Hemoqlobin
*Regiondakı filiallarımızda qiymət fərqlidir
Hemoqlobin analizi qiyməti
Nəfəs almaq həyatın ən təməl şərtidir. Lakin ciyərlərimizə çəkdiyimiz o həyatbəxş oksigenin oradan çıxıb beynimizə, ürəyimizə və ən ucqar hüceyrələrimizə qədər necə çatdığını heç düşünmüsünüzmü? Qan damarlarımızda bu nəhəng və həyati "daşıma" əməliyyatını həyata keçirən xüsusi bir molekul var: Hemoqlobin. Əgər hemoqlobinin miqdarı azalarsa, bədənimiz sanki havasız bir otaqda qalmış kimi daxildən boğulmağa, hüceyrələrimiz isə oksigen aclığı (hipoksiya) çəkməyə başlayır.
Tibbi praktikada qan azlığı (anemiya) və digər qan xəstəliklərinin diaqnostikasında ən təməl göstərici olan Hemoqlobin analizi Bioloji Təbabət Klinikasında 15 AZN təşkil edir. Bəs qanımızın qırmızı rəngini verən bu möcüzəvi zülal bədəndə necə işləyir? Onun səviyyəsinin normadan aşağı və ya yuxarı olması hansı gizli xəstəliklərin xəbərdarçısıdır?
Hemoqlobin hüceyrə səviyyəsində necə işləyir?
Hemoqlobin (Hb), qırmızı qan hüceyrələrinin (eritrositlərin) daxilində yerləşən və tərkibində dəmir olan çox mürəkkəb quruluşlu bir zülaldır. Qanımızın qırmızı rəngdə olmasının yeganə səbəbi məhz hemoqlobinin tərkibindəki dəmir molekullarının oksigenlə birləşərək (oksidləşərək) bu rəngi yaratmasıdır.
Bu prosesin mexanizmi olduqca heyrətamizdir: Qan ağciyərlərdən keçərkən hemoqlobin molekulları oradakı oksigeni özünə maqnit kimi birləşdirir. Daha sonra qan axını ilə bütün bədəni dolaşaraq oksigeni toxumalara, əzələlərə və orqanlara təhvil verir. Lakin hemoqlobinin işi bununla bitmir; o, hüceyrələrin fəaliyyəti nəticəsində yaranan zəhərli karbon qazını (CO2) özünə yükləyir və bədəndən xaric etmək üçün yenidən ağciyərlərə geri qaytarır. Əgər qanda hemoqlobinin miqdarı azalarsa, bu "daşıma zənciri" qırılır, hüceyrələr həm oksigensiz qalır, həm də öz tullantılarından (karbon qazından) təmizlənə bilmir.
Hemoqlobin analizi hansı hallarda təyin edilir?
Hemoqlobin adətən Qanın Ümumi Analizinin (CBT) tərkibində yoxlanılsa da, bir çox hallarda həkimlər xəstənin şikayətlərinə əsasən spesifik olaraq bu göstəricini izləməyi tələb edirlər. Analiz ən çox aşağıdakı şikayətlər və vəziyyətlərdə təyin olunur:
Xroniki yorğunluq və halsızlıq: Kifayət qədər yatmağınıza baxmayaraq səhərlər yorğun oyanmaq, gün ərzində enerjinin tükənməsi.
Nəfəs darlığı və ürəkdöyüntüsü: Pilləkən çıxarkən və ya yüngül hərəkət zamanı tez yorulmaq, ürəyin qəfildən sürətlə döyünməyə başlaması (taxikardiya).
Zahiri əlamətlər: Dərinin, göz ətrafının və dodaqların solğunlaşması, saç tökülməsi, dırnaqların tez qırılması və əl-ayaqların daim soyuq olması.
Hamiləlik dövrü: Hamilə qadınlarda həm ananın, həm də dölün oksigen ehtiyacı artdığı üçün qanazlığı riski çox yüksəkdir və mütəmadi nəzarət tələb edir.
Gizli qanaxmalar: Mədə-bağırsaq xoraları, babasil qanamaları və ya qadınlarda kəskin, uzunmüddətli aybaşı qanamaları zamanı qan itkisini dəyərləndirmək üçün.
Analizə necə hazırlaşmalı?
Hemoqlobin göstəricilərinin ən dəqiq nəticəsini əldə etmək üçün qanvermə prosedurundan əvvəl müəyyən standartlara əməl etmək vacibdir:
Analiz səhər saatlarında və mütləq acqarına verilməlidir. Qan verməzdən əvvəl 8-12 saatlıq qida fasiləsi olmalıdır (su içmək sərbəstdir).
