Qaraciyər orqanizmimizin ən böyük filtrasiya sistemi və daxili laboratoriyasıdır. Bu həyati orqanı səssizcə zədələyən, bədəndə illərlə heç bir əlamət vermədən irəliləyə bilən ən təhlükəli infeksiyalardan biri də Hepatit C-dir. Tibb dünyasında uzun müddət gizli qaldığı üçün "Səssiz qatil" adlandırılan bu virus, vaxtında aşkar edilmədikdə qaraciyərin funksiyalarını tamamilə sıradan çıxara bilir. Bioloji Təbabət Klinikası olaraq, Hepatit C virusunun xüsusiyyətlərini, yoluxma yollarını və qaraciyər hüceyrələrini qorumağa yönəlmiş inteqrativ müalicə metodlarını təqdim edirik.
Hepatit C Nədir?
Hepatit C, Hepatit C Virusu (HCV) tərəfindən törədilən, qaraciyər toxumasında kəskin və ya xroniki iltihab yaradan yoluxucu bir xəstəlikdir. Virus qan dövranına daxil olduqdan sonra birbaşa qaraciyər hüceyrələrinə (hepatositlərə) yerləşir və orada çoxalarq hüceyrələrin strukturunu pozmağa başlayır.
Hepatit C-nin ən xarakterik xüsusiyyəti, yoluxan insanların təxminən 75–85%-ində xəstəliyin xroniki formaya keçməsidir. Virus immun sistemindən gizlənmək üçün davamlı olaraq mutasiyaya uğrayır və bu səbəbdən bədənin təbii müdafiə mexanizmləri onu təkbaşına məhv etməkdə çətinlik çəkir.
Hepatit C Xəstəliyinin Növləri Nələrdir?
Hepatit C klinik gedişatına görə iki əsas mərhələyə (növə) bölünür:
Kəskin Hepatit C
Virus bədənə daxil olduqdan sonrakı ilk 6 ayı əhatə edən dövrdür. Yoluxan fərdlərin yalnız kiçik bir hissəsi (təxminən 15-25%-i) güclü immun cavab sayəsində virusu dərmansız, tamamilə bədəndən təmizləyə bilir. Bu mərhələ adətən heç bir simptom vermədən və ya bəsit bir qrip infeksiyası kimi keçib gedir.
Xroniki Hepatit C
Əgər virus ilk 6 ayda bədəndən təmizlənmirsə, xəstəlik xroniki formaya çevrilir. Xroniki Hepatit C onilliklər boyu (10–30 il) qaraciyəri daxildən yavaş-yavaş gəmirərək sirroz və ya xərçəng mərhələsinə qədər irəliləyə bilir.
Genetik səviyyədə isə Hepatit C virusunun genotiplər adlanan müxtəlif növləri (Genotip 1, 2, 3, 4, 5, 6) mövcuddur. Azərbaycanda və regionumuzda ən çox Genotip 1 və Genotip 3 növlərinə rast gəlinir. Genotipin təyini müalicə protokolunun müddətini və dərman seçimini müəyyən etmək üçün mütləqdir.
Hepatit C Əlamətləri Hansılardır?
Hepatit C xəstələrinin böyük əksəriyyəti qaraciyər ciddi dərəcədə zədələnənə qədər özlərini tamamilə sağlam hiss edirlər. Lakin xəstəlik irəlilədikcə və ya kəskinləşmə dövrlərində aşağıdakı simptomlar özünü büruzə verir:
Davamlı və izah olunmayan yorğunluq: Ən çox rast gəlinən əlamətdir. Xəstə yuxudan dursalar belə özünü xroniki olaraq halsız hiss edir;
Oynaq və əzələ ağrıları: İltihabi prosesin bədəndə yaratdığı ümumi sızıltılar;
Həzm pozuntuları: İştahsızlıq, ürəkbulunma, bəzi qidalardan diksinmə və qarında köp;
Sağ qabırğaaltı nahiyədə diskomfort: Qaraciyər kapsulunun gərilməsi səbəbindən sağ tərəfdə küt ağrı və ya ağırlıq hissi;
Dəri problemləri: Dəridə səbəbsiz qaşıntılar, qırmızı ləkələr və ya dərinin tez-tez göyərməsi;
İrəli mərhələ əlamətləri (Sarılıq): Göz ağlarında və dəridə saralma, sidiyin rənginin tünd (çay və ya pür rəngi) olması.
