Müasir dövrdə qeyri sağlam qidalanma vərdişləri, xroniki stres və hərəkətsiz həyat tərzi fonunda həzm sistemi problemləri ən çox rast gəlinən şikayətlər siyahısına başçılıq edir. Bu şikayətlərin tam mərkəzində isə həyat keyfiyyətini kəskin şəkildə aşağı salan mədə ağrıları dayanır. Mədə ağrısı heç də həmişə sadə bir həzmsizlik problemi deyil, o bəzən mədənin özündə yaranan ciddi toxuma zədələnmələrinin, bəzən isə qonşu orqanlardakı patologiyaların xəbərdarlıq siqnalı kimi çıxış edir.
Mədə ağrısı nədir?
Mədə ağrısı qarın boşluğunun yuxarı mərkəzi və sol hissəsində yanma, batma, sıxılma və ya küt narahatlıq hissi kimi özünü göstərən nevroloji və fiziki bir reaksiyadır. Mədə qida borusundan keçən qidaları qəbul edərək saxlamaq üçün elastik şəkildə genişlənən əzələli bir orqandır. Onun daxili divarı qidaları parçalamaq üçün güclü xlorid turşusu ifraz edir. Bu turşunun mədənin öz əzələ divarını yandırmaması üçün xüsusi qoruyucu selik təbəqəsi yaradılır. Hər hansı bir səbəbdən bu qoruyucu təbəqə zədələndikdə mədə turşusu birbaşa sinir uclarına toxunaraq şiddətli ağrı, yanma və spazm yaradır.
Mədə ağrısı nədən yaranır?
Həzm sisteminin funksiyasını pozan və qoruyucu selikli qişanı zədələyən hər bir amil mədə ağrısına yol açır. Ən geniş yayılmış səbəblər aşağıdakılardır:
Helicobacter pylori infeksiyası: Bu xüsusi bakteriya mədənin qoruyucu qişasına daxil olaraq onu zəiflədir və turşunun birbaşa toxumanı yandırmasına şərait yaradır. Dünya əhalisinin böyük hissəsində mövcud olan bu bakteriya qastrit və xoranın əsas səbəbkarıdır.
Yanlış qidalanma vərdişləri: Ədviyyatlı, çox duzlu və acı qidalar selikli qişanı birbaşa qıcıqlandırır. Həddindən artıq və ya çox sürətli yemək mədəni mexaniki olaraq yükləyir.
İçkilərin mənfi təsiri: Qəhvə, tünd çay və qazlı sular mədə turşusunun ifrazını kəskin artırır. Alkoqollu içkilər isə mədənin qoruyucu qatını əridir.
Xroniki stres: Stres zamanı ifraz olunan kortizol hormonu mədənin qan dövranını azaldır və əzələlərdə davamlı spazm yaradaraq psixoloji mənşəli güclü ağrılara səbəb olur.
Dərmanların nəzarətsiz istifadəsi: Baş ağrısı və ya oynaq ağrıları üçün tez-tez içilən qeyri steroid iltihabəleyhinə dərmanlar mədəni qoruyan maddələrin ifrazını bloklayır.
Siqaret istifadəsi: Tüstünün tərkibindəki zəhərli maddələr mədə damarlarını daraldır və turşunun qida borusuna qaçmasına şərait yaradır.
Qida zəhərlənmələri və İntolerans: Müxtəlif bakteriyalarla kirlənmiş qidaların yeyilməsi kəskin iltihaba, laktoza və ya qlütenin həzm edilə bilməməsi isə şiddətli qaz və spazma yaradır.
Mədə ağrısının yerinə görə olan xəstəliklər
Xalq arasında qarın nahiyəsindəki hər cür ağrı sadəcə mədə ağrısı kimi ifadə edilsə də, tibbi baxımdan ağrının yeri problemin hansı orqandan qaynaqlandığını müəyyən etməyə kömək edir.
Sol yuxarı nahiyə: Mədənin böyük hissəsi burada yerləşir. Bu hissədəki ağrılar adətən qastrit, mədə xorası və mədəaltı vəzi iltihabı (pankreatit) ilə bağlıdır.
Sağ yuxarı nahiyə: Qaraciyər, öd kisəsi və onikibarmaq bağırsaq xəstəlikləri bu bölgədə ağrı yaradır. Öd daşı, xolesistit və ya duodenal xora xarakterik səbəblərdir.
Orta yuxarı (Göbək üstü) nahiyə: Reflüks xəstəliyi, hiatal yırtıq (mədə yırtığı) və mədənin başlanğıc hissəsinin xoraları burada yanma yaradır.
