HPV (İnsan Papilloma Virusu) cinsi yolla ötürülən ən geniş yayılmış infeksiyalardan biridir. Bu virusun 200-ə yaxın növü mövcuddur və onların təxminən 20-si genital infeksiyalara səbəb olur.
HPV-nin:
- Yüksək riskli tipləri – xərçəngə səbəb olur
- Aşağı riskli tipləri – genital ziyillər yaradır
Yüksək riskli HPV növləri:
- Qadınlarda: uşaqlıq boynu xərçəngi, vagina, anus və orofarenks xərçəngi
- Kişilərdə: anus və penis xərçəngi ilə əlaqələndirilir
HPV necə yoluxur?
HPV əsasən:
- Vaginal, anal və oral cinsi əlaqə yolu ilə
- Yoluxmuş dəri ilə təmas zamanı
ötürülür.
❗ Prezervativlər riski azaldır, lakin tam qoruma təmin etmir, çünki virus dəri təması ilə də ötürülə bilər.
HPV peyvəndi nədir?
HPV peyvəndi virusdan qorunmaq üçün hazırlanmış profilaktik (qoruyucu) vaksindir.
Əsas məqsədi:
- HPV infeksiyasının qarşısını almaq
- Uşaqlıq boynu və digər xərçənglərin riskini azaltmaq
HPV peyvəndinin növləri
1. Gardasil 4
HPV 6, 11, 16 və 18 tiplərinə qarşı qoruyur
2. Gardasil 9
HPV 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 və 58 tiplərinə qarşı qoruyur
3. Cervarix
HPV 16 və 18 tiplərinə qarşı qoruyur
HPV peyvəndi kimlərə vurulur?
HPV vaksini:
- Həm qadınlara, həm də kişilərə tətbiq olunur
- Tövsiyə olunan yaş: 11–12 yaş
- Minimum yaş: 9 yaş
✔ Ən effektiv nəticə cinsi aktivlik başlamazdan əvvəl əldə edilir
HPV peyvəndi neçə doza vurulur?
- 9–14 yaş: 2 doza
- 15–26 yaş: 3 doza
Doza intervalları
9–14 yaş:
- 1-ci doza
- 2-ci doza → 6 ay sonra
15–26 yaş:
- 1-ci doza
- 2-ci doza → 2 ay sonra
- 3-cü doza → 6 ay sonra
📌 Araşdırmalar göstərir ki, 27–45 yaş arası şəxslərdə də effektiv ola bilər
HPV peyvəndi nə qədər qoruyur?
- Təxminən 10 il və daha çox qoruma təmin edir
- Qoruyucu təsir 2-ci dozadan sonra başlayır
HPV peyvəndi genital ziyillərdən qoruyurmu?
Bəli. HPV 6 və 11 tiplərinə qarşı olan peyvəndlər genital ziyillərə qarşı yüksək qoruma təmin edir.
HPV peyvəndinin yan təsirləri varmı?
Ən çox rast gəlinən:
- İnyeksiya yerində qızartı
- Yüngül şişkinlik
- Ağrı
✔ Ciddi yan təsirlər çox nadirdir
HPV peyvəndi canlı vaksin deyil
HPV vaksini:
- Rekombinant vaksindir
- Canlı virus tərkibli deyil
- Təhlükəsiz hesab olunur
HPV peyvəndindən əvvəl analiz lazımdırmı?
❌ Xeyr
HPV testi və ya smear testi peyvənddən əvvəl mütləq deyil
Peyvənddən sonra müayinə lazımdırmı?
✔ Bəli
Peyvənddən sonra belə:
- Uşaqlıq boynu skrininqi (Pap smear) davam etdirilməlidir
Hamiləlikdə HPV peyvəndi
- Hamiləlik zamanı tövsiyə edilmir
- Lakin təsadüfən vurularsa, ciddi risk sübut edilməyib
Cinsi əlaqədən sonra HPV peyvəndi
✔ Vurula bilər
Lakin:
- Mövcud infeksiyanı müalicə etmir
- Digər HPV tiplərindən qoruyur
HPV peyvəndi harada vurulur?
- Əzələdaxili (0.5 ml) tətbiq olunur
- Qol və ya ayaq nahiyəsinə vurulur
Gardasil 9 qiyməti nədən asılıdır?
Gardasil 9 qiyməti aşağıdakı amillərə görə dəyişə bilər:
- İstehsalçı və idxal kanalı
- Saxlanma şəraiti
- Klinik xidmətlər (konsultasiya, inyeksiya)
- Doza sayı və paket təklifləri
HPV peyvəndi qiymətinə təsir edən faktorlar
- Peyvəndin növü
- Qoruduğu HPV tiplərinin sayı
- Doza sayı
- Klinik şərait və tibbi xidmət
📌 Gardasil 9 daha geniş qoruma təmin etdiyi üçün qiyməti daha yüksək ola bilər
Gardasil 9 üstünlükləri
- 9 HPV tipinə qarşı qoruma
- Xərçəng və genital ziyillərin profilaktikası
- Uzunmüddətli immun yaddaş
✔ Həm qadınlar, həm də kişilər üçün uyğundur
Nəticə
HPV peyvəndi:
- Xərçəng riskini azaldan ən effektiv profilaktik vasitələrdən biridir
- Erkən yaşda tətbiq edildikdə maksimum qoruma verir
