Uşaqlarda Qulaq Ağrısı Niyə Olur? Ağrı Təbii Yolla Keçir?
Uşaqlarlada ən çox qarşılaşdığımız xəstəliklər arasında qulaq ağrısını xüsusilə vurğulaya bilərik. Əsasən də payız və qış aylarında soyuqdəymə, yaxud da başqa xəstəliklərin simptomu olaraq uşaqlarda qulaq ağrısı müşahidə olunur.Uşaqlarda bu problemə səbəb ola xəstəliklər hansılardır?
Otit mediası. Orta qulaqın iltihabı da adlandırdığımız bu xəstəlik uşağın qulağına tez-tez mayenin yığılması və infeksiya ilə əlaqəlidir.
Otitis externa (Üzgüçü qulağı). Xarici qulaqın infeksiyası, adətən uşağı qulağının suya uzun müddət məruz qalması nəticəsində yaranır və iltihaba səbəb olur.
Eustaki borusunun disfunksiyası. Evstaki borusunun funksiyasının pozulması, nəticədə təzyiq balanssızlığı uşağın qulağında diskomforta səbəb olmaqla ağrılar yaradır.
Sinüzit. Bu əksər hallarda uşaqlarda bu ağrılara səbəb olan sinusların iltihabıdır.
Diş çıxarma narahatlığı. Körpələrdə diş çıxarma prosesi bir çox narahatlıqlara səbəb olduğu kimi onun qulaqlarında da qıcıqlanma və ya ağrıya səbəb olur.
Travma və ya zədə. Uşağın qulaq nahiyəsinə təsir edən qəzalar və ya xəsarətlər, o cümlədən qulaq pərdəsinin zədələnməsi uşaqda qulaq ağrısına səbəb olacaq başlıca səbəblərdəndir.
Diş problemləri. Bəzən uşağın ağrıyan dişinin ağrısı çənə düzülüşü ilə qulaqlara da çatmaqla orada ağrı yarada bilər.
Temporomandibular oynaq (TMJ) pozğunluqları. Qulağa yönəldilmiş ağrı ilə nəticələnə bilən çənə birləşməsinə təsir edən amillər uşaqlarda bu problemə səbəb olur.
Bu kimi xüsusi qulaq vəziyyətini bilmək uşağın qulağındakı ağrıya səbəb olan xəstəliyin vaxtında diaqnozuna və məqsədyönlü müalicə və idarəetmə üçün mütləqdir. Bu səbəbdən də sözü gedən problemdə rastlanan an kökündəki hər hansısa bir xəstəliyin olub olmamasını dəqiqləşdirmək üçün pediatra müraciət etmək məsləhətdir.
Uşaqlarda qulaq ağrısının səbəbləri nələrdir?
Əvvəldə də qeyd etdiyim kimi, uşaqdakı qulaq ağrısının səbəbi hər hansısa bir xəstəlik deyil, bir başa qulağın özü ilə bağlı ola bilər.
Bəs qulaq ağrısına səbəb olacaq amillər hansılardır? Gəlin onlarla tanış olaq:
- Soyuq havada uşağın qulağının üçün müddət açıq olması uşağın qulağında ağrılar yarada bilir.
- Su ilə uzun müddət təmasda olan qulaq, həmçinin çimdikdən sonra uşağın başının təmmiz qurulanmaması uşaqlarda qulaq ağrısı yarada bilər.
- Uşağın qulağına oynarkən, yaxud da başqa hallarda yad cisimlərin daxil olması onun qulağında ağrılara səbəb ola bilir və s.
Uşaqlarda qulaq ağrısının simptomları nələrdir?
Bu ağrılar səbəbindən aslı olaraq müxtəlif simptomlarla özünü göstərə bilər. Ona görə də qulaqdakı narahatlığın əsas səbəbini müəyyən etmək üçün bu simptomlara diqqət yetirmək vacibdir:
Qulağını dartmaq və ya onu sıxmaq. Azyaşlı uşaqlar qulaqlarında ağrı və ya narahatlıq hiss etdikdə instinktiv olaraq qulaqlarını darta və ya əlləri ilə sıxa bilərlər.
Ağlama və ya əsəbilik. Uşaqlarda qulaq ağrısı onlarda əhəmiyyətli narahatlığa səbəb ola bilər ki, bu da uşaqları qıcıqlandırmaqla onların tez-tez ağlamalarına və ya əsəbiliyin artmasına səbəb olur.
