Min illərdir Şərq təbabətində sağlamlıq və uzunömürlülük eliksiri kimi qəbul edilən yaşıl çay, bu gün müasir elmin də ən çox araşdırdığı təbii vasitələrdən biridir. Qara çaydan fərqli olaraq, yaşıl çay yarpaqları fermentasiya, yəni oksidləşmə prosesinə məruz qalmadığı üçün tərkibindəki bioloji aktiv maddələri, antioksidantları və vitaminləri tamamilə qoruyub saxlayır.
Klassik tibb metabolik problemləri, xroniki yorğunluğu, artıq çəkini və ya diqqət əskikliyini çox vaxt sintetik stimulyatorlarla aradan qaldırmağa çalışsa da, İnteqrativ Təbabət orqanizmin daxili ehtiyatlarını təbii yolla oyadan yaşıl çay kimi güclü antioksidant mənbələrinə müraciət edir. Bəs bu sadə görünən içki hüceyrələrimizi necə gəncləşdirir? Onun bədən çəkisinə təsiri necədir? Onu necə düzgün dəmləmək lazımdır və kimlər üçün təhlükəli ola bilər?
Yaşıl çay nədir və onun bioloji gücü nədən ibarətdir?
Yaşıl çayın əsas bioloji gücü onun tərkibindəki "Katexinlər" (xüsusilə EGCG olaraq bilinən epigallokatexin qallat maddəsi) və "L-teanin" adlı unikal amin turşusu ilə bağlıdır. Bu iki maddənin birləşməsi bədəndə həm fiziki, həm də nevroloji səviyyədə dərin bərpa proseslərini işə salır. Eyni zamanda, yaşıl çay sink, maqnezium, xrom, selen kimi minerallarla və C vitamini ilə olduqca zəngindir. Bu zəngin tərkib orqanizmin müdafiə mexanizmlərini aktivləşdirərək hüceyrə səviyyəsində təmizlənmə yaradır.
Yaşıl çayın orqanizmə əsas faydaları nələrdir?
Müntəzəm və düzgün dəmlənmiş yaşıl çay içmək orqanizmdə aşağıdakı həlledici funksiyaları yerinə yetirir:
Hüceyrəvi gəncləşmə (Anti-aging): Tərkibindəki güclü EGCG katexini hüceyrələri paslandıran və qocaldan sərbəst radikalları neytrallaşdırır. DNT zədələnməsinin qarşısını alaraq həm xərçəng riskini azaldır, həm də daxili orqanların bioloji yaşını gəncləşdirir.
Qaraciyərin detoksikasiyası: Toksinlərin bədəndən atılmasını sürətləndirir və qaraciyərin yükünü əhəmiyyətli dərəcədə yüngülləşdirir. Qaraciyər yağlanmasının qarşısını almaqda ən təbii və effektiv vasitələrdən biridir.
Ürək və damar sağlamlığı: Qandakı "pis" xolesterinin oksidləşməsinin qarşısını alır, damar divarlarının elastikliyini bərpa edir və qan dövranını yaxşılaşdıraraq qan təzyiqini tənzimləməyə dəstək olur.
Yaşıl çay və beyin sağlamlığı (L-teanin möcüzəsi)
Bir çox insan yuxusuzluğu və yorğunluğu aradan qaldırmaq üçün gün ərzində çoxlu qəhvəyə müraciət edir. Lakin qəhvə qana anidən kofein buraxaraq kortizol (stress hormonu) sıçrayışı yaradır, təsiri keçdikdə isə daha kəskin yorğunluq gətirir. Yaşıl çay isə tərkibindəki "L-teanin" amin turşusu sayəsində kofeinin beyinə aqressiv təsirini yumşaldır. L-teanin beyində rahatlıq və xoşbəxtlik dalğaları (alfa dalğaları) yaradır. Nəticədə insan həm çox gümrah və diqqətli olur, həm daxili panika və ya təşviş yaşamır, həm də sinir sistemi lazımsız yerə yorulmur.
