Xalq arasında "ağciyər iltihabı" və ya "sətəlcəm" olaraq bilinən pnevmoniya, xüsusilə fəsil dəyişikliklərində və qış aylarında tez-tez qarşılaşdığımız, vaxtında müdaxilə edilmədikdə həyati təhlükə yarada bilən ciddi bir tənəffüs sistemi xəstəliyidir. Bioloji Təbabət Klinikası olaraq, pnevmoniyaya qarşı düzgün müalicə və orqanizmin müdafiə sistemini gücləndirən yanaşmalarla sağlamlığınızı necə qoruyacağınızı təqdim edirik.
Pnevmoniya Nədir?
Pnevmoniya, bir və ya hər iki ağciyər toxumasının iltihablaşması ilə xarakterizə olunan infeksion xəstəlikdir. Normalda ağciyərlərimizdə nəfəs aldığımız oksigeni qana ötürən və içi hava ilə dolu olan alveol adlanan kiçik hava kisəcikləri mövcuddur.
Pnevmoniya zamanı bu alveollar hava yerinə iltihabi maye, irin və hüceyrə qalıqları ilə dolur. Nəticədə ağciyərlərin qaz mübadiləsi funksiyası pozulur; bədənə kifayət qədər oksigen daxil ola bilmir, tənəffüs çətinləşir və xəstədə şiddətli öskürək, qızdırma kimi sistemik reaksiyalar ortaya çıxır.
Pnevmoniya Nədən Yaranır?
Ağciyər toxumasının iltihablaşmasına çox vaxt tənəffüs yolları vasitəsilə bədənə daxil olan müxtəlif mikroorqanizmlər səbəb olur. Pnevmoniyanın yaranma qaynaqlarını bu şəkildə qruplaşdırmaq olar:
Bakteriyalar: Ən çox rast gəlinən səbəbdir. Xüsusilə Streptococcus pneumoniae bakteriyası tipik pnevmoniyanın əsas törədicisidir.
Viruslar: Qrip (influenza), respirator sinsitial virus (RSV) və koronaviruslar (COVID-19) ağciyər iltihabına yol açan güclü viruslardır. Virus pnevmoniyaları çox vaxt sonradan bakterial infeksiyaların da bədənə bəslənməsinə zəmin yaradır.
Göbələklər: İmmuniteti həddindən artıq zəif olan, xroniki xəstəliklərdən əziyyət çəkən və ya uzun müddət ağır dərmanlar qəbul edən şəxslərdə göbələk mənşəli pnevmoniya inkişaf edə bilər.
Aspirasiya (Yad cisim qaçması): Mədə möhtəviyyatının, qusuntunun, ağız suyunun və ya qidanın səhvən tənəffüs borusuna və ağciyərlərə qaçması nəticəsində yaranan kimyəvi və mexaniki iltihab növüdür.
Pnevmoniya Yoluxucudur?
Pnevmoniyanın özü, yəni ağciyərin iltihablı vəziyyəti birbaşa insandan insana keçmir. Lakin pnevmoniyaya səbəb olan virus və bakteriyalar olduqca yoluxucudur.
Xəstə şəxs öskürdükdə, asqırdıqda və ya danışdıqda havaya asanlıqla yayılan damcılar vasitəsilə (hava-damcı yolu ilə) bu mikroorqanizmlər ətrafdakı sağlam insanların tənəffüs yollarına daxil olur. Əgər yoluxan şəxsin immuniteti zəifdirsə, bu mikroblar üst tənəffüs yollarından aşağı enərək ağciyərlərə çatır və pnevmoniya törədir.
Pnevmoniya Əlamətləri Nələrdir?
Pnevmoniyanın simptomları infeksiyanın növündən, xəstənin yaşından və ümumi sağlamlıq vəziyyətindən asılı olaraq yüngüldən ağıra doğru dəyişə bilər. Ən sıx görünən əlamətlər bunlardır:
Şiddətli öskürək: Əvvəlcə quru ola bilər, lakin qısa müddətdə bəlğəmli öskürəyə çevrilir.
Yüksək qızdırma və titrəmə: Bədən temperaturunun birdən-birə 38-39 dərəcəyə və daha yuxarı yüksəlməsi, bədəndə kəskin üşümə hissi.
Təngənəfəslik və sürətli nəfəsalma: Alveollar iltihabla dolu olduğu üçün xəstə hava çatışmazlığı hiss edir.
Döş qəfəsində ağrı: Xüsusilə dərindən nəfəs alarkən və ya öskürərkən döş qəfəsində batan, kəsici ağrılar hiss olunur.
Kəskin halsızlıq və əzələ ağrıları: İnfeksiya bədənin enerjisini tükəndirdiyi üçün xəstə yataqdan qalxa bilməyəcək dərəcədə yorğun olur.
İştahasızlıq, ürəkbulanma və qusma: Xüsusilə uşaqlarda pnevmoniya və yaşlılarda həzm sistemi reaksiyaları ilə müşayiət oluna bilər.
Pnevmoniya Növləri Nələrdir?