Yuxuda çətinlik. Qulaq ağrısı uşağın rahat yatmasını çətinləşdirə bilən başlıca narahatlıqlardandır. Çünki uşaqlar qulaqdakı ağrı səbəbilə yuxuya getməkdə çətinlik çəkə və ya gecə tez-tez oyana bilərlər.
Davranışdakı dəyişikliklər. Bu ağrılar onların davranışlarının adi günlərlə müqayisədə dəyişkən olmasına səbəb oa bilər.
Qızdırma. Bəzi hallarda qulaq ağrısı qızdırma ilə müşayiət oluna bilər. Bu, əsasən otit mediası kimi infeksiya əlaməti olaraq özünü göstərir.
Qulaqdan maye drenajı. Uşaqlarda bu ağrıya səbəb olan bakterial infeksiya varsa, qulaqdan irin və ya maye axması ola bilər.
İştahın azalması. Uşağın qulağındakı ağrı və narahatlıq onun iştahının azalmasına səbəb ola bilər. Bu zaman uşaqlar yemək və ya maye qəbul etmək istəmir, nəticədə isə arıqlayır.
Eşitmə çətinliyi. Uşaqda uzun müddət davam edən qulaq ağrısı bəzən müvəqqəti eşitmə itkisi və ya səssiz eşitmə ilə müşahidə oluna bilər.
Qulaq dolğunluğu və ya təzyiq şikayətləri. Azyaşlı uşaqlar bunu ifadə edə bilməsələr də, yuxarı yaşlı uşaqlar ağrı zamanı qulaqlarında dolğunluq və ya təzyiq hisslərini ifadə edə bilərlər.
Balans problemləri. Şiddətli qulaq infeksiyaları daxili qulaqdakı tarazlıq mexanizmini təsir edərək uşaqda koordinasiya və tarazlıq problemlərinə səbəb ola bilər.
Qeyd edim ki, bu simptomlar qulaq ağrısının səbəbindən asılı olaraq dəyişə bilər. Məsələn, qulaq kirinin yığılmasının simptomları uşağın orta qulaq infeksiyası və ya qulaqdakı yad cisimdən fərqli ola bilər. Bu səbəbdən də uşaqda davamlı və ya şiddətli qulaq ağrısı simptomlar varsa və ya yüksək hərarət kimi əlavə əlamətlər müşahidə olunarsa, düzgün diaqnoz və müvafiq müalicə üçün pediatrla məsləhətləşmək lazımdır. Xüsusilə narahatlığını sözlə ifadə etməkdə çətinlik çəkən kiçik uşaqlarda qulaq ağrısı diqqətdən kənarda qalmamalı və həkimsiz müalicə olunmamalıdır.
Uşaqlarda qulaq ağrısı risklidirmi?
Bu vəziyyət geniş yayılan problemlərdəndir və adətən qulaq infeksiyaları, qulaq kiri yığılması və ya diş çıxarma kimi yüngül şərtlərdən qaynaqlanır. Bu vəziyyətlər səbəbilə olan uşaqlarda qulaq ağrısı adətən ağır olmasa da və effektiv şəkildə müalicə oluna bilsə də, uzun müddət davam edən və daha ciddi xəstəliklər səbəbilə olan qulaq ağrısı riskli ola bilər.
Onun risklərinə bunları aid edə bilərik:
Qulaq İnfeksiyaları (Otitis Media). Qulaq infeksiyaları uşaqlarda bu ağrıların ən çox görülən səbəblərindən biridir. Qulaq infeksiyalarının əksəriyyəti ciddi olmasa da və antibiotiklərlə müalicə edilə bilsə də, xroniki və ya təkrarlanan infeksiyalar uşaqda eşitmə itkisi və ya orta qulaqda mayenin inkişafı kimi ağırlaşmalara səbəb ola bilər.
Müalicə olunmayan infeksiyaların fəsadları. Uşaqda qulaq ağrısına səbəb olan qulaq infeksiyaları müalicə olunmazsa, infeksiyanın yaxınlıqdakı strukturlara, o cümlədən mastoid sümüyə (mastoidit) yayılması kimi daha ciddi fəsadlara səbəb ola bilər.
Bu hal xəstəxanaya yerləşdirmə və venadaxili antibiotiklərlə müalicə tələb edə bilən nadir, lakin potensial olaraq ciddi bir vəziyyətdir.
Perforasiya edilmiş qulaq pərdəsi. Bəzi hallarda ağır və ya müalicə olunmayan qulaq infeksiyaları qulaq pərdəsinin deşilməsinə (qulaq pərdəsində dəlik və ya yırtıq) səbəb ola bilər.
