Müasir dövrün ən qlobal və sürətlə yayılan sağlamlıq problemlərindən biri olan şəkərli diabet, sadəcə qan şəkərinin yüksəlməsi deyil, bütün orqanizmə təsir edən xroniki maddələr mübadiləsi pozulmasıdır. Bioloji Təbabət Klinikası olaraq, diabetin fəsadlarından qorunmağın və xəstəliyi nəzarətdə saxlamağın ən etibarlı yolunun doğru məlumatlanma və inteqrativ müalicə yanaşması olduğunu xatırladırıq.
Şəkərli Diabet Nədir?
Şəkərli diabet, mədəaltı vəz tərəfindən insulin hormonunun yetərsiz ifraz olunması və ya bədən hüceyrələrinin bu hormona qarşı rezistentlik (müqavimət) göstərməsi nəticəsində yaranan xəstəlikdir. İnsulin — qandakı qlükozanın (şəkərin) hüceyrə daxilinə keçərək enerjiyə çevrilməsini təmin edən əsas "açardır".
Bu açar funksiyasını yerinə yetirə bilmədikdə, qlükoza hüceyrələrə daxil ola bilmir və qanda toplanmağa başlayır. Hüceyrələr enerji aclığı çəkdiyi halda, qanda yüksələn şəkər zamanla damarları və sinir uclarını zədələyərək ürək, böyrək, göz və ayaqlarda ciddi fəsadlara (göz korluğu, böyrək çatışmazlığı, diabetik ayaq yaraları) yol açır.
Şəkər Xəstəliyi Niyə Yaranır?
Diabetin meydana gəlməsi bədəndəki bir çox sistemin zəncirvari şəkildə pozulması ilə əlaqədardır. Əsas yaranma səbəbləri sırasına aşağıdakılar daxildir:
Genetik meyllilik: Ailə mütəxəssislərində və yaxın qohumlarda diabet hekayəsinin olması riski kəskin artırır.
Autoimmun proseslər: İmmun sisteminin səhvən mədəaltı vəzin insulin istehsal edən beta hüceyrələrini düşmən kimi görüb məhv etməsi.
İnsulin rezistentliyi və Piylənmə: Artıq çəki, xüsusilə də qarın nahiyəsində yığılan piylər hüceyrələrin insulinə qarşı korlaşmasına səbəb olur.
Oturaq həyat tərzi: Fiziki aktivliyin az olması əzələlərin şəkəri enerji kimi istifadə etməsini zəiflədir.
Xroniki stress və Yüksək kortizol: Davamlı stress hormonları qanda şəkərin səviyyəsini birbaşa yüksəldir və maddələr mübadiləsini pozur.
Şəkər Xəstəliyi Əlamətləri Nələrdir?
Qanda şəkərin miqdarı kritik həddi keçdikdə orqanizm müəyyən siqnallar verməyə başlayır. Seker xesteliyi elametleri isə orqanizmdə özünü bir çox fərqli siqnalla göstərir. Seker xesteliyinin elametleri aşağıdakılardır:
Poliuriya (Tez-tez sidiyə çıxma): Böyrəklər qandakı artıq şəkəri xaric etmək üçün daha çox işləyir, bu da xüsusilə gecələr sıx sidiyə çıxma ilə nəticələnir.
Polidipsi (Həddindən artıq susama): Tez-tez sidiyə çıxma bədənin susuzlaşmasına (dehidratasiyaya) səbəb olur və xəstə davamlı olaraq su içmək ehtiyacı hiss edir.
Polifagiya (Daimi aclıq hissi): Hüceyrələr qlükoza qəbul edə bilmədiyi üçün beyinə davamlı olaraq "aclıq" siqnalı ötürülür. xəstə çox yesə də doymur.
Səbəbsiz çəki itkisi: Bədən şəkəri enerji kimi istifadə edə bilmədiyi üçün piy və əzələ toxumalarını parçalamağa başlayır (xüsusilə Tip 1 diabetdə).
Xroniki yorğunluq və Halsızlıq: Hüceyrələrin enerjisiz qalması insanın gün boyu özünü tükənmiş hiss etməsinə səbəb olur.