Sağ orta və alt nahiyə: Kəskinləşmiş appendisit, sağ böyrək daşı sancısı və qəbizlik.
Orta alt nahiyə: Sidik kisəsi infeksiyaları, prostat problemləri və yırtıqlar.
Sol orta və alt nahiyə: İltihabi bağırsaq xəstəlikləri, divertikulit və sol böyrək daşı.
Mədə ağrısı növləri
Ağrının xarakteri və davametmə müddəti düzgün diaqnoz üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Kəskin mədə ağrısı: Qəfildən və şiddətlə başlayır. Adətən qida zəhərlənməsi, kəskin virus infeksiyası və ya ağır həzmsizlik zamanı ortaya çıxır.
Xroniki mədə ağrısı: Həftələr və ya aylar boyu davam edən, tez-tez təkrarlanan ağrılardır. Qastrit, mədə xorası və ya uzunmüddətli stres fonunda yaranır.
Spazmotik ağrı (Sancı): Dalğalar halında gələn, mədə əzələlərinin kəskin yığılıb açılması ilə xarakterizə olunan sıxılma hissidir. Qaz toplanması zamanı sıx rast gəlinir.
Mədə ağrısının əlamətləri
Mədə ağrısı adətən təkbaşına gəlmir, onu müşayiət edən bir sıra həzm sistemi pozuntuları olur:
Mədədə, xüsusən döş sümüyünün arxasında yanma və qıcqırma.
Ürəkbulanma və ya fiziki qusma ehtiyacı.
Qarında həddindən artıq şişkinlik və qaz yığılması.
İştahsızlıq və yeməyə qarşı ikrah hissi.
Yeməkdən dərhal sonra tez-tez gəyirmə.
Ağızda turş, acı dadın yaranması və ya pis qoxu.
Davamlı halsızlıq və xroniki yorğunluq.
Bağırsaq vərdişlərinin pozulması (ishal və ya qəbizlik).
Mədə ağrısı müalicəsi üçün istifadə olunan üsullar
Davamlı mədə ağrılarının müalicəsi yalnız qastroenteroloq müayinəsindən və dəqiq diaqnostikadan (qastroskopiya, qan və nəcis analizləri) sonra təyin edilir. Klassik tibdə xəstənin ehtiyacına və diaqnoza əsasən aşağıdakı üsullardan istifadə olunur:
Antiasid preparatlar: Mədə turşusunu sürətlə zərərsizləşdirərək ani yanma və qıcqırma hissini aradan qaldırır.
Proton pompası inhibitorları: Mədə qoruyucu olaraq tanınan bu dərmanlar turşu ifrazını bloklayaraq qastrit və xoraların sağalması üçün əlverişli mühit yaradır.
Antibiotik terapiyası: Analizlərdə Helicobacter pylori bakteriyası aşkar edildiyi təqdirdə, bu infeksiyanı tamamilə məhv etmək üçün spesifik kombinə edilmiş antibiotik kursu tətbiq edilir.
Spazmolitiklər (Sancıkəsicilər): Mədə və bağırsaq əzələlərindəki kəskin yığılmaları, dalğavari sancıları yüngülləşdirmək üçün təyin olunur.
Mədə ağrısının təbii müalicəsi üçün üsullar
Ağrı yüngül xarakterlidirsə və kəskin təhlükə əlamətləri yoxdursa, ev şəraitində bəzi təbii üsullarla mədəni rahatlatmaq mümkündür:
Bitki çayları: Çobanyastığı çayı mədənin daxili qişasındakı iltihabı azaldır və əzələləri rahatladır. Zəncəfil dəmləməsi ürəkbulanmanı kəsir və həzmi sürətləndirir. Razyana və nanə çayı isə mədədəki sıxışmış qazı və şişkinliyi çıxarmağa çox yaxşı kömək edir.
İlıq kompres: Mədə nahiyəsinin üzərinə ilıq su torbası qoymaq əzələ spazmlarını açır və qan dövranını artıraraq ağrını yüngülləşdirir.
Alma sirkəsi: Mədə turşusu azlığına bağlı həzmsizliklərdə bir stəkan ilıq suya bir çay qaşığı təbii alma sirkəsi qatıb içmək həzmi asanlaşdırır. Lakin xora xəstələrinə bu üsul məsləhət görülmür.
Yüngül qidalanma: Ağrı zamanı mədəni yormamaq üçün alma püresi, banan, suda bişmiş düyü və qaynadılmış tərəvəzlər kimi həzmi çox asan olan yüngül qidalar seçilməlidir.
