik tibbdə anoreksiya diaqnozu qoyulduqda xəstəyə çox vaxt ağır psixiatrik dərmanlar (antidepresanlar, trankvilizatorlar) təyin edilir. Lakin bu yanaşma orqanizmin bioloji vəziyyətini tamamilə gözardı edir.
Artıq həzm funksiyasını, mədə turşuluğunu və ferment istehsalını itirmiş, qaraciyəri zəifləmiş bir orqanizmə sintetik kimyəvi dərmanlar vermək o orqanları tamamilə iflasa uğradır. Antidepresanlar beyni süni şəkildə uyuşdursa da, bədənin hüceyrəvi aclığını, məhv olmuş bağırsaq florasını və çökmüş maddələr mübadiləsini bərpa etmir. Üstəlik, bu dərmanların qaraciyərə və böyrəklərə verdiyi toksik yük onsuz da taqətdən düşmüş orqanizmi daha da zəhərləyir.
İnteqrativ Təbabət Yanaşması: Bədəni və psixikanı təbii yolla necə sağaltmalı?
Bioloji Təbabət Klinikası olaraq bildiririk ki, anoreksiyanın müalicəsi orqanizmlə savaşmaqla deyil, onunla hüceyrə səviyyəsində barışmaqla mümkündür. İnteqrativ Təbabətdə məqsədimiz xəstəni psixotrop dərmanlarla uyuşdurmaq deyil, zəifləmiş sinir sistemini, çökmüş maddələr mübadiləsini və psixo-emosional balansı bioloji yollarla bərpa etməkdir.
Klinikamızda anoreksiyanın müalicəsində pasiyentlərə multidissiplinar (həkim, psixoterapevt və dietoloq nəzarəti) yanaşılır və orqanizmi oyadan aşağıdakı bioloji üsullar tətbiq edilir:
"Bağırsaq-Beyin" oxunun və mikrobiomun bərpası
Tibb sübut edir ki, psixikamızı idarə edən və iştahamızı tənzimləyən xoşbəxtlik hormonunun (serotoninin) 90 faizi beyində deyil, məhz bağırsaqlarda istehsal olunur. Anoreksiya xəstələrində uzunmüddətli aclıq səbəbindən bağırsaq florası (mikrobiom) tamamilə məhv olur. Xüsusi təmizlənmə və fərdi seçilmiş probiotiklər vasitəsilə bağırsaq florası sıfırdan qurulur. Həzm sistemi bərpa olunduqca beyinə gedən siqnallar yaxşılaşır, xəstədə təbii iştaha və həyata qarşı sağlam münasibət oyanır.
Neyralterapiya ilə sinir sisteminin tənzimlənməsi
Anoreksiyanın kökündə yatan ağır qorxu, bədən qəbulsuzluğu və sinir gərginliyini aradan qaldırmaq üçün Neyralterapiya tətbiq edilir. Bədənin xüsusi refleksogen nöqtələrinə və vegetativ sinir sisteminin mərkəzlərinə edilən bu tam zərərsiz bioloji inyeksiyalar daxili qısaqapanmanı açır. Xəstənin psixo-emosional vəziyyəti sabitləşir, bədənin stressə və qorxuya qarşı müqaviməti kimyəvi sakitləşdiricilər olmadan təbii yolla artır.
Ozonoterapiya və hüceyrəvi qidalanma
Uzun sürən aclıqdan sonra toxumalar ciddi oksigen və qida çatışmazlığı yaşayır, maddələr mübadiləsi isə donma nöqtəsinə gəlir. Qana tətbiq edilən Ozonoterapiya orqanizmi ən yüksək səviyyədə aktiv oksigenlə təmin edir, hüceyrələrin enerji istehsalını sürətlə bərpa edir. Eyni zamanda orqanizmi yormayan, mədədən birbaşa sovrulan bitki və mineral mənşəli bioloji preparatlar vasitəsilə bədən hüceyrəvi səviyyədə qidalandırılır.
Məqsədimiz tərəzidəki rəqəmləri zorla artırmaq deyil, bədənin daxili balansını, beyin-bağırsaq əlaqəsini və sağlam yaşamaq istəyini İnteqrativ Təbabətin gücü ilə yenidən bərpa etməkdir.