Görmənin bulantılı olması: Qandakı yüksək şəkər göz büllurunun maye balansını pozaraq müvəqqəti və ya qalıcı görmə dumanlılığı yaradır.
Kimlər Şəkərli Diabet Risk Qrupundadır?
Bəzi faktorlar insanların bu xəstəliyə yaxalanma ehtimalını digərlərinə nisbətən xeyli artırır. Risk altındakı şəxslər:
Artıq çəkisi (bədən kütlə indeksi normadan yüksək) olanlar;
45 yaşdan yuxarı olan bütün fərdlər (yaş artdıqca risk çoxalır);
Yaxın qohumlarında (ata, ana, bacı, qardaş) diabet xəstəliyi olanlar;
Hamiləlik dönəmində müvəqqəti diabet (gestasionat diabet) keçirənlər və ya 4 kiloqramdan ağır uşaq dünyaya gətirən qadınlar;
Polikistik Over Sindromu (PKOS) olan qadınlar;
Yüksək arterial təzyiqi və xolesterolu olan şəxslər.
Şəkər Xəstəliyinin Növləri
Şəkərli diabet əsasən dörd fərqli qrupda təsnif edilir:
Tip 1 Diabet: Mədəaltı vəzdə insulin istehsalının tamamilə dayanması ilə xarakterizə olunur. Adətən uşaqlıq və gənclik illərində bəlli olur və xəstələr ömür boyu kənardan insulin qəbul etməyə məcburdurlar.
Tip 2 Diabet: Ən çox rast gəlinən formadır (bütün halların 90%-i). Burada insulin ifraz olunur, lakin hüceyrələr tərəfindən qəbul edilə bilmir (insulin rezistentliyi). Yaş, piylənmə və həyat tərzi ilə birbaşa bağlıdır.
Gestasion Diabet: Hamiləlik dövründə ortaya çıxan və çox vaxt doğuşdan sonra düzələn diabet növüdür.
Prediabet (Gizli Şəkər): Qan şəkərinin normadan yüksək, lakin hələ diabet diaqnozu qoyulacaq qədər yüksək olmadığı keçid mərhələsidir. Bu mərhələdə müdaxilə edildikdə xəstəliyin qarşısını tamamilə almaq mümkündür.
Şəkər Xəstəliyinin İlkin Əlamətləri
Diabet tam formalaşmamışdan əvvəl, prediabet və ya erkən mərhələdə bədən bəzi gizli ipucları verir. Bunlara dərinin qırış yerlərində (boyun, qoltuqaltı) qaralmalar (Akantozis nigrikans), tez-tez yaranan və gec sağalan göbələk infeksiyaları, xüsusilə yeməkdən sonra gələn şiddətli yuxu basması və ani şirniyyat krizləri daxildir. Həmçinin əl və ayaqlarda yüngül keyimə, iynə batma hissi də sinir uclarının ilkin zədələnmə siqnalları ola bilər.
Şəkər Xəstəliyinin Norması Nə Qədərdir?
Diabet diaqnozu qan analizləri əsasında qoyulur və rəqəmlər bədənin vəziyyətini dəqiq göstərir. Səhər ac qarnına edilən qan analizində şəkərin norması 70-100 mg/dl arasındadır. Əgər acılıq şəkəri 100-125 mg/dl çıxarsa, bu "gizli şəkər" (prediabet), 126 mg/dl və üzəri olarsa, artıq şəkərli diabet hesab olunur.
Digər mühüm meyar isə son 3 aylıq şəkər ortalamasını göstərən HbA1c testidir. Bu testin nəticəsi 5.7%-dən aşağı olmalıdır. 5.7-6.4% arası prediabet, 6.5% və daha yüksək nəticə isə diabet diaqnozunu təsdiqləyir. Yeməkdən 2 saat sonra ölçülən toxluq qan şəkəri isə sağlam insanda 140 mg/dl-dən aşağı olmalıdır.
Uşaqlarda Şəkər Xəstəliyi Görülür?
Bəli, şəkər xəstəliyi uşaqlarda da görülə bilər və son illərdə bu göstərici təəssüf ki, artmaqdadır. Uşaqlarda rast gəlinən diabet əksər hallarda Tip 1 diabetdir və tamamilə genetik-autoimmun faktorlardan qaynaqlanır. Uşaq qəfildən arıqlamağa, həddindən artıq su içməyə və dərslərində yorğunluq səbəbindən geriləməyə başlayırsa, valideynlər diqqətli olmalıdırlar.