Hepatit B və Hepatit C Xəstəlikləri Arasındakı Fərqlər
Hər iki virus qaraciyəri hədəf alsa da, aralarında ciddi klinik və bioloji fərqlər var:
Xüsusiyyət | Hepatit B (HBV) | Hepatit C (HCV) |
Peyvənd (Vaksin) | Var. 3 dozalı peyvəndlə tam qorunma mümkündür. | Yoxdur. Virus sürətlə mutasiya etdiyi üçün vaksini hələ tapılmayıb. |
Xronikləşmə Riski | Böyüklərdə xronikləşmə riski aşağıdır (~5%). | Xronikləşmə riski olduqca yüksəkdir (~75-85%). |
Müalicə Qətiyyəti | Dərmanlar virusu tam yox etmir, sadəcə çoxalmasını dayandırır. | Müasir dərmanlarla virusu orqanizmdən 100% tam silmək mümkündür. |
Yoluxma intensivliyi | Cinsi yolla və tüpürcəklə yoluxma ehtimalı daha yüksəkdir. | Əsasən birbaşa qan-qana təmas yolu ilə yoluxur. |
Hepatit C Xəstəliyi Orqanizmə Necə Ziyan Vurur?
Hepatit C virusu qaraciyər hüceyrələrinin içinə yerləşərək bədənin immun sistemini çaşdırır. İmmun hüceyrələri virusu məhv etməyə çalışarkən eyni zamanda sağlam qaraciyər toxumasını da dağıdır.
Bu uzunmüddətli xroniki iltihab nəticəsində məhv olan canlı qaraciyər hüceyrələrinin yerini funksiyasız birləşdirici (çapıq) toxuma tutur. Bu proses fibroz adlanır. Fibroz illər ərzində genişlənərək qaraciyərin büzüşməsinə və sərtləşməsinə — Qaraciyər Sirrozuna gətirib çıxarır. Sirroz mərhələsində qaraciyər çatışmazlığı, qarında maye toplanması (assit), daxili qanaxmalar və toksinlərin beyinə sızması (ensefalopatiya) baş verir. Həmçinin, Hepatit C daşıyıcılarında qaraciyər xərçənginin formalaşma riski digər insanlardan dəfələrlə çoxdur.
Hepatit C Xəstəliyi Necə Yoluxur?
Hepatit C əsasən qan vasitəsilə yoluxan bir infeksiyadır. Sağlam insanın qanına viruslu qan təmas etdikdə yoluxma baş verir. Əsas faktorlar bunlardır:
Steril olmayan alətlərlə icra edilən stomatoloji, ginekoloji və ya cərrahi manipulyasiyalar;
Gözəllik salonlarında ortaq istifadə olunan manikür, pedikür, tatuaj, pirsinq və mikrableydinq alətləri;
Məişətdə ortaq ülgüc, epilyator və ya diş fırçasının istifadə edilməsi (gözlə görünməyən qan ləkələri vasitəsilə);
Narkotik vasitələrin ortaq şpris və iynələrlə qəbulu;
Nadir hallarda da olsa, doğum zamanı viruslu anadan uşağa və ya qorunmasız, travmatik cinsi əlaqə zamanı tərəfdaşa keçid.
Hepatit C Xəstəliyinə Yoluxmamaq Üçün Nə Etmeli?
Hepatit C-yə qarşı qoruyucu bir peyvənd olmadığı üçün yeganə çıxış yolu yoluxma zəncirini kəsmək və fərdi profilaktika qaydalarına ciddi əməl etməkdir:
Gözəllik və manikür prosedurlarına gedərkən alətlərin xüsusi sterilizasiya cihazlarında (avtoklavda) təmizləndiyindən əmin olun, yaxud fərdi manikür dəstinizdən istifadə edin;
Stomatoloji və tibbi müayinələr zamanı birdəfəlik alətlərdən istifadə olunmasını tələb edin;
Heç kimin ülgücünü, qayçısını və diş fırçasını işlətməyin və öz fərdi əşyalarınızı başqasına verməyin;
Təsadüfi və ya qorunmasız cinsi əlaqə zamanı mütləq baryer üsullarından (kontraseptivlərdən) istifadə edin.
Hepatit C Virusu Öldürür Mü?
Hepatit C virusunun özü qəfil, ani ölümə səbəb olmur. Lakin müalicə olunmayan Xroniki Hepatit C orqanizmdə sirroz və qaraciyər xərçəngi yaratdığı üçün, dolayı yolla ölümcül fəsadlara yol açır.
Yaxşı xəbər budur ki, müasir tibb sayəsində artıq Hepatit C ölümcül bir xəstəlik hökmündən çıxmışdır. Erkən diaqnoz qoyulduqda və düzgün müalicə aparıldıqda xəstəliyin fəsadlarının tamamilə qarşısını almaq və ömrü uzatmaq mümkündür.
Hepatit C Xəstəliyinin Diaqnozu Necə Qoyulur?
Hepatit C-nin diaqnostikası iki mərhələli qan analizi ilə tam dəqiqləşdirilir:
Anti-HCV (Skrinqinq Testi)
Bədənin virusa qarşı istehsal etdiyi anticisimləri yoxlayır. Əgər bu test müsbət çıxarsa, bu xəstənin həyatının hansısa dövründə virusla qarşılaşdığını göstərir (hazırda aktiv xəstə də ola bilər, keçmişdə sağalmış şəxs də).
