Uşaqlarda Pnevmoniya Necə Müalicə Olunur? Riskləri Nələrdir?

Pnevmoniya, ilk növbədə alveollar kimi tanınan kiçik hava kisələrinə təsir edən ağciyərin iltihablı bir vəziyyətidir. Alveollar irin və ya digər maye ilə dolu ola bilər ki, bu da öskürək, qızdırma, sinə ağrısı və nəfəs almaqda çətinlik kimi simptomlara səbəb olur. Pnevmoniya müxtəlif mikroorqanizmlər, o cümlədən bakteriyalar, viruslar, göbələklər və parazitlər tərəfindən törədilə bilər. Yüngüldən şiddətə qədər dəyişə bilər və hətta bəzi hallarda həyat üçün təhlükə yarada bilər.

Pnevmoniya körpələrdən tutmuş yeniyetmələrə qədər hər yaşda olan uşaqları təsir edə bilər.

Bəs ağır fəsadları olan pnevmoniyanın uşaqlarda yaranma səbəbləri nələrdir?

Sözü gedən vəziyyət müxtəlif mikroorqanizmlər, o cümlədən bakteriyalar, viruslar, göbələklər və parazitlər tərəfindən törədilə bilər. Uşaqlarda bu halın ən çox yayılmış səbəbləri viruslar və bakteriyalardır. Gəlin sözü gedən iltihanla əlaqəli əsas patogenlərdən bəziləri ilə tanış olaq:

Viruslar.Bunlara aiddir;

Respirator Sinsitial Virus (RSV). Xüsusilə qış aylarında körpələrdə və gənc uşaqlarda tez-tez rast gəlinir.
Qrip Virusu. Mövsümi qrip uşaqlarda viral pnevmoniyaya səbəb ola bilər.
Adenovirus. Uşaqlarda pnevmoniya da daxil olmaqla tənəffüs yolu infeksiyalarına səbəb ola bilər.
Paraqrip Virusu. Krup və pnevmoniyaya qədər irəliləyə bilən digər tənəffüs xəstəliklərinin ümumi səbəbi.

Bakteriyalar. Bunlara aiddir;

Streptococcus pneumoniae. Bu ağciyər iltihabının ən çox yayılmış bakterial səbəblərindən biridir.
Haemophilus influenzae. Xüsusilə b növü (Hib) uşaqlarda bu vəziyyətə səbəb olsa da, peyvənd olunan uşaqlarda bu hal əhəmiyyətli dərəcədə az olur.
Mycoplasma pneumoniae. Atipik pnevmoniyaya səbəb olur və daha yuxarı yaşlı uşaqlar və yeniyetmələrdə rast gəlinir.
Chlamydia pneumoniae: Atipik pnevmoniyanın başqa bir səbəbi.
Staphylococcus aureus. Çox vaxt viral infeksiyadan sonra daha ağır pnevmoniyaya səbəb ola bilər.
A qrupu Streptokok (QAS). Nadir, lakin tez-tez uşaqda digər invaziv infeksiyalarla əlaqəli ağır pnevmoniyaya səbəb ola bilər.

Göbələklər. Xüsusilə immun sistemi zəifləmiş uşaqlarda, məsələn, HİV/AİDS olan uşaqlarda pneumocystis jirovecii müşahidə olunur.

Parazitlər. Nadir hallarda parazitlər, adətən də toxoplasma gondii immun çatışmazlığı olan uşaqlarda pnevmoniyaya səbəb ola bilər.

Uşaqların həm viral, həm də bakterial pnevmoniyadan təsirlənə biləcəyini qeyd etmək vacibdir və bu ikisi arasındakı fərqin düzgün müəyyənləşdirilməsi müvafiq müalicə üçün çox vacibdir. uşaqlarda pnevmoniyanın inkişafına müxtəlif risk faktorları, o cümlədən;

Qidalanma
İzdihamlı həyat şəraiti
Ana südü ilə qidalanmamaq
Uşağın tütün tüstüsünə məruz qalması
zəifləmiş immunitet sistemləri və s. kimi hallar kömək edir.

Uşaqlarda pnevmoniyanın simptomları nələrdir?

Bu halın simptomları uşağın yaşı, infeksiyanın səbəbi və uşağın ümumi sağlamlığı kimi amillərə görə dəyişə bilər. Yəni bəzi uşaqlarda onun simptomları yüngül olduğu halda, bəzilərində ağır ola bilər. Sözü gedən vəziyyətin ümumi simptomlarına aşağıdakılar daxildir:

Öskürək. Uşaqlarda pnevmoniya olduqda onlarda adətən davamlı öskürək olur. Bu zaman uşaq öskürərkən bəlğəm və ya selik də gələ bilər.

