Payız və qış fəsillərinin gəlişi ilə süfrələrimizin əsas bəzəyinə çevrilən mandarin, sadəcə xoş ətirli və dadlı bir meyvə deyil. O, təbiətin orqanizmimizə bəxş etdiyi ən güclü bioloji dərmanlardan biridir. Bir çoxumuz onu sadəcə C vitamini mənbəyi kimi tanısak da, mandarinin tərkibindəki fitonutrientlər, efir yağları və antioksidantlar bədənimizdə çox dərin bioloji sağalma proseslərini işə salır.
Bəs bu kiçik narıncı meyvə immunitetimizi viruslardan necə qoruyur? Mandarinin qabıqlarını niyə qətiyyən zibilə atmamalıyıq? Və ən əsası, sintetik aptek vitaminləri ilə təbii mandarinin orqanizmə təsiri arasında hansı böyük bioloji fərq var? Gəlin sağlamlığımızın bu ləzzətli bələdçisi ilə daha yaxından tanış olaq.
Mandarinin orqanizmə əsas faydaları nələrdir?
Mandarinin tərkibi vitaminlərlə (C, B1, B2, provitamin A), həyati vacib minerallarla (kalium, kalsium, maqnezium) və üzvi turşularla zəngindir. Onun müntəzəm qəbulu orqanizmdə aşağıdakı əsas funksiyaları tənzimləyir:
İmmunitet sisteminin canlı qalxanı: Yüksək miqdarda təbii C vitamini ağ qan hüceyrələrinin (leykositlərin) fəaliyyətini aktivləşdirir. Qış aylarında qrip, soyuqdəymə və digər respirator viruslara qarşı bədənin daxili müqavimətini artırır.
Damar və ürək sağlamlığı: Mandarinin tərkibindəki "hesperidin" adlı flavonoid qan damarlarının divarını möhkəmləndirir və elastikliyini artırır. Xolesterin səviyyəsini tənzimləyərək infarkt və damar tıxanıqlığı riskini azaldır.
Həzm prosesinin tənzimlənməsi: Zəngin lif (kletçatka) tərkibi sayəsində bağırsaqların peristaltikasını (hərəkətini) yaxşılaşdırır. Xroniki qəbizliyin qarşısını alır və bağırsaqlardakı zərərli toksinlərin bədəndən atılmasını sürətləndirir.
Sinir sisteminə sakitləşdirici təsir: Mandarinin tərkibindəki B qrupu vitaminləri və xüsusi efir yağları mərkəzi sinir sistemini sakitləşdirir. Axşam saatlarında qəbul edilən mandarin yuxusuzluğu aradan qaldırır və stresi azaldır.
Dərinin cavanlaşması: Antioksidantlar bədəndəki sərbəst radikalları neytrallaşdıraraq hüceyrələrin yaşlanmasını ləngidir, dərinin kollagen istehsalına dəstək olaraq ona təbii parlaqlıq verir.
Mandarinin qabıqları: Atmaq yerinə necə istifadə edək?
Bir çox insanın zibilə atdığı mandarin qabıqları əslində meyvənin özündən qat qat daha çox antioksidant və müalicəvi efir yağı ehtiva edir. Xalq təbabətində və bioloji tənzimləmədə mandarin qabığından aşağıdakı kimi istifadə olunur:
Bəlğəmgətirici və öskürək kəsici çay: Qurudulmuş mandarin qabıqlarını isti suda dəmləyərək içmək bronxları təmizləyir, bəlğəmi durulaşdırır və xroniki öskürəyi sakitləşdirir.
Aromaterapiya və sakitlik: Otaq temperaturunda qurudulan qabıqların ətri otağa yayıldıqda havada olan mikrob və virusları məhv edir, eyni zamanda baş ağrısını və zehni yorğunluğu götürür.
Həzmə dəstək: Qabıqları rəndələyərək yeməklərə və ya bitki çaylarına qatmaq mədə şirəsinin ifrazını yaxşılaşdırır və mədə köpünü aradan qaldırır.
Mandarin necə və nə vaxt istifadə olunmalıdır?
Mandarindən maksimum bioloji fayda almaq üçün bəzi sadə qaydalara riayət etmək lazımdır. Gün ərzində böyüklər üçün 3 və ya 4 ədəd mandarin kifayət edir. Onu qidalarla birgə deyil, yeməklər arası fasilələrdə (məsələn, yeməkdən 1.5 saat sonra) qəbul etmək daha yaxşıdır. Mandarini acqarına çox yemək mədə turşuluğunu artıra bilər. Həmçinin, mandarinin üzərindəki ağ lifləri təmizləmədən yemək çox vacibdir, çünki bağırsaqları işlədən və damarları qoruyan əsas xeyirli maddələr həmin ağ liflərdə yerləşir.
Diqqət! Mandarinin zərərləri və kimlərə olmaz?
Hər faydalı qida kimi, mandarinin də həddindən artıq istifadəsi bəzi şəxslər üçün kəskin problemlər yarada bilər:
Mədə xorası və qastrit: Mandarinin tərkibindəki üzvi turşular aktiv mədə xorası və yüksək turşuluqlu qastriti olan xəstələrin mədə selikli qişasını kəskin qıcıqlandıra bilər.
Şəkərli diabet: Mandarin qanda asanlıqla sorulan fruktoza (meyvə şəkəri) ilə zəngindir. Diabet xəstələri bu meyvəni çox məhdud miqdarda və mütləq həkim nəzarətində qəbul etməlidirlər.
Allergiya meyilliliyi: Sitrus meyvələri ən güclü allergenlərdən biridir. Xüsusilə kiçik yaşlı uşaqlara çox mandarin vermək dəridə kəskin səpkilər və qızartılar (diatez) yarada bilər.
Böyrək problemləri: Tərkibindəki yüksək C vitamini xroniki böyrək xəstəliyi olanlarda ehtiyatla qəbul edilməlidir.
İnteqrativ Təbabət Yanaşması: Təbii vitaminlər, yoxsa sintetik həblər?
Klassik tibbdə qış aylarında immuniteti qaldırmaq üçün xəstələrə tez tez apteklərdən alınan sintetik C vitamini (askorbin turşusu) həbləri təyin edilir. Lakin Bioloji Təbabət Klinikası olaraq qətiyyətlə bildiririk ki, laboratoriyada yaradılan kimyəvi vitaminlər heç vaxt təbii meyvənin yerini verə bilməz. Sintetik həblər orqanizm tərəfindən çox zəif mənimsənilir və artıq qalan hissə böyrəklərdə daş yaratma riskini artıraraq qaraciyəri yükləyir.
Mandarindən alınan təbii C vitamini isə meyvənin tərkibindəki bioflavonoidlərlə birlikdə bədənə daxil olur. Bu təbii kompleks hüceyrələr tərəfindən dərhal tanınır və 100 faiz mənimsənilərək birbaşa immunitetin xidmətinə keçir.
Bununla belə, əgər orqanizmdə dərin immunitet zəifliyi, xroniki yorğunluq, davamlı təkrarlanan virus infeksiyaları və bağırsaq florasının pozulması (disbakterioz) varsa, sadəcə meyvə yemək problemi kökündən həll etmir. Belə hallarda klinikamızda xəstələrə qanı oksigenlə doyuran, virus və bakteriyaları birbaşa məhv edən Ozonoterapiya və mədə bağırsaq sistemini bərpa edən bioloji tənzimləmə üsulları tətbiq olunur. Sağlamlıq, təbiətin bizə verdiyi nemətlərlə yanaşı, bədənin daxili təmizlənmə sistemini bioloji yollarla açıq saxlamaqdan keçir.
