Mədə Yanması Niyə Olur? Mədə Yanmasını Necə Keçirim?

Qastroezofageal reflyuks mədə möhtəviyyatının qida borusuna geri qayıtması hadisəsidir. Əgər bu hal qida borusunda eroziya yaradırsa və dispeptik şikayətlərə səbəb olarsa, o zaman  Qastroezofageal reflyuks xəstəliyi (QERX) adlanır. Reflyuks xəstəliyi insanların həyat keyfiyyətini aşağı salmaqla yanaşı, qida borusunda daralma, eroziyalar, Barret ezofaqus kimi xərçəngönü vəziyyətlərə gətirib çıxara bilər.
 

👉 Diqqətinizi çəkə bilər: Mədə yanması niyə olur və mədə yanmasını necə keçirim?

Reflyuks əlamətləri?

Reflyuksun tipik və atipik əlamətləri var.

• Tipik əlamətlərə: döş sümüyü arxasında yanma hissi, yeyilən qida qalıqlarının ağıza qayıtması, ağızda acı, turş su gəlməsi kimi əlamətlər aiddir.
  
  
• Atipik əlamətlər isə : öskürək, laringit, astma, dişdə eroziyalar, sinədə ağrı, sinusit, faringit, təkrarlanan orta qulaq iltihabı.

👉 Diqqətinizi çəkə bilər: Reflüks şikayətini azaldan davranışlar nələrdir?

Reflyuks səbəbləri?

• ezofaqus alt sfinkter tonusunun əzifləməsi
• diaqfraqma yırtığı
• bəzi dərman maddələri
• piylənmə, hamiləlik
• şəkərli diabet
• siqaret

 

Necə diaqnoz qoyulur?

İlk növbədə endoskopiya müayinəsi ilə xəstədə reflyuksun ağırlaşma verib-verməməsini aydınlaşdırmaq lazımdır.
Hal-hazırda dünyada  reflyuks  diaqnozunun qoyulması üçün ph-metriya müayinəsinin aparılması vacib sayılır. 
Bioloji Təbabət klinikasında da müasir standartlara cavab verən 24 saatlıq ph-metriya və impedans monitorinq müayinəsi icra edilir. 24 saat ərzində xəstədə reflyuks olub-olmaması və hər xəstəyə individual müalicə təyin edilir.

• Ənənəvi Dərmanlar: Müəyyən dərmanların qəbulu mədə turşusunu neytrallaşdırmaq və ya onun istehsalını azaltmaqla simptomları azaltmağa kömək edə bilər. Lakin uzun müddətli istifadə həkim nəzarəti altında olmalıdır, çünki hər bir dərmanın yan təsirləri ola bilər.
   
• Pəhriz Dəyişiklikləri: Yemək vərdişlərini tənzimləmək reflüks simptomlarını idarə etmək üçün vacib bir məsələdir. Xüsusilə yatmazdan əvvəl ağır yemək yeməmək, yeməkdən sonra uzun müddət uzanmamaq, ədviyyatlı, turşulu, yağlı və kofeinli qidalardan uzaq durmaq faydalı olacaqdır.
  
  
• Həyat tərzi dəyişiklikləri: Reflüks simptomlarını aradan qaldırmaq üçün həyat tərzinizi tənzimləmək vacibdir. Siqaret çəkmək və spirtli içki qəbul etmək reflüks əlamətlərini artırır və ona görə də bu vərdişlərdən qaçınmaq lazımdır. 
  
  
• Başı dik yatmaq: Yatarkən başınızı qaldırmaq mədə möhtəviyyatının yemək borusuna qayıtmasının qarşısını alacaqdır. Yatarkən hündür yastıqlardan istifadə etmək bu üsulu həyata keçirmək üçün praktik üsuldur.
  
  
• Cərrahi müdaxilə: Dərmanlar və həyat tərzi dəyişiklikləri ilə simptomları idarə edə bilməyən bəzi xəstələrdə cərrahi müdaxilə tələb oluna bilər. Fundoplikasiya adlanan cərrahi əməliyyatda mədənin yuxarı hissəsi özofagusa sıx şəkildə bağlanır və bununla da reflüksün qarşısı alınır. Ancaq bu əməliyyatın fəsadlarının qarşısını almaq üçün ezofaqus manometriya və ph-metriya müayinəsinin aparılması vacibdir.

👉 Diqqətinizi çəkə bilər: Qida borusu manometriyası nədir və müayinə hansı hallarda olur?

Reflüksün qarşısını almaq üçün psixoloji amillərin rolu

Reflüks xəstəliyinin yalnız fiziki səbəblərlə deyil, psixoloji faktorlarla da əlaqəli olduğu son dövrlərdə daha çox vurğulanmağa başlanıb. Xroniki stres, narahatlıq və psixoemosional gərginlik reflüks əlamətlərini artıraraq mədə turşusunun tənzimlənməsinə mənfi təsir göstərə bilər.

Stres altında olan insanlarda mədə turşusu artaraq yemək borusuna daha asanlıqla keçə bilər. Bu səbəbdən, reflüks müalicəsində yalnız dərman və pəhrizlə kifayətlənmək əvəzinə, streslə mübarizə yollarına – yoqa, nəfəs texnikaları, meditasiya və psixoloji dəstəyə də yer verilməlidir.

İnteqrativ Təbabət bu baxımdan fərqli yanaşma təklif edir və psixosomatik yanaşma ilə həm bədəni, həm də zehni tarazlıqda saxlamağa çalışır. Bu, reflüks əlamətlərinin daha qalıcı və effektiv şəkildə idarə olunmasına kömək edə bilər. 

👉 Diqqətinizi çəkə bilər: Faringit nədir və faringiti necə müalicə edim?

Reflüks Müalicəsində İnteqrativ Təbabətin Rolu

İnteqrativ Təbabət üsullarından müalicədə akapunktura, homeosiniatriya, yoqa, antihomotoksik dərman preparatları, mineral və vitamin əlavələrindən istifadə edilir. Bu metodlar qida borusunun turş möhtəviyyatla zədələnməsinin qarşısını alır, qida borusunu selikli qişasının tamlığını bərpa edir, qida borusu alt sfinkterinin tonusunu artırır və reflyuks xəstəliyinin tam müalicəsində effektiv üsul sayılır.

👉 Diqqətinizi çəkə bilər: Ezofaqus xərçəngi nədir və ezofaqus xərçəngi müalicə ilə sağalırmı?