Sürətli və ya çətin nəfəs alma. Uşaq adi haldan daha sürətli nəfəs ala bilər və onun nəfəs alması dayaz və ya gərgin görünə bilər. Uşaqda pnevmoniyanın ağır hallarda, qabırğaları arasındakı və boyun ətrafındakı dərinin hər nəfəslə içəri çəkilmələr ola bilər.

Qızdırma. Yüksək bədən istiliyi pnevmoniyanın ümumi simptomudur. Uşaqda pnevmpnoya səbəbilə olan qızdırma ani və yüksək ola bilər.

Sinə ağrısı. Pnevmoniya olan uşaqlar, xüsusilə öskürərkən və ya dərindən nəfəs aldıqda sinə ağrısı və ya sinədə narahatlığı hiss edə bilərlər.

Xırıltı. Bəzi uşaqlarda tənəffüs zamanı yaranan yüksək xırıltı səsi ola bilir.

Yorğunluq. Uşaqlarda pnevmoniya onlarda yorğunluq və letarjiyə səbəb ola bilər. Bu zaman uşaqlar həmişəkindən daha yorğun görünə bilər.

İştahsızlıq. Uşaq pnevmoniya səbəbilə işhatsız olur və çəki itirir.

Burun alovlanması. Pnevmoniya səbəbilə uşağın nəfər alması çətinləşdiyi üçün nəfəs aldıqda onun burun dəliklərinin genişləndiyini görə bilərsiniz.

Mavi dodaqlar və ya dırnaq çarpayıları. Uşaqda pnevmoniyanın ağır hallarında, uşağın dodaqları və ya dırnaq çarpayıları oksigen çatışmazlığını göstərən mavi rəng ala bilər.

Uşaqlarda, xüsusən də körpələrdə simptomların qıcıqlanma, qidalanma ilə bağlı çətinliklər və ya davranış dəyişiklikləri kimi daha qeyri-spesifik ola biləcəyini bilmək vacibdir. Əgər uşaqda pnevmoniya olduğundan şübhələnirsinizsə və ya bu simptomları göstərirsə, təcili pediatr müayinəsi mütləqdir.

Uşaqlarda pnevmoniya keçicidirmi?

Bəli, infeksiyanın əsas səbəbindən asılı olaraq bu hal yoluxucu ola bilər. Onun yoluxuculuğu ilk növbədə xəstəliyə cavabdeh olan infeksion agent tərəfindən müəyyən edilir.

Uşaqlarda pnevmoniyanın yoluxucu təbiəti ilə bağlı bəzi əsas məqamlar bunlardır:

Viral pnevmoniya. Sözü gedən hal bir çox hallarına viruslar, məsələn, respirator sinsitial virus (RSV), qrip, adenovirus və başqaları səbəb olur. Viral pnevmoniya yüksək yoluxucu olan viruslardır. Adətən ona yoluxmuş şəxs öskürən və ya asqırdıqda tənəffüs damcıları ilə yayılır. Uşağın əllərinin tez-tez yuyulması və öskürən və ya asqıran zaman ağız və burnu örtmək kimi yaxşı gigiyena qaydaları viral pnevmoniyanın yayılmasını azaltmağa kömək edə bilər.

Bakterial pnevmoniya. Streptococcus pneumoniae və ya Haemophilus influenzae kimi bakteriyaların yaratdığı bakterial pnevmoniya da yoluxucudur. Bununla belə, bakterial pnevmoniya ümumilikdə viral pnevmoniyadan daha az yoluxucudur.
Bakterial pnevmoniyanın ötürülməsi üçün yoluxmuş şəxslə yaxın və uzunmüddətli təmas tələb olunur. Bakterial pnevmoniya üçün antibiotik müalicəsi yoluxma müddətini azaltmağa kömək edir.

Atipik pnevmoniya. Bəzi pnevmoniya növləri, məsələn, mikoplazma pnevmoniyası və ya xlamidiya pnevmoniyası atipik hesab olunur. Bu infeksiyalara həm bakteriya, həm də virusların xüsusiyyətlərini paylaşan bakteriyalar səbəb olur. Atipik pnevmoniya yoluxucu ola və ötürülmə yoluxmuş uşağın tənəffüs damcıları ilə baş verə bilər.

Uşaqlarda pnevmoniyanın diaqnozu necə qoyulur?