Qan verməzdən 1 gün əvvəl ağır fiziki idman və həddindən artıq stresli işlərdən qaçınmaq lazımdır, çünki bu, qan dövranını sürətləndirərək nəticələrə təsir edə bilər.
Əgər hər hansı bir dəmir preparatı və ya qandurulaşdırıcı qəbul edirsinizsə, bunu mütləq həkiminizə və ya laboratoriya işçisinə bildirməlisiniz.
Hemoqlobinin aşağı olması nə deməkdir? (Anemiya)
Qanda hemoqlobin səviyyəsinin normadan aşağı olması tibbdə Anemiya (Qanazlığı) adlanır. Qadınlar və uşaqlar arasında olduqca geniş yayılmış bu problemin bir neçə əsas səbəbi var:
Dəmir əskikliyi (Ən sıx rast gəlinən səbəb): Hemoqlobinin qurulması üçün dəmir mütləqdir. Qidalanmada dəmirin az olması və ya bağırsaqlarda dəmirin sorulma problemi (məsələn, sızan bağırsaq sindromu) anemiyaya yol açır.
Vitamin B12 və Fol turşusu (B9) çatışmazlığı: Bu vitaminlər sümük iliyində qırmızı qan hüceyrələrinin bölünməsi və yetişməsi üçün həyati əhəmiyyət daşıyır.
Xroniki xəstəliklər: Ağır böyrək çatışmazlığı (böyrəklər eritropoetin hormonunu ifraz edə bilmir), revmatoid artrit və ya onkoloji xəstəliklər sümük iliyinin işini ləngidir.
Qan itkisi: Gözlə görünən (travma, əməliyyat) və ya gizli (mədə xorası, poliplər) qanaxmalar hemoqlobinin sürətlə düşməsinə səbəb olur.
İnteqrativ Təbabət yanaşmasına görə, anemiya zamanı xəstəyə birbaşa yüksək dozalı dəmir preparatları yazmaq əvəzinə, ilk növbədə o dəmirin niyə bədəndə sorulmadığı (bağırsaq mikrobiomunun vəziyyəti) və ya haradan itirildiyi (gizli qanaxmalar) mütləq araşdırılmalıdır.
Hemoqlobinin yüksək olması nə deməkdir? (Polisitemiya)
Hemoqlobinin aşağı olması qədər, normadan kəskin yüksək olması da orqanizm üçün ciddi təhlükədir. Bu vəziyyət qanın həddindən artıq qatılaşmasına və axıcılığının itməsinə səbəb olur. Səbəbləri:
Siqaret çəkmək: Siqaret çəkənlərdə qana davamlı dəm qazı (CO) keçdiyi üçün orqanizm xroniki oksigen aclığı yaşayır. Buna reaksiya olaraq sümük iliyi daha çox hemoqlobin istehsal edərək kompensasiya etməyə çalışır.
Ağciyər və Ürək xəstəlikləri: Xroniki obstruktiv ağciyər xəstəliyi (XOAX) olanlarda və anadangəlmə ürək qüsurlarında.
Susuzluq (Dehidratasiya): Kəskin maye itkisi zamanı qanın maye hissəsi (plazma) azalır, nəticədə hemoqlobin konsentrasiyası süni şəkildə yuxarı çıxır.
Təhlükəsi: Hemoqlobinin çox yüksək olması qanı qatılaşdıraraq damarlarda tromb (laxta) yaranma riskini dəfələrlə artırır ki, bu da qəfil infarkt və ya insultla (iflic) nəticələnə bilər.
Hemoqlobin analizi qiyməti
Hemoqlobin səviyyəsi bədənimizin ümumi enerji balansını, hüceyrələrin oksigen təminatını və qan dövranının keyfiyyətini göstərən ən vacib aynadır. Davamlı halsızlıq, nəfəs darlığı və ya səbəbsiz yorğunluq çox vaxt yuxusuzluqla deyil, məhz qanazlığı ilə bağlı olur. Bu problemi vaxtında aşkarlamaq və müalicəyə başlamaq üçün dəqiq laborator diaqnostika şərtdir.
Ən müasir beynəlxalq laborator standartlara cavab verən avadanlıqlarla təchiz olunmuş Bioloji Təbabət Klinikasında Hemoqlobin analizi qiyməti 15 AZN təşkil edir.
Əgər özünüzdə yuxarıda sadalanan anemiya və ya qan qatılığı əlamətlərini hiss edirsinizsə, vaxt itirmədən sadə bir qan analizi verərək orqanizminizin əsl ehtiyaclarını öyrənə və ciddi xəstəliklərin qarşısını hələ başlanğıc mərhələdə ala bilərsiniz. Sağlam nəfəs və enerjili bir həyat üçün qan dəyərlərinizi nəzarətdə saxlayın!