Bol su içmək və istirahət: Bədənin su balansını qorumaq üçün otaq temperaturunda kiçik qurtumlarla su içmək və uzanaraq dincəlmək sinir gərginliyini azaldır.
Nə vaxt həkimə müraciət etmək lazımdır?
Mədə ağrısı bəzən orqanizmdə geri dönülməz proseslərin başladığını bildirir. Əgər ağrı ilə bərabər aşağıdakı təcili əlamətlərdən hər hansı biri müşahidə edilirsə, dərhal həkimə müraciət etmək həyati əhəmiyyət daşıyır:
Qusuntu içərisində al qırmızı qanın olması və ya qəhvə xıltasına bənzəyən kütlənin xaric edilməsi.
Nəcisin qatran kimi qapqara və yapışqan olması.
Qarın əzələlərinin refleks olaraq tamamilə sərtləşməsi və ən kiçik toxunuşda belə dözülməz ağrının yaranması.
Mədə nahiyəsində başlayan ağrının sol qola, çənəyə və sinəyə yayılması, soyuq tər basması.
Şiddətli ağrı fonunda qəfil başgicəllənmə və ya huşun dumanlanması.
İnteqrativ təbabət ilə mədə ağrısı müalicəsi
Bioloji Təbabət Klinikasında mədə və bağırsaq xəstəliklərinə yalnız ağrını kəsən deyil, orqanizmin bərpa mexanizmlərini işə salan inteqrativ yaxınlaşma tətbiq edilir.
Mikrobiomun bərpası: Həzm sisteminin mühərriki bağırsaq florasıdır. Xüsusi probiotik müalicələri ilə faydalı bakteriyaların sayı artırılır ki, bu da zərərli bakteriyaların çoxalmasının qarşısını təbii yolla alır.
Ozonoterapiya: Xroniki qastrit və mədə xoralarının sağalmasında çox təsirlidir. Qana tətbiq edilən yüksək dozalı ozon mədənin zədələnmiş qişasının və hüceyrələrin özünü bərpa etmə sürətini kəskin şəkildə artırır, iltihabı söndürür.
Bioloji Detoksikasiya: İllərlə qəbul edilən dərmanların və zərərli qidaların bədəndə qoyduğu toksinlər xüsusi bioloji preparatlarla limfa sistemi və qaraciyər vasitəsilə təmizlənir.
Neyralterapiya: Qarın nahiyəsindəki xüsusi refleksogen nöqtələrə tətbiq edilən inyeksiyalar vegetativ sinir sistemini tənzimləyir. Nəticədə mədədəki yersiz spazmlar açılır və psixosomatik mənşəli ağrılar kökündən həll edilir.
Çox Soruşulan Suallar
Mədə ağrısı kürəyə vurur mu?
Bəli, bəzi spesifik xəstəliklərdə mədə ağrısı kürəyə və bel nahiyəsinə yayıla bilər. Xüsusilə mədəaltı vəzi iltihabı (pankreatit), öd kisəsi xəstəlikləri və mədənin arxa divarında yerləşən dərin xoralar zamanı ağrı birbaşa kürəyə doğru kəmərvari şəkildə yayılır.
Mədə ağrısı üçün nə etməli?
Ağrı başladıqda ilk növbədə uzanmaq və dincəlmək, ağır və yağlı qidalardan dərhal imtina etmək lazımdır. Mədəni yormamaq üçün kiçik qurtumlarla otaq temperaturunda su içmək və isti bir duş qəbul edərək qarın əzələlərini rahatlatmaq ilkin addımlar olmalıdır.
Mədə ağrısı üçün təbii müalicə üsulları nələrdir?
Təbii müalicə üçün çobanyastığı, nanə, razyana və zəncəfil çaylarından istifadə etmək ən təsirli və ziyansız üsullardır. Bununla yanaşı stresi azaltmaq, qidaları çox yaxşı çeynəyərək yavaş yemək və mədə turşusunu artırmayan yüngül, püre halında olan qidalarla qidalanmaq mədəni qısa zamanda bərpa edir.
Mədədə ağrı hansı xəstəliyin əlamətidir?
Mədədəki ağrı ən çox qastrit, mədə xorası, onikibarmaq bağırsaq ülseri və reflüks xəstəliyinin əlamətidir. Lakin bu ağrılar eyni zamanda qida zəhərlənməsi, öd daşı sancısı, pankreatit və bəzi hallarda mədə xərçəngi kimi daha ciddi patologiyaların da göstəricisi ola bilər.