HCV RNA (PCR Testi)
Anti-HCV müsbət çıxan şəxslərdə mütləq PCR analizi edilməlidir. Bu test birbaşa virusun genetik materialını (DNT/RNT) axtarır və qanda virusun aktiv şəkildə çoxalıb-çoxalmadığını (virus yükünü) təyin edir. PCR müsbətdirsə, xəstəyə aktiv Hepatit C diaqnozu qoyulur. Əlavə olaraq qaraciyərin vəziyyətini qiymətləndirmək üçün ALT, AST fermentləri, USM və ya Elastoqrafiya (Fibroskan) müayinələri icra olunur.
Hepatit C Müalicə Üsulları
Son illərdə Hepatit C-nin müalicəsində tibb elmi böyük bir inqilab etmişdir. Əvvəllər istifadə olunan, ağır yan təsirləri olan və sağaltma ehtimalı aşağı olan İnterferon iynələrinin yerini tamamilə yeni nəsil Birbaşa Təsirli Antiviral (DAA) həblər almışdır.
Bu müasir dərmanlar virusun hüceyrə daxilində çoxalma zəncirini birbaşa qırır. Genotipindən asılı olaraq xəstə gündə cəmi 1 və ya 2 həb qəbul etməklə, 8 ilə 12 həftəlik (2-3 aylıq) bəsit bir kursla virusdan 98-100% tamamilə azad olur. Bu müalicə bədən tərəfindən çox rahat dözülür və yan təsirləri demək olar ki, yoxdur.
Hepatit C Müalicəsində İnteqrativ Təbabətin Rolu
Bioloji Təbabət Klinikası olaraq, Hepatit C müalicəsində məqsədimiz yalnız qandakı virusu sıfırlamaq deyil. Çünki virus bədəndən təmizlənsə belə, onun qaraciyərdə illərlə yaratdığı fibroza (çapıqlaşmaya), hüceyrə zədələnmələrinə, oksidativ stressə və bədənin ümumi intoksikasiyasına (toksinlərlə yüklənməsinə) qarşı orqanizmi daxildən bərpa etmək lazımdır. İnteqrativ təbabət üsullarımız qaraciyərin özünübərpa qabiliyyətini maksimuma çatdırır:
Biotənzimləyici Drenaj və Detoksikasiya: Uzun müddət virus yükü altında işləyən qaraciyər bədənin digər toksinlərini süzməkdə çətinlik çəkir. Almaniya istehsalı olan təbii biopreparatlarla icra etdiyimiz detoks proqramları qaraciyərin hüceyrəarası sahəsini toksinlərdən təmizləyir, hepatositlərin üzərindəki metabolik yükü götürür və onların sürətlə regenerasiyasına (yenilənməsinə) şərait yaradır.
Ozonterapiya: Tibbi ozon güclü təbii antiinflamatuar (iltihab əleyhinə) və immunomodulyatordur. Qan dövranını stimullaşdıraraq qaraciyər hüceyrələrinin oksigenlə zənginləşməsini təmin edir, hüceyrə membranlarını sərbəst radikalların zərərli təsirlərindən (oksidativ stressdən) qoruyur və antiviral müalicənin effektivliyini artırır.
Orqanospesifik Biopunktura (Homeosiniatriya): Akupunktur nöqtələrinə qaraciyər və immun sistemini bioloji səviyyədə aktivləşdirən peptid və biotənzimləyici maddələr yeridilir. Bu üsul qaraciyərdə artıq başlanmış olan fibrozun (sərtləşmənin) irəliləməsini dayandırır, çapıq toxumasının geri sorulmasına kömək edir.
Bağırsaq Mikrobiotasının Tənzimlənməsi: Qaraciyər və bağırsaq vahid bir sistem kimi fəaliyyət göstərir. Bağırsaq florasındakı disbalans qaraciyərə gələn endotoksinlərin miqdarını artıraraq iltihabı kəskinləşdirir. Biz mikrobiota terapiyası ilə bağırsaqları sağlamlaşdıraraq qaraciyərin bərpa prosesini daxildən sürətləndiririk.
Xüsusilə virus müalicəsi bitdikdən sonra qaraciyərində müəyyən dərəcədə fibroz (zədə) qalmış xestələr üçün inteqrativ tibb yanaşması sirroz riskini sıfıra endirmək üçün ən effektiv yoldur.
Hepatit C artıq çarəsiz və qorxulu bir xəstəlik deyil. Zamanında qoyulan düzgün diaqnoz və düzgün seçilmiş biotənzimləyici dəstək proqramları ilə qaraciyərinizi tamamilə yeniləmək və sağlam həyata qayıtmaq mümkündür. Profilaktik müayinə və inteqrativ müalicə üçün Bioloji Təbabət Klinikasına müraciət edə bilərsiniz.
