Yeni doğulmuşlarda səpgilər adətən tez-tez rast gəlinir. Müxtəlif amillərin səbəb olduğu bu səpgilər növünə, yayılma miqdarına və hansı formada olmalarına görə fərqlənirlər. Bu yazımda sizə bu xəstəliyin səbəbləri və müalicəsi haqqında məlumat verəcəyəm.

👉 Diqqətinizi çəkə bilər: Uşaqlarda ekzema necə düzəlir? Ekzemaya hansı məlhəm vurulur?

Yeni doğulmuşlarda səpgilərin səbəbləri

Bu tip səpgilərə müxtəlif amillər səbəb olduğuna görə səpgilərin səbəbinin düzgün diaqnozunu pediatr müayinə ilə qoymalıdır. Səpgilərin diaqnozu ətraflı müayinə tələb etsə də, onun ümumi səbəblərinə bunları aid edə bilərik:

• İstilik və tər. Yeni doğulmuşlar həddindən artıq istilik olan mühitdə olduqda döküntüləri inkişaf etdirməyə meyllidirlər. Eyni zamanda tər tər kanallarında sıxışaraq körpənin dərisində qırmızı və ya çəhrayı, kiçik, qabarıq qabarğa səbəb ola bilər.
  
  
• Uşaq bezləri. Bezin səbəb olduğu yenidoğulmuşlarda səpgi nəm, sidik və nəcisə uzun müddət məruz qalma nəticəsində yaranan ümumi səpgidir. Bu səpgilər uşaq bezi sahəsində qızartı, qıcıqlanma və narahatlıqla nəticələnə bilər.
  
  
• Qıcıqlanma. Yeni doğulmuşun dərisi zərifdir və sürtünmə, kobud parçalar və ya paltar və yataq dəstlərində istifadə olunan sərt yuyucu vasitələrdən asanlıqla qıcıqlana bilər ki, qıcıqlanmanın da nəticəsində səpgi yaranır.
  
  
• Kontakt dermatit. Bəzi körpələrdə müəyyən parçalara, losyonlara, sabunlara və ya yuyucu vasitələrə reaksiya verən həssas dəri ola bilər. Həssas körpə dərisi qıcıqlandırıcı ilə təmasda olduğu halda qırmızı, qaşıntılı bir səpgi ilə qarşılaşmaq mümkündür.
  
  
• Ekzema. Ekzema və ya atopik dermatit, yeni doğulmuş körpələrə təsir edə bilən xroniki bir dəri xəstəliyidir. Ekzema zamanı səpgilər dəridə qırmızı, quru, qaşınma ləkələri şəklində özünü göstərir. Körpələrdə ekzemanın inkişafına genetika və ətraf mühit amilləri kömək edə bilər.
  
  
• Allergik reaksiyalar. Yeni doğulmuşlarda səpgilərə müəyyən qidalara, formulalara, dərmanlara və ya dəriləri ilə təmasda olan maddələrə qarşı allergik reaksiyaların olması səbəb ola bilir. Bu zaman allergik reaksiyalar qızartı, şişlik və ya digər dəri dəyişiklikləri kimi özünü göstərir.

👉 Diqqətinizi çəkə bilər: Uşaqlarda göbələk infeksiyası müalicə olunmasa risklidir!

İnfeksiyalar. Bu xəstəliyə həm də infeksiyalar səbəb ola bilər, məsələn:

• Göbələk infeksiyaları. Maya infeksiyaları (Candida) uşaq bezi nahiyəsində və körpənin bədəninin digər nəmli, isti nahiyələrində inkişaf edə bilər ki, bu da fərqli sərhədləri olan qırmızı, iltihablı səpgilərə səbəb olur.
  
  
• Bakterial infeksiyalar. İmpetiqo kimi bakterial infeksiyalar dəridə püstüllərin və ya qabıqlı yaraların əmələ gəlməsinə səbəb ola bilər.
  
  
• Viral infeksiyalar. Herpes simplex virusu (HSV) və ya coxsackievirus (əl, ayaq və ağız xəstəliyi) kimi bəzi viral infeksiyalar yeni doğulmuş körpələrdə səpgilərə səbəb ola bilər.
  
  
• Doğum ləkələri. Səpgilərin bəziləri əslində zərərsiz olan və zamanla solğunlaşa bilən çiyələk hemanjiyomu və ya qızılbalıq ləkələri (leylək dişləmələri) kimi doğuş ləkələri səbəbindəndir.
  