Bununla yanaşı, qeyri-sağlam qidalanma (fast-food, qazlı içkilər) və hərəkətsizlik səbəbindən uşaqlar arasında çəki artımı yaşandığı üçün, artıq yeniyetməlik dövründə Tip 2 diabetə də rast gəlinir.
Şəkər Xəstəliyinin Müalicəsi Zamanı İstifadə Olunan Üsullar
Klassik tibb elmində şəkərli diabetin müalicəsi xəstəliyin tipinə görə müəyyən edilir:
İnsulin Terapiyası: Tip 1 diabetli xəstələr üçün yeganə və həyati müalicə üsuludur. Tip 2 diabetdə isə xəstəlik irəlilədikdə və həblər kömək etmədikdə insulinə keçid edilir.
Oral Antidiabetik Şəkər Dərmanları (Həblər): Tip 2 diabetdə hüceyrələrin insulinə həssaslığını artıran və ya qaraciyərdən qlükoza ifrazını azaldan müxtəlif qrup kimyəvi preparatlardan istifadə olunur.
Dietoterapiya və Həyat Tərzi: Karbohidratların məhdudlaşdırılması, qlikemik indeksi aşağı qidaların seçilməsi və müntəzəm kardio məşqlər müalicənin ayrılmaz hissəsidir.
İnteqrativ Təbabət ilə Şəkər Xəstəliyinin Müalicəsində Effektiv Yanaşma
Bioloji Təbabət Klinikası olaraq, şəkər xəstəliyinə yalnız "qlükoza göstəricisini aşağı salmaq" hədəfi ilə yanaşmırıq. Bizim məqsədimiz diabeti yaradan köklü metabolik pozulmaları düzəltmək, mədəaltı vəzin funksiyasını bərpa etmək və dərmanların toksik təsirlərini minimuma endirməkdir. Bu məqsədlə İnteqrativ Təbabətin aşağıdakı unikal və effektiv metodlarını tətbiq edirik:
Homotoksikoloji Drenaj və Detoks: İllər boyu bədəndə və hüceyrəarası sahədə yığılan toksinlər insulin reseptorlarını blokada edir. Xüsusi biotənzimləyici preparatlarla orqanizm hüceyrə səviyyəsində təmizlənir, nəticədə insulin rezistentliyi təbii yolla azalır.
Mikrosirkulyasiyanın Yaxşılaşdırılması: Diabetin ən böyük təhlükəsi kapilyar damarları sıradan çıxarmasıdır. Klinikamızda tətbiq edilən akupunktur və biopunktura üsulları ilə kiçik damarlarda qan dövranı bərpa olunur, bununla da göz, böyrək və ayaq fəsadlarının (gangrena riskinin) qarşısı alınır.
Bağırsaq Mikrobiotasının Tənzimlənməsi: Bağırsaq florasının pozulması bədəndə xroniki iltihab yaradır ki, bu da insulin müqavimətini tetikləyir. Mikrobiotanın bərpası metabolik balansın qurulmasında həlledici rol oynayır.
Ozonterapiya: Qanın oksigen daşıma qabiliyyətini artırır, hüceyrələrin qlükozanı mənimsəməsini sürətləndirir və antioksidant müdafiə sistemini gücləndirərək damarları şəkərin dağıdıcı təsirindən qoruyur.
İnteqrativ təbabət üsulları sayəsində bir çox Tip 2 diabet xəstəmizdə kimyəvi dərmanlardan asılılığın azaldılmasına, qan şəkərinin stabil qalmasına və ən əsası, xəstəliyin yarada biləcəyi ağır fəsadların tamamilə qarşısının alınmasına nail oluruq.
Şəkər xəstəliyi çarəsizlik deyil, doğru idarə olunması lazım olan bir prosesdir. Sağlamlığınızı təhlükəyə atmayın, fəsadlar yaranmasını gözləmədən Bioloji Təbabət Klinikasına müraciət edərək fərdiləşdirilmiş inteqrativ müalicə proqramından yararlanın.