Perforasiya edilmiş qulaq pərdəsi əlavə simptomlara səbəb ola bilər ki, bu da əlavə tibbi yardım tələb edə bilər.
Yad cisimlər. Əgər yad cisim qulağa giribsə, həmçinin cism dərhal və düzgün çıxarılmazsa, bu, qulaq kanalının və ya qulaq pərdəsinin zədələnməsi də daxil olmaqla, ağırlaşmalara səbəb ola bilər.
Mastoidit. Daha əvvəl qeyd edildiyi kimi, mastoidit mastoid sümüyünün nadir, lakin ciddi bakterial infeksiyasıdır. Bu müalicə olunmayan və ya müalicəsi yarımçıq olan qulaq infeksiyalarının bir komplikasiyası ola bilər.
Bu vəziyyət əksər vaxt riskli olmasa və effektiv şəkildə idarə oluna bilsə də, əgər uşaqda davamlı və ya şiddətli qulaq ağrısı, yüksək hərarət, davranışında dəyişikliklər varsa və ya başqa əlamətlər varsa, hərtərəfli qiymətləndirmə və müvafiq müalicə üçün həkimə müraciət edilməlidir.
Uşaqlarda qulaq ağrısının diaqnozu
Sözü gedən problemin diaqnoz prosessi peşəkar həkimlərimiz və son model aparatlarımız iştirakı ilə bu addımları əhatə edir:
Klinik müayinə. Həkim uşağın qulaq, burun və boğazın hərtərəfli müayinə edir.
Otoskopiya. Daha sonra uşaqlarda qulaq kanalını və qulaq pərdəsini infeksiya, iltihab və ya zədə əlamətləri üçün vizual yoxlamaq üçün otoskopdan istifadə edir.
Timpanometriya. Eustachian borusu funksiyasını qiymətləndirmək üçün orta qulaq təzyiqinin və qulaq pərdəsinin hərəkətliliyinin ölçülməsi.
Eşitmə testləri. Eşitmə qabiliyyətini qiymətləndirmək üçün audiometrik qiymətləndirmələr, xüsusən də qulaq ağrısı eşitmə çətinliyi ilə müşayiət olunarsa.
Təsvir araşdırmaları. Bəzi hallarda qulağın daxili strukturlarını qiymətləndirmək üçün CT və ya MRT kimi görüntüləmə testləri həkim tərəfindən tövsiyə oluna bilər.
Laboratoriya testləri. Uşaqda qulaq ağrısına səbəb kimi infeksiyadan şübhələnilərsə, infeksiyaların mövcudluğunu müəyyən etmək üçün qan testləri verilir.
Dəqiq diaqnoz həkimə qulaq ağrısının əsas səbəbini müəyyən etməyə və uşağın vəziyyətinə uyğun olaraq müvafiq müalicə planını tərtib etməyə imkan verir.
Uşaqlarda qulaq ağrısının müalicəsi necədir?
Bu evdə qulluqla və yaxud da həkimin təyin etdiyi vasitələrlə mümkündür:
Ağrı kəsici dərmanlar. Həkim tərəfindən tövsiyyə olunan ağrıkəsicilərin düzgün doza qaydalarına riayət etməklə istifadə etmək qulaq ağrısını qısa müddətdə aradan qaldıracaq.
İsti kompres. Uşağın ağrıya məruz qalan qulağına 15-20 dəqiqə isti kompres tətbiq etmək bu vəziyyətin aradan qaldırmağa kömək edə bilərsiniz.
Maye qəbulu. Maye qəbulu ümumi sağlamlıq və bədənin bərpasına faydalı olduğuna görə qulaq ağrısına da faydalıdır. Lakin diqqət yetirmək lazımdır ki, uşağın qəbul etdiyi mayelər soyuq olmasın.
Qulaq damcıları. Həkim tərəfindən tövsiyə olunduğu halda müalicə zamanı qulaq damcılarından istifadə etmək olar.
İstirahət. Uşaqlarda bu vəziyyət zamanı bədənin bərpasına və sağalmasına imkan vermək üçün uşağın istirahət etməsinə şərait yaradın.
Yüksək baş mövqeyini saxlamaq. Uşağın başını yatarkən yüksək tutmaq qulaq ağrısını azaltmağa kömək edir.