  
• Ana hormonları. Bəzən yeni doğulmuş körpələrin üzündə ana hormonları səbəbiylə sızanaq kimi qabarıqlar əmələ gəlir və bu, körpənin yağ bezlərini stimullaşdırır.

👉 Diqqətinizi çəkə bilər: Uşaqlarda qida allergiyasının müalicəsi

Yeni doğulmuşlarda səpgilər, yaxud da səpgi ləkələri qalıcı ola bilərmi?

Səpgilərin əksəriyyəti müvəqqəti xarakter daşıyır və öz-özünə və ya müvafiq müalicə nəticəsində zamanla aradan qalxır. Bununla belə, körpələrdə qalıcı dəri dəyişikliklərinə və ya doğum ləkələrinə səbəb ola biləcək bəzi şərtlər var. Həmin şərtlərə bunlar daxildir:

• Doğum ləkələri. Adətən doğum ləkələri olaraq adlandırılan bəzi dəridəki səpgilər qalıcı ola bilər. Bunlara doğuşdan bəri mövcud olan və öz-özünə solmayan mollar və kafe-au-lait ləkələri kimi piqmentli doğum ləkələri daxildir.
  
  
• Bəzi Hemangiomalar. Yeni doğulmuşlarda bir çox hemangiomalar (damar doğum izləri) zamanla kiçilir və yox olur, lakin onları bəziləri qalıq dəridə dəyişiklikləri və ya çapıqlar buraxa bilər. Bura böyük və ya dərin hemangiomaların qalıcılığı daxildir. 
  
  
• Şiddətli səpgilər və ya infeksiyalar nəticəsində yaranan çapıqlar. Şiddətli səpgilər və ya bakterial infeksiyalar zamanı körpədə çapıqlar əmələ gələ bilər. Bu zaman yeni doğulmuşlarda səpgilərin özü kesə də, dəridə qalıcı izləri qala bilər.
  
  
• Genetik dəri vəziyyətləri. İktiyoz, epidermoliz büllozası və ya müəyyən növ irsi blister pozğunluqları kimi bəzi genetik dəri xəstəlikləri körpənin həyatı boyu davam edə biləcək xroniki dəri problemlərinə səbəb ola bilər.

Yeni doğulmuşlarda tez-tez rast gəlinən və adətən vaxt keçdikcə aradan qalxan müvəqqəti səpgiləri, qalıcı dəri xəstəlikləri və ya doğum ləkələrini ayırd etmək vacibdir. Əgər yeni doğulmuş körpənizdə səpgi ilə bağlı narahatlığınız varsa və ya doğum ləkəsindən şübhələnirsinizsə, düzgün diaqnoz və müalicəyə dair göstərişlər üçün həkimə müraciət etməyiniz tövsiyə olunur.

Yeni doğulmuşlarda səpgilərin müalicəsi

Bu xəstəliyin müalicəsi səpgilərin növü və səbəbindən asılı olaraq təyin olunur. Bəzi ləkələr öz özünə keçdiyi halda, bəziləri müalicə tələb edən və yaxud da uzun müddət qalan ləkələrə səbəb ola bilər. Yeni doğulmuşlarda səpgiləri müalicə etmək üçün bəzi ümumi addımlar bunlardır:

• Eritema Toxicum Neonatorum (ETN). ETN zərərsizdir və xüsusi müalicə tələb etmədən adətən bir həftə ərzində öz-özünə yox olur. 
  
  
• Yeni doğulmuşlarda sızanaq. Yeni doğulmuşlarda sızanaqlar öz-özünə yox olur. Lakin sızanaqların tez vaxtda keçməsi üçün körpənin səpgili hissələrini su və yumşaq, ətirsiz uşaq sabunu ilə yumşaq bir şəkildə təmizləməlisiniz. Yeni doğulmuşlarda yetkin sızanaq müalicələrindən qətiyyən istifadə etməyin.
  
  
• Milia. Milia adətən bir neçə həftə ərzində öz-özünə yox olan səpgilərdəndir. Ancaq yayılmaması, həm də körpədə dəri qıcıqlanmasına səbəb olmaması üçün milyaları sıxmaqdan çəkinin.
  
  
• Bez səpgiləri. Uşaq bezi döküntüsünün qarşısını almaq və müalicə etmək üçün tez-tez bezi dəyişdirin, ətirsiz uşaq salfetləri və ya adi su istifadə edin və sink oksidi olan qalın təbəqə ilə uşaq bezi kremi çəkmədən bez işlətməyin. Həmçinin tərkibində talk pudrası olan məhsullardan da istifadəni dayandırın.
  
