Burun tutulması gündəlik həyatda ən çox rast gəlinən şikayətlərdən biridir. Bir çox insan bunu sadəcə soyuqdəymə ilə əlaqələndirsə də, əslində burun tutulmasının müxtəlif səbəbləri ola bilər. Burundan rahat nəfəs ala bilməmək yuxu keyfiyyətini aşağı salır, gündəlik fəaliyyətlərə mənfi təsir göstərir və bəzi hallarda daha ciddi sağlamlıq problemlərinin əlaməti ola bilər.
Burun tutulması qısa müddətli və ya xroniki xarakter daşıya bilər. Problemin səbəbinin müəyyənləşdirilməsi düzgün müalicə seçimi üçün olduqca vacibdir.
Burun Tutulması Nədir?
Burun tutulması burun boşluğunda hava axınının məhdudlaşması nəticəsində nəfəs almağın çətinləşməsi vəziyyətidir. Bu hal adətən burun selikli qişasının şişməsi, iltihabı və ya burun keçidlərinin daralması nəticəsində yaranır.
Burun tutulması təkcə nəfəs almağa təsir etmir. Eyni zamanda qoxu hissinin zəifləməsinə, baş ağrısına, ağızdan nəfəs almağa və yuxu pozğunluqlarına səbəb ola bilər.
Burun Tutulmasının Ən Çox Rast Gəlinən Səbəbləri
Burun tutulmasının yaranmasına müxtəlif faktorlar təsir göstərə bilər. Ən çox rast gəlinən səbəblər aşağıdakılardır.
Soyuqdəymə və Virus İnfeksiyaları
Burun tutulmasının ən yayılmış səbəblərindən biri yuxarı tənəffüs yollarının virus infeksiyalarıdır. Soyuqdəymə zamanı burun selikli qişasında iltihab yaranır və bu da nəfəs almağı çətinləşdirir.
Bu vəziyyətə adətən aşağıdakı əlamətlər də müşayiət edir:
• Burun axıntısı
• Asqırma
• Boğaz ağrısı
• Yüngül hərarət
Əksər hallarda simptomlar bir neçə gün ərzində azalır.
Allergik Rinit
Allergiyalar da burun tutulmasının geniş yayılmış səbəblərindən biridir. Polen, ev tozu, heyvan tükü və digər allergenlər burun selikli qişasında reaksiyaya səbəb ola bilər.
Allergik rinit zamanı aşağıdakı əlamətlər müşahidə oluna bilər:
• Tez-tez asqırma
• Burunda qaşınma
• Göz yaşarması
• Burun tutulması
Allergik səbəblərdən yaranan burun tutulması mövsümi və ya ilboyu davam edə bilər.
Sinuzit
Sinuslar burun ətrafında yerləşən hava boşluqlarıdır. Bu nahiyələrdə iltihab yarandıqda sinuzit inkişaf edir.
Sinuzit zamanı burun tutulması ilə yanaşı aşağıdakı şikayətlər də yarana bilər:
• Üz nahiyəsində ağrı və təzyiq hissi
• Baş ağrısı
• Burundan qalın ifrazat gəlməsi
• Qoxu hissinin azalması
Kəskin və xroniki sinuzit hallarında həkim müayinəsi vacibdir.
Burun Çəpərinin Əyriliyi
Burun çəpərinin əyriliyi anatomik problemlər arasında ən çox rast gəlinən səbəblərdən biridir. Bu vəziyyətdə burun boşluğunun bir hissəsi daralır və nəfəs alma çətinləşir.
Burun çəpərinin əyriliyi olan insanlarda:
• Daimi burun tutulması
• Xoruldama
• Tez-tez sinus problemləri
• Yuxu pozğunluqları
müşahidə edilə bilər.
Burun Polipləri
Burun polipləri burun və sinusların selikli qişasında yaranan xoşxassəli törəmələrdir. Poliplər böyüdükcə hava axınına mane olur və burun tutulmasına səbəb olur.
Bu problem xüsusilə xroniki allergiya və ya sinus iltihabı olan insanlarda daha çox müşahidə edilir.
Hava Quruluğu və Ətraf Mühit Faktorları
Quru hava, siqaret tüstüsü, tozlu mühit və müxtəlif kimyəvi maddələr də burun selikli qişasını qıcıqlandıra bilər. Nəticədə burun daxilində şişkinlik yaranaraq nəfəs alma çətinləşə bilər.
Qış aylarında qapalı məkanlarda uzun müddət qalmaq da bu problemin yaranmasına təsir göstərə bilər.
Burun Tutulmasının Əlamətləri
Burun tutulması müxtəlif simptomlarla birlikdə müşahidə oluna bilər. Bunlara daxildir:
• Burundan rahat nəfəs ala bilməmək
• Ağızdan nəfəs alma
• Qoxu hissinin zəifləməsi
• Burun axıntısı
• Baş ağrısı
• Yuxu keyfiyyətinin pozulması
• Xoruldama
Əlamətlərin davametmə müddəti və şiddəti səbəbdən asılı olaraq dəyişir.
Burun Tutulmasının Müalicəsi
Burun tutulmasi mualicesi problemin səbəbinə uyğun şəkildə aparılır. Buna görə ilk növbədə dəqiq diaqnoz qoyulmalıdır.
Virus infeksiyaları zamanı simptomatik müalicə və istirahət kifayət edə bilər. Allergik hallarda allergenlərin müəyyənləşdirilməsi və uyğun müalicə tədbirləri tətbiq olunur.
Sinuzit, burun polipləri və ya burun çəpərinin əyriliyi kimi hallarda əlavə müayinələr və xüsusi müalicə üsulları tələb oluna bilər.
Burun tutulmasını azaltmaq üçün bəzi ümumi tövsiyələr də faydalı ola bilər:
• Kifayət qədər maye qəbul etmək
• Yaşayış mühitinin havasını nəmləndirmək
• Toz və tüstüdən uzaq durmaq
• Həkim məsləhəti olmadan uzun müddət burun damcılarından istifadə etməmək
Özbaşına müalicə bəzi hallarda vəziyyətin ağırlaşmasına səbəb ola bilər.
Nə Vaxt Həkimə Müraciət Etmək Lazımdır?
Aşağıdakı hallarda mütləq həkim müayinəsi tövsiyə olunur:
• Burun tutulması bir neçə həftədən çox davam edirsə
• Yüksək hərarət müşahidə olunursa
• Üz nahiyəsində güclü ağrı varsa
• Nəfəs alma ciddi şəkildə çətinləşibsə
• Burun qanaxmaları təkrarlanırsa
• Burun tutulması həyat keyfiyyətinə ciddi təsir göstərirsə
Erkən diaqnostika problemin səbəbini müəyyən etməyə və effektiv müalicə planı hazırlamağa imkan verir.
Nəticə
Burun tutulması sadə soyuqdəymədən tutmuş allergiya, sinuzit, burun polipləri və burun çəpərinin əyriliyi kimi müxtəlif səbəblərlə əlaqəli ola bilər. Bu problem qısa müddətli olsa da, bəzi hallarda uzun müddət davam edərək insanın həyat keyfiyyətini əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər. Burun tutulması tez-tez təkrarlanırsa və ya uzun müddət keçmirsə, səbəbin müəyyənləşdirilməsi üçün həkim müayinəsinə müraciət etmək vacibdir. Düzgün diaqnoz və vaxtında müalicə sayəsində nəfəs alma rahatlığı bərpa edilə və mümkün fəsadların qarşısı alına bilər.