Uşaqlarda bu vəziyyətin diaqnozu adətən klinik qiymətləndirmə, tibbi tarix və bəzi hallarda diaqnostik testlərin birləşməsini əhatə edən bir neçə addımdan ibarətdir:

Tibbi tarixçə və fiziki müayinə. Həkim uşağın simptomları, onların başlanğıcı və hər hansı müvafiq əsas sağlamlıq vəziyyəti haqqında məlumat daxil olmaqla ətraflı tibbi tarixçə toplamaqla müayinəsə başlayacaq.

Eyni zamanda bu zaman uşağın ümumi sağlamlığını, tənəffüs dərəcəsini, ürək döyüntüsünü və tənəffüs çatışmazlığı əlamətlərini qiymətləndirmək üçün hərtərəfli fiziki müayinə aparılacaq.

Kliniki simptomlar. Diaqnozda öskürək, sürətli və ya çətin nəfəs alma, qızdırma, sinə ağrısı, xırıltı, yorğunluq, iştahsızlıq kimi simptomların olması nəzərə alınacaq.

Döş qəfəsinin rentgenoqrafiyası. Sinə rentgenoqrafiyası pnevmoniyanın varlığını təsdiqləmək və ağciyərlərdə infeksiyanın dərəcəsini və yerini müəyyən etmək üçün istifadə olunur. Bu, uşaqdakı pnevmoniyanı digər tənəffüs xəstəliklərindən fərqləndirməyə kömək edə bilər.

Laboratoriya testləri. Uşağın ağ qan hüceyrələrinin sayını və infeksiyanın digər göstəricilərini qiymətləndirmək üçün qan testləri aparıla bilər.
Yüksək ağ qan hüceyrələrinin sayı bakterial infeksiyaya səbəb ola bilər, ağ qan hüceyrələrinin müəyyən nümunələri isə viral infeksiyaya işarə edə bilər.

Nazofarengeal tampon və ya PCR testi. Bəzi hallarda, xüsusən də spesifik tənəffüs yoluxucu virusların yayılması zamanı, viral patogenlərin mövcudluğunu müəyyən etmək üçün həkim tərəfindən nazofarengeal tampon və ya polimeraza zəncirvari reaksiya (PZR) testi aparıla bilər.

Oksigen doyma monitorinqi. Uşaqdakı problemin şiddətini və əlavə oksigen ehtiyacını qiymətləndirmək üçün xüsusilə tənəffüs çətinliyinin aşkar olduğu hallarda oksigenlə doyma səviyyələrinə nəzarət edilə bilər.

Bəlğəm mədəniyyəti. Uşağın bəlğəm çıxara bildiyi hallarda, infeksiyaya səbəb olan spesifik bakteriyaları müəyyən etmək üçün bəlğəmdən nümunə toplana və becərilə bilər.

Bununla belə, kiçik uşaqlardan bəlğəm nümunələri əldə etmək çətin olduğu üçün diaqnoz üçün məcburi üsul deyil. Onun diaqnoz yanaşması uşağın yaşına və simptomların şiddətinə görə dəyişə bilər.

Uşaqlarda pnevmoniyanın müalicəsi varmı?

Sözü gedən iltihabın müalicəsi virus və ya bakterial olmasından asılı olmayaraq infeksiyanın əsas səbəbindən asılıdır.
Uşaqlarda pnevmoniyanın müalicəsinin əsas komponentləri bunlardır:

Bakterial pnevmoniya üçün antibiotiklə. Pnevmoniya bakteriyalardan qaynaqlanırsa, həkim müalicə üçün antibiotiklər təyin edəcək.

Viral pnevmoniya üçün antiviral dərmanlar. Əksər viral pnevmoniyalar dəstəkləyici qayğı ilə idarə olunur. Xüsusi hallarda isə antiviral dərmanlar təyin edilə bilər.

Dəstəkləyici baxım. Uşaqlarda bu problemin idarə edilməsində dəstəkləyici qayğı mühüm rol oynayır. Bura adekvat nəmləndirmənin təmin edilməsi, qızdırma və narahatlığı idarə etmək üçün qızdırmanı azaldan üsullardan istifadə və qidalı pəhrizin təmin edilməsi daxildir.

Ağır hallarda, uşağın tənəffüsünü izləmək və dəstəkləmək, venadaxili mayelərin verilməsi və zəruri hallarda oksigen terapiyasının aparılması üçün xəstəxanaya yerləşdirmə tələb oluna bilər.