Qıcıqlandırıcılardan qaçınmaq. Tütün tüstüsü və digər ətraf mühit qıcıqlandırıcılarına məruz qalmanın minimuma endirilməsi uşağın qulaq ağrısını da azalda bilər.
Çiynəmə və udma. Uşaqlarda qulaq ağrısı zamanı evstaki borularını açmağa və təzyiqi azaltmağa kömək etmək üçün çeynəmə və udmağı təşviq edin.
Tibbi məsləhətlərə əməl edin. Həkim tərəfindən tövsiyə olunan hər hansı bir təyin edilmiş dərman və ya müalicəyə riayət edin və dərmanların dozasını artırmayın.
Xüsusilə də valideynlərin, xüsusən də davamlı və ya şiddətli qulaq ağrısı hallarında hər hansı bir ev müalicəsi tətbiq etməzdən əvvəl həkimlə məsləhətləşmələri vacibdir. Çünki evdə qulluq tədbirləri uşağın qulaq ağrısı müalicəsində olan əlavələrdir və yalnız həkimin təyin etdiyi müalicəylə bərbər olduqda effektic nəticə verir.
Uşaqlarda qulaq ağrısı zamanı inteqrativ təbabət yanaşması: Ağrının əsas səbəbi araşdırılır, çox zaman keçirilmiş viral infeksiyalardan sonra bakterial ağırlaşma olduqda orta qulağın iltihabı şəklində özünü göstərir. Bu zaman izopatik sanum terapiyalardan, yəni zəif antibakterial preparatlardan istifadə olunur. Bunlar həm daxilə, həm də yerli istifadə olunur. Heç bir yan təsiri yoxdur, əksinə iltihab əleyhinə təsir göstərməklə, eyni zamanda orqanizmin müdafiə sistemini dəstəkləyir.
Çox Soruşulan Suallar
Uşaqlarda qulaq ağrısı nədən yaranır və bu halda nə etmək lazımdır?
Uşaqlarda qulaq agrisi çox vaxt soyuqdəymə, infeksiya, sinüzit, diş çıxarma və ya orta qulaqda maye yığılması ilə əlaqədardır. Qulağın iç hissəsində yaranan təzyiq və iltihab ağrıya səbəb olur. Əgər qulaq agrisinin sebebleri müəyyən edilməzsə, infeksiya yayıla bilər və eşitmə itkisi riski yaranar. Sudemer korpede qulaq agrisi və yeni doğulmuş uşaqlarda qulaq ağrısı kimi hallarda dərhal pediatra müraciət olunmalıdır, çünki bu yaşda olan uşaqlarda immun sistemi zəif olur və ağırlaşmalar daha sürətli inkişaf edir.
Uşaqlarda qulaq ağrısını necə azaltmaq və ya aradan qaldırmaq olar?
Valideynlər çox vaxt “qulaq agrisini nece kesmek olar” sualını verir. Ən effektiv üsullar arasında isti kompres tətbiqi, ağrıkəsici damcıların istifadəsi və uşağın başını yuxarı vəziyyətdə saxlamaq var. Qulaq agrisi ev seraitinde aradan qaldırmaq üçün uşağın rahat istirahət etməsini təmin edin, bol maye içməsinə diqqət edin və qulağa yad cisim salmayın. Lakin ağrı bir gündən çox davam edirsə və ya qızdırma ilə müşahidə olunursa, bu zaman mütləq həkimə müraciət olunmalıdır.
Qulaq ağrısı üçün hansı təbii vasitələr kömək edir?
Qulaq ağrısı üçün tebii vasiteler kimi isti zeytun yağı, soğan suyu və isti kompres faydalı ola bilər. Bəzi hallarda qulaq ağrısı ucun tebii vasiteler arasında çobanyastığı dəmləməsi və buxar inhalasiyası da yer alır. Bu üsullar qulaq agrisinin tebii yolla mualicesi üçün kömək edə bilər, amma yalnız yüngül ağrılarda istifadə edilməlidir. Əgər ağrı kəskin və uzunmüddətlidirsə, həkim müdaxiləsi vacibdir, çünki infeksiya varsa, təbii vasitələr kifayət etməyəcək.
Qulaq ağrısı zamanı ilk yardım necə edilməlidir?
Qulaq agrisi zamani ilk yardim zamanı uşağın qulağına heç bir damcı və ya yağ salmadan əvvəl həkimlə məsləhətləşmək lazımdır. İlk mərhələdə isti, quru kompres tətbiq edin və uşağın başını bir qədər yuxarı mövqedə saxlayın. Əgər ağrı çox güclüdürsə və ya irin axıntısı varsa, dərhal tibb müəssisəsinə müraciət edin. Qulaq agrisina ilk yardim düzgün aparılmazsa, qulaq pərdəsi zədələnə və infeksiya yayıla bilər.