Pnevmoniya kliniki gedişatına, törədicisinə və harada yoluxduğuna görə müxtəlif növlərə bölünür:
Xəstəxanadan kənar (Məişət) pnevmoniyası: İnsanın gündəlik normal həyatında, sosial mühitdə yoluxduğu ən klassik pnevmoniya növüdür.
Xəstəxana daxili (Nozokomial) pnevmoniya: Başqa bir xəstəlik səbəbindən xəstəxanada yatan xəstələrdə inkişaf edir. Bu növ təhlükəlidir, çünki xəstəxanadakı bakteriyalar antibiotiklərə qarşı çox davamlı (rezistent) olur.
Tipik Pnevmoniya: Qəfil başlayan yüksək qızdırma, titrəmə və bol bəlğəmli öskürəklə özünü göstərir. Rentgendə iltihab ocaqları dəqiq görünür.
Atipik Pnevmoniya: Daha gizli və yüngül əlamətlərlə (quru öskürək, subfebril qızdırma, baş ağrısı) başlayır. xəstə ayaqüstə keçirə bildiyi üçün bəzən buna "gəzən pnevmoniya" da deyilir.
Pnevmoniya Müalicəsi Zamanı İstifadə Olunan Üsullar
Klassik akademik tibb pnevmoniya müalicəsini ilk növbədə laborator və rentgenoloji müayinələrlə diaqnoz qoyduqdan sonra törədicini məhv etməyə yönəldir:
Antibiotik Terapiyası: Əgər pnevmoniya bakterial mənşəlidirsə, təcili olaraq geniş spektrli antibiotiklər təyin edilir. Müalicə kursunun tam bitirilməsi rezistentliyin yaranmaması üçün mütləqdir.
Antivirus və Göbələk əleyhinə dərmanlar: Virus mənşəli hallarda spesifik antivirus preparatları, göbələk aşkarlandıqda isə antimikotik müalicə tətbiq olunur.
Simptomatik Müalicə: Qızdırmasalanlar, ağrıkəsicilər və bəlğəmgətirici (mukolitik) siroplar xəstənin ümumi vəziyyətini rahatlatmaq üçün protokola əlavə edilir. Ağır nəfəs darlığı olan xəstələrə xəstəxana şəraitində oksigen dəstəyi verilir.
Pnevmoniya Müalicəsində İnteqrativ Təbabətin Rolu və Effekti
Bioloji Təbabət Klinikası olaraq pnevmoniyalı xəstələrə yanaşarkən yalnız mikrobu öldürməyi hədəfləmirik. Çünki güclü antibiotiklər bədənin faydalı mikroflorasını məhv edir və immun sistemini zəiflədir, bu isə xəstəliyin tez-tez təkrarlanmasına (residiv verməsinə) və ya xronikləşməsinə gətirib çıxarır.
İnteqrativ təbabət üsulları həm infeksiyanı bədəndən sürətlə kənarlaşdırır, həm də ağciyər toxumasının çapıq qoymadan (fibrozlaşmadan) tam bərpa olunmasını təmin edir:
Biotənzimləyici Terapiya və Biopunktura: Ağciyərin limfa drenajını və qan dövranını tənzimləyən təbii tərkibli biotənzimləyici preparatlar bədənə xüsusi nöqtələrdən yeridilir. Bu, ağciyərdə toplanmış iltihabi mayenin (ekssudatın) sürətlə sorulmasını təmin edir və öskürəyi təbii yolla kəsir.
Drenaj və Detoksikasiya: Həm infeksiyanın parçalanma məhsulları, həm də istifadə olunan ağır kimyəvi dərmanların toksik qalıqları qaraciyər və böyrəklər vasitəsilə bədəndən təmizlənir. Orqanizmin ümumi intoksikasiyası (zəhərlənməsi) aradan qalxdığı üçün xəstənin halsızlığı sürətlə keçir.
Ozonterapiya: Pnevmoniyada tətbiq edilən ən effektiv üsullardan biridir. Ozon qanın oksigenlə zənginləşməsini kəskin artıraraq hipoksiyanı (oksigen aclığını) aradan qaldırır. Eyni zamanda, ozon özü birbaşa güclü antibakterial və antivirus təsirə malikdir.
Mikrobiotanın Qorunması (Bağırsaq Sağlamlığı): Antibiotik müalicəsi alan xəstələrdə bağırsaq florasını dərhal xüsusi mikrobioloji preparatlarla bərpa edirik. Çünki immun hüceyrələrinin böyük hissəsi bağırsaqlarda yerləşir və pnevmoniyanı tam yenmək üçün güclü immunitet şərtdir.
İnteqrativ təbabət sayəsində ağciyər iltihabından əziyyət çəkən xəstələrimiz ağır fəsadlar (plevrit, ağciyər fibrozu) inkişaf etmədən, çox daha qısa müddətdə və orqanizmə zərər vurmadan tam sağalırlar.
Uzun sürən öskürək, yatmayan qızdırma və ya nəfəs alarkən batma hissiniz varsa, bunu bəsit bir soyuqdəymə hesab edib vaxt itirməyin. Bioloji Təbabət Klinikasının peşəkar həkim heyətinə müraciət edərək ağciyərlərinizi təhlükədən qoruyun.