Tənəffüs dəstəyi. Pnevmoniya olan uşaqlar, xüsusilə ağır hallarda nəfəs almaqda çətinlik çəkə bilərlər. Belə hallarda tənəffüs dəstəyi, o cümlədən əlavə oksigenin istifadəsi və ya nadir hallarda mexaniki ventilyasiya lazım ola bilər.

Tez-tez monitorinq. Həkim uşağın həyati əlamətlərini, o cümlədən tənəffüs dərəcəsini, ürək dərəcəsini və oksigenlə doyma səviyyəsini müalicə müddətində daim izləyəcək. Ona görə də uşağın irəliləyişini qiymətləndirmək üçün müntəzəm yoxlamalar və təqib görüşləri təyin olunur ki, həmin görüşlərin hər birində iştirak mütləqdir.

Sonrakı baxım. Uşağın müalicəyə yaxşı cavab verməsini və infeksiyanın aradan qalxmasını təmin etmək üçün müalicədən sonrakı qayğı vacibdir. Lazım gələrsə, həkim təkrar sinə rentgenoqrafiyası kimi əlavə testlər də tələb edə bilər.

Pnevmoniyaların müalicəsində inteqrativ təbabətin yanaşması: İlk növbədə xəstəliyin virus və ya bakterial etiologiyalı olduğu dəqiqləşdirilir. İzopatik terapiya preparatlarından istifadə etməklə ağciyərlərdəki lokal iltihabı prosesə təsir etmiş oluruq. Eyni vaxtda hər törədiciyə uyğun xüsusi polisaxarid tərkibli izopatik haptenlərdən istifadə olunur ki bununla da xəstəliyə etiopatogenetik yanaşmış oluruq. Bronx-ağciyər selikli qişasının tamlığını bərpa etməklə orqanizmin normal immun sistemini bərpa etmək mümkündür. Bunun üçün mikrobiyoloji preparatlar təyin edirik ki, orqanizmin zəifləmiş funksiyalarını, müqaviməti bərpa olunsun.

Uşaqlarda Pnevmoniya İlə Bağlı Ən Çox Soruşulan Suallar

Uşaqlarda pnevmoniya müalicəsi necə aparılır?

Usaqlarda pnevmoniya mualicesi xəstəliyin səbəbinə əsasən planlanır. Bakterial pnevmoniya antibiotiklərlə, viral pnevmoniya isə dəstəkləyici baxımla və bəzi hallarda antiviral dərmanlarla müalicə olunur.

Uşaqlarda pnevmoniya əlamətləri hansılardır?

Usaqlarda pnevmoniya elametleri öskürək, yüksək hərarət, sürətli nəfəsalma, sinə ağrısı, iştahsızlıq və yorğunluq kimi simptomlarla özünü göstərə bilər.

Uşaqlarda pnevmoniya elametleri nə zaman başlayır?

Uşaqlarda pnevmoniya əlamətləri adətən infeksiyadan sonra 1-3 gün ərzində baş qaldırır və bu müddətdə tənəffüs çətinliyi və qızdırma kimi simptomlarla irəliləyir.

Pnevmoniya neçə günə sağalır?

Pnevmoniyanın sağalma müddəti uşağın yaşından, immun sistemindən və infeksiyanın növündən asılı olaraq dəyişir. Yüngül hallarda pnevmoniya 7-10 günə sağala bilər, ağır hallarda isə daha uzun müddət tələb oluna bilər.

Pnevmoniya keçicidirmi?

Bəli, pnevmoniya keçicidir. Xüsusilə uşaqlarda viral pnevmoniya tənəffüs damcıları ilə asanlıqla yayılır. Bakterial pnevmoniya isə daha az yoluxucudur, lakin yaxın təmasla keçə bilər.

Pnevmoniya müalicəsi ev şəraitində mümkündürmü?

Yüngül hallarda uşaqlarda pnevmoniya müalicəsi ev şəraitində mümkündür, lakin hər zaman pediatr nəzarəti altında olmalıdır. Ağır hallarda isə xəstəxana müalicəsi tələb oluna bilər.

Pnevmoniya yoluxucudurmu?

Bəli, pnevmoniya yoluxucudur. Yoluxma riski, infeksiyanın törədicisinə görə dəyişir. Virus mənşəli pnevmoniyalar daha asan yayılır.

Pnevmoniya xesteıoyo nedir?

Pnevmoniya xəstəliyi ağciyərlərdəki alveolların iltihabıdır və bu zaman alveollar maye və ya irinlə dolur. Bu, öskürək, qızdırma və nəfəs çətinliyi kimi simptomlara səbəb olur.