Allergiya immun sisteminin normalda zərərsiz olan maddələrə qarşı həddindən artıq reaksiya verməsi nəticəsində yaranır. Müasir dövrdə allergik xəstəliklər həm uşaqlarda, həm də böyüklərdə geniş yayılıb. Bəzi insanlarda allergiya yalnız yüngül narahatlıq yaratsa da, bəzi hallarda ciddi sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər. Buna görə də allergiyanın növünü müəyyən etmək və düzgün tədbirlər görmək olduqca vacibdir.
Allergiyanın əlamətləri allergiyanın növündən asılı olaraq dəyişə bilər. Burun axması, asqırma, göz yaşarması, dəri səpkiləri, qaşınma, öskürək və nəfəs almaqda çətinlik ən çox rast gəlinən simptomlar arasındadır.
Polen Allergiyası Zamanı Nə Etməli?
Polen allergiyası ən geniş yayılmış allergiya növlərindən biridir. Xüsusilə yaz və yay aylarında ağacların, otların və müxtəlif bitkilərin yaydığı polenlər allergik reaksiyalara səbəb ola bilər.
Polen allergiyası zamanı aşağıdakı tədbirlər faydalı ola bilər:
• Küləkli günlərdə açıq havada uzun müddət qalmamaq
• Evə gəldikdən sonra üz və əlləri yumaq
• Çöldə istifadə olunan geyimləri dəyişmək
• Pəncərələri uzun müddət açıq saxlamamaq
Əgər simptomlar güclüdürsə, allergoloqun təyin etdiyi müalicəyə əməl etmək vacibdir.
Toz Allergiyası Zamanı Nə Etməli?
Ev tozu allergiyası ilboyu davam edə bilən problemlərdən biridir. Tozun tərkibində olan mikroskopik gənələr bəzi insanlarda güclü allergik reaksiyalar yarada bilər.
Toz allergiyası olan şəxslərə yataq otağının təmizliyinə xüsusi diqqət yetirmək tövsiyə edilir. Xalçaların, yumşaq oyuncaqların və toz yığan əşyaların sayını azaltmaq faydalı ola bilər.
Müntəzəm havalandırma və yaş təmizlik də simptomların azalmasına kömək edə bilər.
Qida Allergiyası Zamanı Nə Etməli?
Qida allergiyası müxtəlif məhsullara qarşı yarana bilər. Ən çox allergiyaya səbəb olan qidalar arasında süd, yumurta, qoz-fındıq, balıq, dəniz məhsulları və bəzi meyvələr yer alır.
Qida allergiyası zamanı əsas qayda allergik reaksiyaya səbəb olan məhsulun müəyyənləşdirilməsi və qidalanmadan çıxarılmasıdır.
Əgər qida qəbulundan sonra aşağıdakı əlamətlər yaranırsa, dərhal həkimə müraciət etmək lazımdır:
• Dəri səpkiləri
• Üz və dodaqlarda şişkinlik
• Nəfəs almaqda çətinlik
• Güclü qaşınma
Bəzi hallarda qida allergiyası həyati təhlükə yaradan anafilaktik reaksiyaya səbəb ola bilər.
Dərman Allergiyası Zamanı Nə Etməli?
Bəzi insanlarda müəyyən dərman preparatlarına qarşı allergik reaksiya yarana bilər. Antibiotiklər, ağrıkəsicilər və bəzi digər preparatlar bu baxımdan daha çox risk daşıyır.
Dərman qəbulundan sonra səpkilər, qaşınma, nəfəs darlığı və ya şişkinlik yaranarsa, preparatın qəbulu dayandırılmalı və həkimə müraciət edilməlidir.
Həkim tərəfindən təsdiqlənmiş dərman allergiyası olduqda həmin məlumat gələcək müalicələr zamanı mütləq bildirilməlidir.
Heyvan Tükü Allergiyası Zamanı Nə Etməli?
Pişik, it və digər ev heyvanlarının tükləri və ya dəri hissəcikləri bəzi insanlarda allergiyaya səbəb ola bilər.
Heyvan tükü allergiyası zamanı aşağıdakı tədbirlər tövsiyə olunur:
• Heyvanın yataq otağına daxil olmasının qarşısını almaq
• Evin müntəzəm təmizlənməsi
• Hava təmizləyici cihazlardan istifadə etmək
• Heyvanla təmasdan sonra əlləri yumaq
Allergiyanın şiddətindən asılı olaraq həkim əlavə müalicə üsulları təyin edə bilər.
Həşərat Dişləməsinə Qarşı Allergiya Zamanı Nə Etməli?
Arı, eşşəkarısı və digər həşəratların sancması bəzi insanlarda ciddi allergik reaksiyalar yarada bilər.
Əgər sancmadan sonra yalnız yerli qızartı və şişkinlik müşahidə olunursa, vəziyyət adətən təhlükəli hesab edilmir. Lakin aşağıdakı simptomlar yaranarsa təcili tibbi yardım tələb olunur:
• Nəfəs almaqda çətinlik
• Boğazda şişkinlik hissi
• Başgicəllənmə
• Huşun itirilməsi
Bu hallar anafilaksiya əlaməti ola bilər və təcili müdaxilə tələb edir.
Dəri Allergiyası və Kontakt Dermatiti Zamanı Nə Etməli?
Bəzi kosmetik vasitələr, məişət kimyəvi maddələri, metallar və digər maddələr dəri allergiyasına səbəb ola bilər.
Kontakt dermatit zamanı dəridə qızartı, qaşınma, qabarcıqlar və yanma hissi yarana bilər. Belə hallarda ilk növbədə reaksiyaya səbəb olan maddə ilə təmas dayandırılmalıdır.
Dəri simptomları davam edərsə və ya güclənərsə, dermatoloq və ya allergoloq müayinəsi vacibdir.
Allergiya Zamanı Nə Vaxt Həkimə Müraciət Etmək Lazımdır?
Bir çox allergik reaksiyalar yüngül keçsə də, bəzi hallarda peşəkar tibbi yardım vacib olur. Xüsusilə aşağıdakı hallarda gecikmədən həkimə müraciət edilməlidir:
• Simptomlar tez-tez təkrarlanırsa
• Allergiyanın səbəbi məlum deyilsə
• Nəfəs almaqda çətinlik yaranırsa
• Şişkinlik sürətlə artırsa
• Dəri səpkiləri geniş sahəyə yayılırsa
Müasir allergoloji müayinələr allergiyanın səbəbini dəqiq müəyyən etməyə və uyğun müalicə planı hazırlamağa imkan verir.
Nəticə
Allergiya həyat keyfiyyətinə təsir edən geniş yayılmış sağlamlıq problemlərindən biridir. Polen, toz, qida, dərman, heyvan tükü, həşərat sancmaları və dəri allergiyaları ən çox rast gəlinən allergiya növləri hesab olunur. Allergik reaksiyalar zamanı səbəbin müəyyənləşdirilməsi və allergenlə təmasın minimuma endirilməsi vacibdir. Simptomlar şiddətli olduqda və ya tez-tez təkrarlandıqda isə mütləq mütəxəssis həkimə müraciət etmək lazımdır. Erkən diaqnostika və düzgün müalicə allergiyanın nəzarət altına alınmasına və həyat keyfiyyətinin qorunmasına kömək edir.
