Autizm spektr pozuntusu (ASP) uşağın erkən inkişaf dövründə özünü göstərən neyroinkişaf xüsusiyyətidir. Bu zaman uşaqda sosial ünsiyyət, davranış və nitq inkişafı ilə bağlı fərqliliklər müşahidə oluna bilər.
Autizmli uşaqlarda aşağıdakı əlamətlər görünə bilər:
- danışığın gecikməsi və ya nitqin olmaması
- adına reaksiya verməmək
- göz kontaktının zəif olması
- sosial ünsiyyətdə çətinlik
- təkrarlanan hərəkətlər və davranışlar
- müəyyən rutinlərə həddindən artıq bağlılıq
Autizm hər uşaqda fərqli şəkildə özünü göstərə bilər. Buna görə hər uşağa fərdi yanaşma vacibdir.
Autizmin səbəbləri
Autizmin yaranması çoxfaktorludur və əsasən beyin inkişafındakı fərqlərlə əlaqələndirilir. Müasir tibbi yanaşmaya görə aşağıdakı faktorlar rol oynaya bilər:
- genetik meyillilik
- neyroinkişaf prosesində fərqliliklər
- bəzi metabolik və qidalanma problemləri
- yuxu, həzm və bağırsaqla bağlı yanaşı problemlər
- vitamin və mineral çatışmazlıqları
Qeyd etmək vacibdir ki, autizm yalnız psixoloji problem deyil, uşağın ümumi inkişafı ilə bağlı kompleks vəziyyətdir.
Autizm yalnız terapiya ilə dəstəklənirmi?
Autizmli uşaqlarda erkən müdaxilə çox önəmlidir. Xüsusilə aşağıdakı dəstək proqramları effektiv hesab olunur:
- loqoped məşğələləri
- davranış terapiyası
- psixoloq dəstəyi
- xüsusi inkişaf proqramları
- valideyn yönümlü məşğələlər
Bu yanaşmalar uşağın ünsiyyət, sosiallaşma və gündəlik bacarıqlarının inkişafına kömək edir.
İnteqrativ tibbdə autizmə yanaşma
İnteqrativ yanaşmada məqsəd uşağın yalnız davranış xüsusiyyətlərini deyil, ümumi sağlamlıq vəziyyətini də qiymətləndirməkdir.
Bu yanaşmada aşağıdakı istiqamətlər nəzərdən keçirilə bilər:
1. Metabolik qiymətləndirmə
Vitamin, mineral, ferritin, D vitamini, B qrupu vitaminləri və digər göstəricilər yoxlanılır.
2. Bağırsaq və həzm sağlamlığı
Qəbizlik, köp, qida həssaslığı və bağırsaq diskomfortu uşağın davranışına təsir edə bilər.
3. Yuxu və sinir sistemi dəstəyi
Yuxu problemləri, hiperaktivlik və diqqət çətinliyi ayrıca qiymətləndirilir.
4. Qidalanma
Uşağın qida rasionu, seçici qidalanma və qida dözümsüzlüyü araşdırılır.
Fərdi dəstək proqramı necə qurulur?
Hər uşaq üçün fərdi yanaşma hazırlanır. Proqrama daxil ola bilər:
- fərdi qidalanma planı
- vitamin və mikroelement dəstəyi
- bağırsaq sağlamlığının dəstəklənməsi
- sinir sistemi üçün dəstək proqramları
- inkişaf terapiyaları ilə paralel tibbi müşahidə
Məqsəd uşağın:
✔️ diqqətini artırmaq
✔️ ünsiyyət bacarıqlarını gücləndirmək
✔️ yuxu və davranış stabilliyini yaxşılaşdırmaq
✔️ ümumi inkişafını dəstəkləmək
Valideynlər nə vaxt mütəxəssisə müraciət etməlidir?
Əgər uşağınız:
- yaşıdlarından gec danışırsa
- adına baxmırsa
- göz kontaktı zəifdirsə
- sosial oyuna marağı azdırsa
- təkrarlanan hərəkətlər edirsə
vaxt itirmədən inkişaf pediatrı və ya uşaq nevroloquna müraciət etmək vacibdir. Erkən müdaxilə nəticələri əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdıra bilər.
Klinikada autizmə yanaşma
Bioloji Təbabət İnteqrativ Müalicə Mərkəzində autizm spektr xüsusiyyətli uşaqlara:
✔️ kompleks tibbi qiymətləndirmə
✔️ fərdi inkişaf və dəstək proqramı
✔️ inteqrativ və səbəbyönlü yanaşma
təqdim olunur.
👩⚕️ Pediatr: Dr. Lalə Nəsirova
Konsultasiya üçün
Əgər uşağınızın inkişafı sizi narahat edirsə, erkən qiymətləndirmə üçün müraciət edin.
Bioloji Təbabət İnteqrativ Müalicə Mərkəzi
Pediatr: Dr. Lalə Nəsirova
Qeydiyyat üçün bizimlə əlaqə saxlayın
Bakı,: 3 mkr., Pişəvari 110 (Cavadxan küç 24), M.Əcəmi m.st. yaxınlığında