Yaşıl çay ilə arıqlamaq mümkündür?
Yaşıl çay dünyada ən çox çəki atmaq məqsədilə istifadə edilən təbii içkilərdən biridir və bunun elmi əsasları olduqca güclüdür. Yaşıl çay birbaşa yağ hüceyrələrinin parçalanması prosesini (lipoliz) aktivləşdirir. Tərkibindəki EGCG maddəsi yağ yandırmağa cavabdeh olan hormonların, xüsusilə noradrenalinin səviyyəsini artırır.
Bədən termogenez (istilik istehsalı) prosesini sürətləndirir və maddələr mübadiləsi normaldan daha sürətli işləməyə başlayır. Xüsusilə idman və ya yüngül fiziki aktivlikdən əvvəl içilən yaşıl çay, qarın nahiyəsində toplanan inadkar visseral yağların (daxili orqan ətrafı yağların) parçalanaraq enerjiyə çevrilməsinə böyük təkan verir. Lakin unutmaq olmaz ki, yaşıl çay təkbaşına bir möcüzə deyil; o, düzgün qidalanma və aktiv həyat tərzi ilə birləşdikdə arıqlamaq üçün mükəmməl bir katalizator rolunu oynayır.
Yaşıl çay ilə kökəlmək mümkündür?
Yaşıl çayın özü sıfır kaloriyə malikdir. Yəni sadə, şəkərsiz dəmlənmiş bir yaşıl çay içərək kökəlmək bioloji cəhətdən qeyri-mümkündür. Lakin bəzi insanlar yaşıl çay içdikdən sonra çəki aldıqlarını iddia edirlər. Bunun arxasında dayanan əsas səbəb çayın özü deyil, onun necə istehlak edilməsidir.
Əgər siz yaşıl çayın içinə bol miqdarda şəkər tozu, mürəbbə, böyük qaşıqlarla bal və ya yağlı süd əlavə edirsinizsə, artıq sıfır kalorili bir içkini yüksək kalorili bir desertə çevirmiş olursunuz. Bundan əlavə, yaşıl çay metabolizmanı sürətləndirdiyi üçün bəzi həssas mədəli insanlarda tez acma hissi yarada bilər. Əgər çay içdikdən sonra yaranan bu iştahanı karbohidratlı, unlu və şirin qidalarla bastırmağa çalışsanız, təbii olaraq çəki artımı müşahidə ediləcəkdir.
Yaşıl çay dərini necə gəncləşdirir?
Dərimizin vaxtından əvvəl qocalması, qırışların yaranması və solğunlaşması çox vaxt hüceyrəvi oksidativ stressin nəticəsidir. Yaşıl çay yüksək antioksidant tutumu ilə bu stressin qarşısını alan ən güclü təbii baryerdir. O, dərinin elastikliyini təmin edən kollagen və elastin zülallarının parçalanmasının qarşısını alır. Həm daxildən içildikdə, həm də xaricdən tonik kimi dəriyə tətbiq edildikdə sızanaq (akne) yaranmasına səbəb olan iltihabı azaldır, məsamələri daraldır və dəriyə təbii, canlı bir parıltı bəxş edir.
Yaşıl çay necə dəmlənməli və nə zaman içilməlidir?
Çayın bioloji dəyərini məhv etməmək üçün onu düzgün hazırlamaq çox vacibdir.
Dəmləmə temperaturu: Yaşıl çayı əsla qaynar su ilə (100 dərəcə) dəmləmək olmaz. Qaynar su çayın tərkibindəki bütün faydalı katexinləri yandırır və çaya çox acı, kəskin bir dad verir. Su qaynayıb 80-85 dərəcəyə qədər soyuduqdan sonra yarpaqların üzərinə əlavə edilməli və 3-5 dəqiqə dəmlənməlidir.