  
• İstilik səpgisi. İstinin səbəb olduğu səpgilərin qarşısını almaq və aradan qaldırmaq üçün körpəni sərin və quru saxlayın. Onlara yüngül, nəfəs ala bilən paltar geyindirin və həddindən artıq qalın geyinməkdən çəkinin.
  
  
• Allergik dermatit. Əgər allergik reaksiyanın səpgilərə səbəb olduğundan şübhələnirsinizsə, allergiyanı müəyyən etməsi və ona uyğun müalicəyə başlamaq üçün pediatr müayinəsi mütləqdir. 
   
• Atopik dermatit (ekzema). Ekzemanın yüngül hallarında dərini ətirsiz kremlər və ya məlhəmlərlə yaxşı nəmləndirmək və yumşaq, hipoalerjenik uşaq sabunlarından istifadə etmək kömək edə bilər. Daha ağır hallarda isə həkimin təyin etdiyi topikal kortikosteroid kremləri və ya digər dərmanları istifadə etmək lazımdır.
  
  
• Göbələk infeksiyaları. Göbələyin səbəb olduğu səpgilər üçün uşaq bezini təmiz saxlamaq, uşağı nəmli qoymamaq, tam qurulamaq və bunlarla bərabər həkimin təyin etdiyi üçün antifungal kremləri istifadə etmək lazımdır.
  
  
• Bakterial infeksiyalar. İmpetiqo kimi bakterial infeksiyalar həkim tərəfindən təyin olunan antibiotiklərlə müalicə tələb edir.
  
  
• Viral infeksiyalar. Yeni doğulmuşlarda viral səpgilərin müalicəsi səpgilərə səbəb olan xüsusi virusdan asılıdır. Pediatır müalicəyə səbəbi müəyyən etdikdən sonra həmin səbəbi aradan qaldırmaq və səpgilərin qarşısını almaq üçün müalicəyə başlaya bilər. 
  
  
• Müəyyən edilmiş dərmanlar. Bəzi hallarda, həkim səpgiləri müalicə etmək və ya idarə etmək üçün kremlərlə bərabər dərmanlar da təyin edəbilət.

Bu xəstəliyi müalicə etmək üçün həkimin təyin etdiyi krem və dərman dozalarını eynilə tətbiq etmək mütləqdir. Fərqli dərmanlar və kremlər, həmçinin onların miqdarını artırmaq təhlükəli ola bilər. 

👉 Diqqətinizi çəkə bilər: Yenidoğulmuşlarda qəbizlik və səbəbləri

Yeni doğulmuşlarda səpgilərin qarşısını alma yolları

Yeni doğulmuş körpələrdə səpgilərin qarşısını almaq valideynlərin gündəlik qayğısı ilə sıx bağlıdır. Körpənin dərisi çox həssasdır və gigiyenaya, paltar seçiminə, həmçinin istifadə olunan məhsulların tərkibinə diqqət etmək vacibdir. Uşağın dərisini həddindən artıq qurutmamaq, tez-tez bez dəyişmək və təmiz su ilə yumaq səpgilərin yaranma riskini azaldır.

Ətraf mühitin də rolu böyükdür. Körpənin həddən artıq isti mühitdə saxlanması istidən yaranan səpgilərə səbəb ola bilər. Ona görə də otaq temperaturu balanslı saxlanmalı, körpə nəfəs alan və yüngül materiallardan hazırlanan geyimlərlə geyindirilməlidir. Bundan əlavə, sərt kimyəvi tərkibli sabun, yuyucu və losyonlardan uzaq durmaq uşaqlarda dərinin sağlam qalmasına kömək edir.

İnteqrativ Təbabət  üsulu ilə yanaşma

Toplanmış dəqiq klinik-anamnestik məlumatlardan sonra müalicə metodu seçilir, atopik dermatitdirsə, mədə-bağırsaq sisteminin mütləq şəkildə drenajı, mikrofloranın normallaşdırılması, qida rasionunun tənzimlənməsi, gigiyenik qaydalara riayət edilməsi, xüsusi pediatrik məlhəmlərdən istifadə edilməsi vacib şərtlərdəndir.

İnteqrativ Təbabətin mikrobioloji və izopatik preparatlarından istifadə etməklə törədici göbələkdirsə, məhz müvafiq parazit göbələyin apatagen formaya reversiya edərək  “+” nəticə almış oluruq. Eyni zamanda orqanizmin immun-müdafiə mexanizmləri də dəstəklənir.

👉 Diqqətinizi çəkə bilər: Yeni doğulmuşa göbək qulluğunu necə edim? Göbək tez düşər?