Körpələrdə qulaq ağrısı əlamətləri hansılardır?
Körpələrdə qulaq ağrısı çox vaxt narahatlıq, yuxusuzluq və qulağını dartmaqla özünü göstərir. Körpələrdə qulaq ağrısı əlamətləri arasında qızdırma, iştahsızlıq və səbəbsiz ağlama da var. Körpə danışa bilmədiyi üçün valideynlər bu davranışları diqqətlə izləməlidirlər. Əgər sudemer korpede qulaq agrisi müşahidə edilirsə, qulaqda irin və ya axıntı varsa, bu ciddi infeksiya göstəricisidir və həkimə müraciət vacibdir.
Qulaq ağrısı üçün hansı dərmanlar istifadə olunur?
Həkimlər tərəfindən usaq ucun qulaq agrisi dermani və ya qulaq agrisi dermani kimi ağrıkəsici və iltihabəleyhinə dərmanlar təyin olunur. Ən çox istifadə olunan preparatlardan biri nurafen qulaq agrisi üçün uyğundur, çünki həm ağrını azaldır, həm də iltihabı aradan qaldırır. Lakin bu dərmanlar yalnız həkim təyinatı ilə, uşağın yaşına və çəkisinə uyğun dozada istifadə olunmalıdır.
Qulaq ağrısı üçün nə etməli?
Əgər qulaq agrisi ucun ne etmeli və ya qulaq agrısına ne etmek olar sualına cavab axtarırsınızsa, ilk növbədə uşağı sakitləşdirin və isti kompres tətbiq edin. Evdə maye qəbulu artırılmalı və uşağın başı yuxarı vəziyyətdə saxlanmalıdır. Lakin ağrı 24 saatdan artıq davam edərsə və ya eşitmə zəifləməsi varsa, bu ciddi qulaq infeksiyasına işarədir və dərhal həkimə müraciət edilməlidir.
Qripdən sonra qulaq ağrısı ola bilərmi?
Bəli, qripden sonra qulaq agrisi çox yayılmış haldır. Virus infeksiyası evstaki borusunu tıxayaraq orta qulaqda maye yığılmasına və ağrıya səbəb olur. Bu zaman burun spreyləri, isti kompres və bol istirahət ağrını azaltmağa kömək edir. Əgər vəziyyət pisləşirsə, həkim antibiotik və ya qulaq agrisi ucun derman təyin edə bilər.
Böyüklərdə qulaq ağrısı üçün nə etməli?
Boyuklerde qulaq agrisi ucun ne etmeli hallarında, isti kompreslər və ağrıkəsici dərmanlar ilk addım kimi istifadə edilə bilər. Qulağa su girməsinin qarşısı alınmalı, tütün tüstüsündən uzaq durulmalıdır. Əgər ağrı kəskinləşir və siddetli qulaq ağrısı yaranırsa, bu, qulaq infeksiyasının və ya qulaq pərdəsi zədəsinin göstəricisidir. Bu zaman həkim qulaq damcıları və antibiotik müalicəsi təyin edə bilər.
Qulaqda ağrı və təzyiq hissi nədən yaranır?
Qulaqda ağrı və təzyiq çox vaxt evstaki borusunun tıxanması və ya sinus infeksiyası ilə əlaqədardır. Bu zaman qulaqda dolğunluq, eşitmə itkisi və balans pozğunluğu ola bilər. Əgər siddetli qulaq ağrısı davam edirsə, orta qulaqda iltihab ehtimalı yüksəkdir və qulaq agrisi ucun ne etmeli barədə həkim göstərişi alınmalıdır.
Qulaq ağrısı üçün hansı dərman daha effektlidir?
Ən çox istifadə olunan qulaq agrisi ucun derman növləri ibuprofen, parasetamol və həkim tərəfindən təyin edilən qulaq damcılarıdır. Uşaqlar üçün usaq ucun qulaq agrisi dermani və nurafen qulaq agrisi ən təhlükəsiz seçimlər arasındadır. Dərman seçimi uşağın yaşı, bədən çəkisi və infeksiyanın səbəbindən asılıdır. Həkimlə məsləhətləşmədən dərman istifadəsi məsləhət deyil.