Qəbul vaxtı: Yaşıl çayı səhər tezdən tam acqarına içmək mədəni qıcıqlandıra və ürəkbulanma yarada bilər. Ən ideal vaxt səhər yeməyindən və ya günorta yeməyindən 1 saat sonradır. Axşam saatlarında içilməsi kofeinə görə yuxuya getməyi çətinləşdirə biləcəyi üçün, adətən günün birinci yarısında və ya axşamüstü qəbulu məsləhətdir.
Gündəlik nə qədər yaşıl çay içmək təhlükəsizdir?
Hər bir faydalı məhsulda olduğu kimi, yaşıl çayda da qızıl qayda balansı qorumaqdır. Sağlam bir yetkin insan üçün gün ərzində 2 və ya ən çox 3 fincan yaşıl çay içmək həm antioksidant faydasını almaq, həm də metabolizmanı canlı tutmaq üçün tamamilə kifayətdir. Dozanı həddindən artıq aşmaq (gündə 5-6 fincandan çox) bədəndə kofein artıqlığına, ürək çırpıntısına, əsəbilik halına və bəzi mineralların bədəndən yuyulub getməsinə səbəb ola bilər.
Kimlər yaşıl çay istifadə edə bilməz?
Təbii içki olmasına baxmayaraq, bəzi hallarda yaşıl çayın istifadəsi məhdudlaşdırılmalı və ya diqqətli qəbul edilməlidir:
Qanazlığı (Anemiya) olanlar: Yaşıl çayın tərkibindəki tanin maddəsi qidadakı dəmiri özünə bağlayaraq onun qana sorulmasının (mənimsənilməsinin) qarşısını alır. Dəmir əskikliyi olanlar bu çayı yeməklə birlikdə deyil, ən azı 2 saat fasilə ilə içməlidir.
Mədə xorası və qastriti olanlar: Acqarına tünd dəmlənmiş yaşıl çay içmək mədə turşuluğunu artıraraq selikli qişanı zədələyə və ağrılara səbəb ola bilər.
Hamilələr və süd verən analar: Tərkibindəki kofein səbəbindən hamilə qadınların gün ərzində 1 fincandan artıq yaşıl çay qəbul etməsi məsləhət görülmür, çünki kofein cift vasitəsilə körpəyə keçə bilər.
İnteqrativ təbabət ilə bədənin daxili təmizlənməsi
Yaşıl çay gündəlik olaraq orqanizmi toksinlərdən qorumaq, arıqlamağa dəstək olmaq və daxili balansı saxlamaq üçün əla bir profilaktik vasitədir. Lakin Bioloji Təbabət Klinikasında xüsusi olaraq qeyd edirik ki, əgər bədəndə ağır dərəcəli qaraciyər yağlanması, xroniki yorğunluq sindromu, dərin metabolik pozuntular, hormonal disbalans nəticəsində yaranan irimiqyaslı piylənmə və toksin yüklənməsi varsa, sadəcə ev şəraitində çay içmək bu mürəkkəb bioloji blokadanı aça bilməz.
Belə dərin hallarda orqanizmi və hüceyrələri xilas etmək üçün xəstələrə damardaxili Ozonoterapiya tətbiq olunur. Qana verilən aktiv oksigen dərhal hüceyrələrarası boşluqdakı toksinləri və piyləri parçalayır, qaraciyərin yükünü azaldır, qan dövranını sürətləndirir və damarları açır. Eyni zamanda bağırsaqların bioloji bərpası (Kolonohidroterapiya və mikrobiom müalicəsi) ilə orqanizmin vitaminləri sorma qabiliyyəti yenidən aktivləşdirilir. Bizim məqsədimiz xəstəni sintetik arıqlama dərmanlarına və ya stimulyatorlara məhkum etmək deyil, bədənin daxili təmizlənmə və özünü sağaltma mexanizmini İnteqrativ Təbabətin gücü ilə yenidən işə salmaqdır.
